Analiza finansowa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Analiza finansowa jest obok analizy techniczno-ekonomicznej elementem analizy ekonomicznej, będącej filarem analizy działalności przedsiębiorstwa. Zadaniem analizy finansowej jest dostarczenie informacji o wynikach i sytuacji finansowej przedsiębiorstwa, niezbędnych w procesie zarządzania oraz wykorzystywanych przez otoczenie przedsiębiorstwa: kredytodawców, kontrahentów, inwestorów, audytorów, urzędy statystyczne itp.

Quote-alpha.png
Analiza finansowa to sposób rozumowania wymagany dla zrozumienia działalności gospodarczej przedsiębiorstwa, jego branży, przedstawionych w sprawozdaniu finansowym wyników oraz różnych rodzajów ryzyka[1].

W zakres analizy finansowej wchodzą: analiza sprawozdań finansowych, ustalenie i ocena przepływów pieniężnych, analiza czynników kształtujących wynik finansowy, ustalenie sytuacji finansowej przedsiębiorstwa, w szczególności odnośnie: płynności, zadłużenia, aktywności, obrotowości, efektywności etc.

Analiza finansowa realizowana jest głównie na podstawie danych ilościowych i obejmuje ocenę oraz interpretację: relacji między wielkościami ekonomicznymi oraz zmiany w czasie tych wielkości i relacji między nimi. Źródłem danych są przede wszystkim materiały ewidencyjne: sprawozdania finansowe, dane księgowe, kalkulacje, wyniki poprzednich analiz oraz inne dokumenty obrazujące działalność przedsiębiorstwa. W analizie finansowej korzysta się również z innych materiałów, jak: protokoły zarządu, protokoły pokontrolne, informacje pochodzące z wywiadów, a także materiały zewnętrzne, informujące o otoczeniu przedsiębiorstwa. Rzetelność wyników analizy jest uzależniona od prawdziwości danych, będących jej podstawą. Wiarygodność danych może bowiem nie być zachowana bądź w wyniku celowych działań, mających na celu zafałszowanie faktycznej kondycji finansowej, bądź na skutek nieumyślnej pomyłki[2].

Wyniki analizy finansowej nie mogą być interpretowane swobodnie, bez właściwej bazy odniesienia, którą mogą stanowić: wielkości oczekiwane, wielkości z poprzednich okresów, wielkości średniobranżowe i obowiązujące standardy. Podstawę wnioskowania stanowią odchylenia od wzorców, z uwzględnieniem uwarunkowań i otoczenia, w których działa przedsiębiorstwo. Porównywane wartości muszą być jednorodne i wyrażać ten sam sens ekonomiczny. W przypadku braku możliwości bezpośredniego zestawienia danych, należy doprowadzić do ich porównywalności, poprzez wyeliminowanie różnic:

  • metodologicznych, wynikających ze zmian w sposobie liczenia wielkości ekonomicznych,
  • finansowych, mogących powstać wskutek zmian stawek, taryf, składek, cen etc.,
  • organizacyjnych, będących wynikiem restrukturyzacji, podziału lub połączenia przedsiębiorstw,
  • lub rzeczowych, mających swoje podłoże w zmianie przedmiotu lub zakresu działalności.

Z uwagi na metodologię analiza finansowa dzieli się na:

  1. analizę wstępną,
  2. analizę wskaźnikową,
  3. analizę mierników syntetycznych.

Analiza wstępna[edytuj | edytuj kod]

W ramach analizy wstępnej sprawozdań finansowych przeprowadza się[2]:

  • analizę pionową i poziomą,
  • określenie źródeł finansowania majątku,
  • badanie struktury kapitałowo-majątkowej,
  • wycenę bilansową.

Analiza pionowa i pozioma[edytuj | edytuj kod]

W ramach analizy pionowej ustala się udział procentowy badanej wartości w wartości zagregowanej, np. w przypadku badania bilansu - udział aktywów trwałych w aktywach ogółem. Pozwala ona określić główne obszary zaangażowania przedsiębiorstwa. Z natury rzeczy analiza pionowa wykonywana jest każdorazowo w ramach jednego dokumentu sprawozdawczego, dla jednego okresu. Analiza pionowa wykorzystywana jest szerzej w analizie wskaźnikowej.

