Afta
| Nawracające aftowe zapalenie jamy ustnej | |||
| Stomatitis aphtosa | |||
 Afta na dolnej wardze |
|||
|
|||
Afta (łac. aphtosis) – otwarte owrzodzenie zlokalizowane na błonie śluzowej jamy ustnej, warg lub języka z wytworzeniem miejscowego stanu zapalnego. Może im towarzyszyć powiększenie okolicznych węzłów chłonnych. Często afty występują z nawrotami (nawracające aftowe zapalenie jamy ustnej). Jeśli pojawiają się częściej niż raz w roku, należy rozważać dodatkowe badania celem stwierdzenia czy nie towarzyszy im inne schorzenie[1].
Spis treści |
Obraz kliniczny[edytuj]
Zmiana ma charakter płytkiej nadżerki pokrytej białym nalotem i otoczonej rumieniowatym zapalnym obrzeżem, jest bolesne. Afty mogą być różnej wielkości – od 1 mm do 2 cm średnicy, ale najczęściej nie przekraczają 5 mm średnicy. Mogą występować pojedynczo lub w grupach, zazwyczaj na błonie śluzowej podniebienia miękkiego, policzkowej części warg i bocznych powierzchniach języka. Pojawiają się najczęściej w wieku od 10 do 40 lat.[potrzebne źródło] Owrzodzenia goją się samoistnie w ciągu kilku dni (tygodni) lecz możliwe są nawroty. Afty pojawiające się częściej niż raz w roku mogą sugerować nawracające aftowe zapalenie błony śluzowej jamy ustnej (stomatitis aphtosa).
Przyczyny[edytuj]
Wykazano wyraźny związek pojawiania się aft z czynnikami takimi jak:
- niektóre składniki (często sztuczne) dodawane do żywności (por. konserwant),
- stres,
- gorączka,
- urazy mechaniczne, np. podczas zabiegów stomatologicznych, podrażnienie szczoteczką do zębów podczas szczotkowania, umożliwiają rozwinięcie się afty, ale nie stanowią jej przyczyny,
- przypadkowe (lub celowe – autoagresja) przygryzienie,
- alergia,
- zmiany hormonalne,
- podrażnienia wywoływane pastą do zębów (a właściwie dodecylosiarczanem sodu – jej składnikiem),
- jeśli nie stwierdzono niedoborów odpornościowych i zakażeń przede wszystkim wirusami z rodziny Herpesviridae może być rozważana nieprawidłowa reakcja immunologiczna (por. autoagresja komórek),
- niedobór witaminy B12,
- niedobór żelaza,
- niedobór kwasu foliowego,
- niektóre leki zwalczające anginę,
- zapalenia jelit,
- zakażenie wirusem zespołu nabytego braku odporności (HIV),
- białaczka (zazwyczaj jeśli dodatkowo występuje leukopenia i małopłytkowość krwi)
Afty mogą również pojawiać się wskutek zażywania silnych antybiotyków. W tym wypadku najlepszą formą zapobiegania i leczenia aft jest przyjmowanie leków osłonowych na bazie bakterii kwasu mlekowego[potrzebne źródło].
Dużą rolę w zachorowaniach na aftozę nawrotową odgrywają czynniki genetyczne oraz predyspozycje rodzinne. Około 30 proc. osób chorujących na aftozę nawrotową ma w swojej najbliższej rodzinie osobę z tą samą dolegliwością. W przypadku występowania tej choroby u obojga rodziców, wystąpienie aft u ich dzieci wiąże się z 90 proc. ryzykiem.
Zapobieganie i leczenie[edytuj]
- unikać potraw oraz czynników ryzyka wywołujących nadżerki,
- unikać niedoborów witamin (szczególnie B12), żelaza, kwasu foliowego.
W przypadku wystąpienia schorzenia zaleca się płukanie jamy ustnej naparem z szałwi lub zastosowanie środków farmaceutycznych w postaci żelu zawierających kwas hialuronowy[2][3]. Można też stosować rozpuszczalne opatrunki z filmożelu lipido-koloidowego[potrzebne źródło].
Przypisy
- ↑ Aphthous ulceration (aphthae, mouth ulcers). DermNet NZ. [dostęp 2011-02-17].
- ↑ A. Nolan, C. Baillie, J. Badminton, M. Rudralingham i inni. The efficacy of topical hyaluronic acid in the management of recurrent aphthous ulceration.. „J Oral Pathol Med”. 35 (8), s. 461–5, Sep 2006. doi:10.1111/j.1600-0714.2006.00433.x. PMID 16918596.
- ↑ JH. Lee, JY. Jung, D. Bang. The efficacy of topical 0.2% hyaluronic acid gel on recurrent oral ulcers: comparison between recurrent aphthous ulcers and the oral ulcers of Behçet's disease.. „J Eur Acad Dermatol Venereol”. 22 (5), s. 590–5, May 2008. doi:10.1111/j.1468-3083.2007.02564.x. PMID 18093111.
Bibliografia[edytuj]
- V. Kumar, R.S. Cotran, S.L. Robbins Patologia Robbinsa Urban & Partner 2005 ISBN 0-7216-9274-5
