Beatrix Potter

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Beatrix Potter
Potter 1912.JPG
Beatrix Potter (1912)
Imiona i nazwisko Helen Beatrix Potter
Data i miejsce urodzenia 28 lipca 1866
Londyn
Data i miejsce śmierci 22 grudnia 1943
Near Sawrey
Narodowość angielska
Dziedzina sztuki literatura dla dzieci, rysunek
Ważne dzieła Piotruś Królik, Beniamin Truś, Kaczka Tekla Kałużyńska, Prosiak Robinson
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Strona domowa

Helen Beatrix Potter (ur. 28 lipca 1866 w Londynie, zm. 22 grudnia 1943 w Near Sawrey) – angielska ilustratorka oraz autorka powiastek i wierszy dla dzieci. W 1902 wydała ilustrowaną przez siebie książkę Piotruś Królik (The Tale of Peter Rabbit). Oprócz niej napisała jeszcze 22 inne powiastki (tales), w których obok królika Piotrusia pojawiają się także inne antropomorficzne zwierzęta, m.in. Beniamin Truś (Benjamin Bunny), wiewiórka Orzeszko (Squirrel Nutkin), prosiak Robinson (Pig Robinson), kaczka Tekla Kałużyńska (Jemima Puddle-Duck).

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Urodziła się 28 lipca 1866 w South Kensington w Londynie jako córka Rupperta Pottera i Helen Leech. Pochodziła z należącej do klasy wyższej, zamożnej rodziny i wychowywana była przez guwernantki. Jej młodszy brat, Bertram, został wysłany do szkoły z internatem i rzadko bywał w domu. Beatrix spędzała czas, opiekując się zwierzętami i rysując – głównie przyrodę. Prowadziła także własne obserwacje natury i mając poparcie swojego wuja, chemika sir Henry'ego Enfielda Roscoe'a, przedstawiła swoje prace botanikom z Royal Botanical Gardens w Kew. Została jednak odrzucona przez środowisko naukowe ze względu na swoją płeć.

Beatrix Potter w wieku 15. lat
Króliki Flopcia, Beniamin (tyłem) i Piotruś na rysunku Beatrix Potter
Dom Beatrix Potter w posiadłości Hill Top
– obecnie własność National Trust

Jako piętnastolatka zaczęła pisać dziennik, bardzo małymi literami i specjalnym szyfrem (udało się go odczytać dopiero w latach 60. XX wieku). Była zafascynowana malarstwem i często chodziła z rodzicami na wystawy. Jej ulubionymi twórcami byli: Rafael, Thomas Gainsborough, Reynolds i Tycjan.

W 1892 jej formalna edukacja dobiegła końca i Potter zaczęła chodzić do Muzeum Historii Naturalnej. Udało się jej także spotkać z Charliem McIntoshem. Odkryła wtedy także nowy gatunek grzyba (jednak publikacja i uznanie w tej dziedzinie przyszły dopiero pośmiertnie).

Wtedy to udało się jej sprzedać kartki pocztowe, a sześćdziesiąt realistycznych przedstawień owadów ukazało się w książce dr W.P.K. Findlay'a pt. Wayside and Woodland Fungi.

W 1893 napisała Piotrusia Królika, a w 1901 wydała go własnym sumptem za 11 funtów i sprzedała 250 egzemplarzy książki wśród znajomych i rodziny. Zainteresowana jej sukcesem oficyna Warne & Co, zgodziła się (mimo wcześniejszej odmowy) na wydanie książki, co nastąpiło w 1902. Publikacja okazała się bestsellerem (sprzedano 28 tys. egzemplarzy). W kolejnych latach napisała następne powiastki, a w 1903, w wieku 37. lat stała się niezależna finansowo. Potem powstała również pierwsza maskotka Piotrusia Królika, zaprojektowana przez autorkę.

W czerwcu 1905 nieoficjalnie zaręczyła się (mimo sprzeciwu rodziców) z Normanem Warne'em – swoim wydawcą. Do ślubu jednak nie doszło, gdyż 25 sierpnia Norman umarł na białaczkę.

W październiku kupiła Hill Top Farm w Near Sawrey w Krainie Jezior. Potem wykupiła kolejne farmy, nie chcąc dopuścić do zmian krajobrazu wskutek planowanej zabudowy terenu. W 1918 założyła hodowlę owiec rasy Herdwick, które wygrywały w konkursach na lokalnych wystawach rolniczych. W 1930 jako pierwsza kobieta została prezesem Stowarzyszenia Hodowców Owiec Herdwick.

W 1913 wyszła za mąż za adwokata Williama Heellisa, którego jako nastoletniego chłopca poznała w dzieciństwie podczas wakacji. Przy jego pomocy wykupywała zagrożone likwidacją farmy. W chwili śmierci była właścicielką 4000 akrów (1618 hektarów) ziemi w Krainie Jezior (które przekazała organizacji National Trust for Places of Historic Interest or Natural Beauty).