Analiza pozioma pozwala ocenić zmiany zachodzące w przedsiębiorstwie - szczególną rolę odgrywa w niej badanie dynamiki lub tempa zmian (analiza przyrostowa) wielkości finansowych, m.in. sprzedaży, kosztów, wartości środków trwałych, zobowiązań długoterminowych etc. W ramach analizy poziomej ocenia się zmianę poszczególnych wartości liczbowych w czasie, każdorazowo w ramach jednego dokumentu, dla wielu (co najmniej dwóch) następujących po sobie okresów. Analiza pozioma może odnosić się również do wnioskowania na podstawie zestawianych ze sobą wielkości z różnych stron jednego sprawozdania (np. kategorii finansowej z aktywów i pasywów) lub pomiędzy sprawozdaniami (np. kategorie finansowe z rachunku zysków i strat i bilansu). Typowym przykładem pierwszego zdarzenia jest analiza kapitału obrotowego, drugiego choćby zestawienie ze sobą tempa zmian przychodów ze sprzedaży oraz aktywów obrotowych[3].

Określenie źródeł finansowania majątku[edytuj | edytuj kod]

W przypadku określania źródeł finansowania majątku wyznacza się i interpretuje wielkości kapitałów: własnego, stałego i obrotowego netto.

Kapitał własny jest różnicą między wielkością pasywów ogółem, a zobowiązaniami ogółem i zalicza się do niego m.in. udziały lub akcje właścicieli, wyniki finansowe przedsiębiorstwa oraz kapitały zapasowe i rezerwowe. Kapitał własny to środki będące własnością przedsiębiorstwa, które w założeniu mają przynosić dochód w postaci wartości dodanej.

Kapitał stały, zwany inaczej kapitałem długoterminowym, stanowi sumę kapitału własnego oraz zobowiązań długoterminowych, które interpretuje się jako długoterminowe zaangażowanie kapitałów obcych w działalność przedsiębiorstwa[4].

Kapitał obrotowy netto, zwany inaczej kapitałem pracującym, jest różnicą między kapitałem stałym a aktywami trwałymi (ujęcie kapitałowe) lub aktywami obrotowymi a zobowiązaniami krótkoterminowym (ujęcie majątkowe). Kapitał ten mniejszy od zera oznacza, że część aktywów trwałych przedsiębiorstwa finansowana jest przez kapitały inne niż stałe, a więc krótkoterminowe. Sytuacja taka może świadczyć o problemach w zakresie płynności finansowej przedsiębiorstwa[2]. Niemniej jednak ocena wielkości kapitału pracującego nie jest jednoznaczna i zależy od wielu czynników, w tym od branży, realizowanej strategii zarządzania kapitałem, akceptowalnego poziomu ryzyka itp[5].

Metoda kalkulacji kapitałów[2]
Pasywa ogółem
Zobowiązania ogółem
= Kapitał własny
+ Zobowiązania długoterminowe
= Kapitał stały
Aktywa trwałe
= Kapitał obrotowy netto

Badanie struktury kapitałowo-majątkowej[edytuj | edytuj kod]

W ramach badania struktury kapitałowo-majątkowej wyznacza się i interpretuje pięć wskaźników[2].

Wskaźnik pokrycia aktywów trwałych kapitałem własnym
kapitał własny  ×100%
aktywa trwałe

Wskaźnik ten informuje o stopniu, w jakim kapitał własny pokrywa aktywa trwałe. Zgodnie z jedną z zasad bilansowych, kapitał własny powinien wystarczać na sfinansowanie aktywów trwałych, co oznacza, że wskaźnik ten powinien przyjmować wartość co najmniej równą 100%[2]. Wartość tego wskaźnika poniżej normy świadczy o finansowaniu części majątku przedsiębiorstwa przez kapitały obce, co choć nie stanowi bezpośrednio o niekorzystnej sytuacji finansowej przedsiębiorstwa, powinno być ocenione, z uwzględnieniem innych informacji, jako czynnik zwiększający ryzyko wystąpienia takiego zagrożenia.

