Auksyny
Auksyny – jedna z grup hormonów roślinnych. Głównym zadaniem tych hormonów jest stymulowanie wzrostu roślin. Ponadto auksyny wpływają na wzrost owoców (między innymi stymulują wytwarzanie owoców partenokarpicznych) oraz odgrywają istotną rolę w regulacji fototropizmu i geotropizmu.
Najważniejsze auksyny naturalne to:
- kwas indolilo-3-octowy (IAA)
- kwas indolilo-3-masłowy (IBA)
- kwas fenylooctowy (PAA)
- indoliloacetonitryl (IAN)
- kwas 3-indolilopirogronowy (IPA)
syntetyczne regulatory wzrostu o właściwościach zbliżonych do auksyn:
- kwas naftylo-1-octowy (NAA)
- kwas 2,4-dichlorofenoksyoctowy (2,4-D)
- kwas 2,4,5-trichlorofenoksyoctowy (2,4,5-T)
- kwas 2-metoksy-3,6-dichlorobenzoesowy (dicamba)
- kwas 4-amino-3,5,6-trichloropikolinowy (picloran, tordon)
Pierwszą odkrytą auksyną jest kwas indolilooctowy (IAA). Jest on syntezowany w merystemie wierzchołkowym pędu, młodych liściach, zarodku oraz w małych ilościach w korzeniu. Transport IAA przez parenchymę ma unikatowy charakter. Jest on wolny (5-20 mm/h) i kierunkowy (polarny), jednak nie jest zależny od grawitacji. Ponadto IAA przemieszcza się szybko i bezkierunkowo poprzez floem (5-20 cm/h).
Spis treści |
Działanie [edytuj]
Jedną z ważniejszych funkcji auksyn jest pobudzenie wzrostu elongacyjnego roślin. Mają one pośredni wpływ na rozciągliwość ścian komórkowych. Według jednej z hipotez (zwanej hipotezą wzrostu w wyniku zakwaszenia – wzrost kwasowy) auksyny pobudzają działanie pompy protonowej w błonach komórkowych, w wyniku czego jony hydroniowe (H3O+) przenikają z cytoplazmy do ściany komórkowej. Powoduje to zakwaszenie ściany komórkowej i aktywację białek z grupy ekspansyn, rozrywających wiązania pomiędzy cząsteczkami wchodzącymi w skład ściany komórkowej. Ściana wówczas staje się plastyczna i zdolna do rozciągania pod wpływem ciśnienia wody, która w warunkach ułatwionego transportu przenika do wnętrza rośliny i akumuluje się głównie w tonoplaście.
Niezapłodnione kwiaty potraktowane auksyną IAA powiększają swoją zalążnię i przekształcają się w owoce nie posiadające nasion, co jest wykorzystywane w rolnictwie do produkcji bezpestkowych owoców i warzyw. Często stosowana w szklarniach. Ponadto auksyny są ogólnie klasyfikowane do fitohormonów wzrostu i rozwoju. Zapobiegają one opadaniu liści i owoców, biorą udział w naprawie zranień, a także tworzeniu zawiązków korzeniowych (w niewielkich stężeniach mogą być stosowane w ukorzeniaczach).
Kwas 2,4-dichlorofenoksyoctowy (tzw. 2,4-D), będący syntetyczną auksyną, hamuje wzrost i rozwój roślin. Rośliny jednoliścienne są mniej wrażliwe na 2,4-D niż dwuliścienne, co sprawia, że 2,4-D jest stosowany do opryskiwania trawników w celu wyniszczenia chwastów dwuliściennych.
Zbyt duże stężenie auksyn pobudza produkcję etylenu, co opóźnia wzrost rośliny.
Historia odkrycia [edytuj]
Istnienie substancji wpływających na wzrost koleoptyla wykazali niezależnie w roku 1927 uczony ukraiński N.G. Chołodny i w roku 1928 F. Went. Odcięte wierzchołki koleoptyla umieszczano na bloczkach agarowych. Jeśli po kilku godzinach bloczek agarowy przykładano po jednej stronie pozbawionego wierzchołka koleoptyla następowało wygięcie w wyniku szybszego wzrostu tej strony. Substancją dyfundująca do bloczka agarowego okazał się kwas indolilo-3-octowy[1].
Przypisy
- ↑ Alicja Szweykowska: Fizjologia roślin. Poznań: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza, 2002, s. 169-170. ISBN 83-232-0815-8.
Bibliografia [edytuj]
- Jankiewicz L.S. (red.), Regulatory wzrostu i rozwoju roślin, Tom 1. Właściwości i działanie, PWN, Warszawa 1997.