Zmarła wskutek zapalenia płuc 22 grudnia 1943 w Near Sawrey. Kremacja odbyła się bez świadków, żałobników, kwiatów i księgi kondolencyjnej. Zgodnie z dyspozycją zmarłej, jej prochy zostały rozsypane na wzgórzu, wznoszącym się nad farmą Hill Top.

Twórczość[edytuj | edytuj kod]

Powiastki
  • Piotruś Królik (The Tale of Peter Rabbit, 1902)
  • Wiewiórka Orzeszko (The Tale of Squirrel Nutkin, 1903)
  • Krawiec i jego kot (The Tailor of Gloucester, 1903)
  • Beniamin Truś (The Tale of Benjamin Bunny, 1904)
  • Dwie niegrzeczne myszy (The Tale of Two Bad Mice, 1904)
  • Pani Mrugalska (The Tale of Mrs. Tiggy-Winkle, 1905)
  • Pasztet i foremka (The Tale of the Pie and the Patty-Pan, 1905)
  • Pan Jeremi Rybak (The Tale of Mr. Jeremy Fisher, 1906)
  • Królik srogi i zły (The Story of a Fierce Bad Rabbit, 1906)
  • Panna Mopcia (The Story of Miss Moppet, 1906)
  • Tomek Kociak (The Tale of Tom Kitten, 1907)
  • Kaczka Tekla Kałużyńska (The Tale of Jemima Puddle-Duck, 1908)
  • Samuel Baczko albo zwijany pudding (The Tale of Samuel Whiskers or The Roly-Poly Pudding, 1908)
  • Króliczki Flopci (The Tale of the Flopsy Bunnies, 1909)
  • Imbir i Kminek (The Tale of Ginger and Pickles, 1909)
  • Pani Tycia Myszka (The Tale of Mrs. Tittlemouse, 1910)
  • Typcio Drypcio (The Tale of Timmy Tiptoes, 1911)
  • Pan Rudzielec (The Tale of Mr. Tod, 1912)
  • Grzeczny Prosiulek (The Tale of Pigling Bland, 1913)
  • Wierszyki Krysi Pstrysi (Appley Dapply's Nursery Rhymes, 1917)
  • Jaś Wielkomiejski (The Tale of Johnny Town-Mouse, 1918)
  • Wierszyki Trusi Pietrusi (Cecily Parsley's Nursery Rhymes, 1922)
  • Prosiak Robinson (The Tale of Little Pig Robinson, 1930)
Inne utwory
  • Trzy myszki (Three Little Mice)[1][2]
  • Gwiazdkowe przyjęcie królików (The Rabbits' Christmas Party)[1][2]
  • Stara Przebiegła Kotka (The Sly Old Cat, 1906)[3]
  • Peter Rabbit's Painting Book (1911)
  • Tom Kitten's Painting Book (1917)
  • Lis i Bocian (The Fox and the Stork, 1919)[2]
  • Jemima Puddle-Duck's Painting Book (1925)
  • Peter Rabbit's Almanac for 1929 (1928)
  • The Fairy Caravan (1929)
  • Sister Anne (ilustrowała Katharine Sturges) (1932)

Filmy i fani[edytuj | edytuj kod]

  • Piotruś Królik i inni bohaterowie powiastek Potter po raz pierwszy pojawili się na ekranie w 1971. Reżyser Reginald Mills bowiem zrealizował film baletowy pt. The Tales of Beatrix Potter z udziałem tancerzy The Royal Ballet oraz orkiestry The Royal Opera House. Muzykę skomponował John Lanchbery, a twórcą choreografii był Frederick Ashton.
  • W 1982 telewizja BBC zrealizowała film biograficzny Opowieść o Beatrix Potter (The Tale of Beatrix Potter). Jego reżyserem był Bill Hayes, zaś role młodej i dorosłej Potter zagrały: Holly Aird i Penelope Wilton.
  • Ponadto telewizja BBC była w latach 1992–1995 jednym z współproducentów dziewięcioodcinkowego serialu animowanego Świat królika Piotrusia i jego przyjaciół, opartego na twórczości artystki.
  • W 2006 na ekrany kin wszedł kolejny film biograficzny o Potter. Pełnometrażowy obraz fabularny pt. Miss Potter wyreżyserował Chris Noonan. W postać tytułowej bohaterki wcieliła się Renée Zellweger.
  • Fanów Beatrix Potter stowarzysza The Beatrix Potter Society.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Utwory Three Little Mice i The Rabbits' Christmas Party powstały na początku lat 90. XIX wieku.
  2. 2,0 2,1 2,2 Utwory po raz pierwszy opublikowane w 1989 w zbiorze The Complete Tales of Beatrix Potter – wyd. pol. Powiastki Beatrix Potter , Wilga 2010, tłum. Małgorzata Musierowicz przy współpracy Jacka Stokłosy.
  3. Utwór po raz pierwszy opublikowany w 1971.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]