Wskaźnik pokrycia aktywów trwałych kapitałem stałym
kapitał stały  ×100%
aktywa trwałe

Wskaźnik ten informuje o stopniu finansowania aktywów trwałych przez kapitał stały. Wielkość tego wskaźnika poniżej 100% oznacza, że kapitał stały nie wystarcza do finansowania majątku trwałego przedsiębiorstwa, a więc jest on finansowany również przez kapitały obce krótkoterminowe. Przy prawidłowo prowadzonej polityce finansowej kapitał stały powinien przekraczać wartość majątku trwałego, zapewniając także finansowanie środków obrotowych. W przeciwnym wypadku przedsiębiorstwo może stanąć w obliczu niemożności bieżącego regulowania zobowiązań[6].

Wskaźnik pokrycia aktywów obrotowych kapitałem krótkoterminowym
kapitał krótkoterminowy  ×100%
aktywa obrotowe

Wskaźnik ten informuje o stopniu pokrycia aktywów obrotowych kapitałem krótkoterminowym, tj. zobowiązaniami bieżącymi. Jeżeli kapitał krótkoterminowy w pełni pokrywa majątek obrotowy, wówczas zachowana jest złota reguła bilansowania w stosunku do obrotowych składników majątku[6].

Udział kapitału obrotowego netto w finansowaniu aktywów ogółem
kapitał obrotowy netto  ×100%
aktywa ogółem

Wskaźnik informuje o tym, jaką część aktywów ogółem finansuje kapitał obrotowy netto. Im większy jest jego dodatni udział, tym w przedsiębiorstwie występuje większe zabezpieczenie płynności[2].

Wskaźnik udziału kapitału obrotowego netto w finansowaniu aktywów obrotowych
kapitał obrotowy netto  ×100%
aktywa obrotowe

Ten wskaźnik informuje o pokryciu aktywów obrotowych przez kapitał obrotowy netto. Wskaźnik ten służy do uszczegółowienia wskaźnika udziału kapitału obrotowego netto w finansowaniu aktywów ogółem.

Wycena bilansowa[edytuj | edytuj kod]

Wycena bilansowa przedsiębiorstwa, ostatni element wstępnej analizy dokumentów sprawozdawczości finansowej, polega na określeniu jego wartości. W analizie finansowej proponuje się zastosować wyznaczenie wartości likwidacyjnej przedsiębiorstwa zgodnie z formułą Wilcoxa[2]. Formuła ta nazywana jest również wzorem Wilcoxa na prognozę bankructwa (Wilcox’s Gambler’s - Ruin Prediction Formula)[7]. Jest ona jednak miarą dość subiektywną i nieprecyzyjną. Ustalenie poziomu odzyskania środków z różnych rodzajów aktywów jest dyskusyjne.

Formuła Wilcoxa[2]
100% wartości środków płatniczych
+   70% wartości księgowej zapasów
+   50% wartości księgowej pozostałych aktywów
100% wartości zobowiązań krótkoterminowych
100% wartości zobowiązań długoterminowych
= Wartość likwidacyjna przedsiębiorstwa

Analiza wskaźnikowa[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Osobny artykuł: Analiza wskaźnikowa.

Analiza wskaźnikowa jest rozwinięciem wstępnej analizy sprawozdań finansowych. Analiza ta opiera się na relacjach określonych wielkości finansowych, istotnych z punktu widzenia ich wzajemnych związków.

Wyznaczone wielkości wskaźników oceniane są indywidualnie, w kontekście otoczenia przedsiębiorstwa, poprzez przyrównanie do ustalonych norm, wyrażonych przedziałami wartości lub wartościami brzegowymi, a także poprzez ich analizę poziomą, kiedy ocenia się zmianę tych wskaźników w kolejnych okresach, w tym w szczególności tendencję tych zmian.

Przy konstruowaniu wskaźników ważne jest uwzględnienie istotnej różnicy między bilansem, który obrazuje stan finansów przedsiębiorstwa na dzień sporządzenia oraz rachunkiem zysków i strat, który prezentuje dane za okres poprzedzający dzień bilansowy. Przy konstruowaniu wskaźników składających się z wielkości pochodzących z obu tych dokumentów, zaleca się wziąć wprost wartość z rachunku zysków i strat oraz średnią arytmetyczną wartości z dnia otwarcia i dnia zamknięcia bilansu. Od tej zasady stosuje się jednak wyjątki, szczególnie wtedy gdy potrzeba jest wydłużyć okres analizy (zwiększyć szereg czasowy).

Analiza wskaźnikowa pozwala ustalić sytuację finansową przedsiębiorstwa w zakresie[2]:

  • płynności,
  • aktywności,
  • zadłużenia,
  • efektywności,
  • oceny rynkowej wartości akcji i kapitału.

Analiza mierników syntetycznych[edytuj | edytuj kod]

Analiza wskaźnikowa dysponuje ponad 100 różnorodnymi wskaźnikami, obejmującymi wszystkie obszary działania przedsiębiorstwa. Takie bogactwo warsztatu analitycznego sprawia, że analiza ta, nawet uproszczona, jest czasochłonna i może powodować trudności interpretacyjne. Aby usprawnić ocenę sytuacji finansowej przedsiębiorstw opracowano więc mierniki syntetyczne, zapewniające[4]:

  • uproszczenie procesu oceny,
  • przyspieszenie wydawania opinii,
  • kompatybilność porównań różnych przedsiębiorstw,
  • zgodność ocen,
  • uwzględnienie wielu obszarów działalności przedsiębiorstwa.

Mierniki te znalazły zastosowanie w:

W przeciwieństwie do analizy wstępnej i wskaźnikowej, analiza mierników syntetycznych umożliwia ocenę sytuacji finansowej przedsiębiorstwa nie tylko w przeszłości. Niektóre ze stosowanych w tej analizie modeli umożliwiają również oszacowanie, jak ta sytuacja będzie się kształtowała w przyszłości.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Robert Patterson: Kompendium terminów z zakresu finansów po polsku i po angielsku. Kraków: Wydawnictwo Zielona Sowa Sp. z o.o., tom I A-J, 2010, s. 30. ISBN 978-83-7623-837-1.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 2,6 2,7 2,8 2,9 Małgorzata Zaleska: Ocena ekonomiczno-finansowa przedsiębiorstwa przez analityka bankowego. Warszawa: Szkoła Główna Handlowa. Oficyna Wydawnicza, 2002. ISBN 83-7378-004-1.
  3. Grzegorz Gołębiowski, Agnieszka Tłaczała: Analiza finansowa w teorii i w praktyce. Warszawa: Difin, 2009, s. 83-94 i 202-203. ISBN 978-83-7641-134-7.
  4. 4,0 4,1 Robert Kowalak: Ocena kondycji finansowej przedsiębiorstwa. Gdańsk: Ośrodek Doradztwa i Doskonalenia Kadr, 2003. ISBN 83-7187-739-0.
  5. Grzegorz Gołębiowski, Agnieszka Tłaczała: Analiza finansowa w teorii i w praktyce. Warszawa: Difin, 2009, s. 87-95. ISBN 978-83-7641-134-7.
  6. 6,0 6,1 Maria Sierpińska, Tomasz Jachna: Ocena przedsiębiorstwa według standardów światowych. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2002. ISBN 83-01-11187-9.
  7. Elżbieta Mączyńska: Niezbędne repetytorium do przedmiotu "Rachunkowość zarządcza". Finanse jako podstawa rynkowej wyceny aktywów i wartości przedsiębiorstwa. Katedra Zarządzania Finansami Przedsiębiorstwa, Szkoła Główna Handlowa, 2010. [dostęp 2013-06-23].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Grzegorz Gołębiowski, Agnieszka Tłaczała: Analiza finansowa w teorii i w praktyce. Warszawa: Difin, 2009, s. 87-95. ISBN 978-83-7641-134-7.
  2. Maria Sierpińska, Tomasz Jachna: Ocena przedsiębiorstwa według standardów światowych. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2002. ISBN 83-01-11187-9.
  3. Małgorzata Zaleska: Ocena ekonomiczno-finansowa przedsiębiorstwa przez analityka bankowego. Warszawa: Szkoła Główna Handlowa. Oficyna Wydawnicza, 2002. ISBN 83-7378-004-1.
  4. Robert Kowalak: Ocena kondycji finansowej przedsiębiorstwa. Gdańsk: Ośrodek Doradztwa i Doskonalenia Kadr, 2003. ISBN 83-7187-739-0.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]