Betty Friedan

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Betty Friedan
Betty Friedan, 1960
Betty Friedan, 1960
Imiona i nazwisko Bettye Naomi Goldstein
Data i miejsce urodzenia 4 lutego 1921
Peoria, Illinois, USA
Data i miejsce śmierci 4 lutego 2006
Narodowość amerykańska
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikicytaty Betty Friedan w Wikicytatach

Betty Friedan (właśc. Bettye Naomi Goldstein; ur. 4 lutego 1921 w Peorii w stanie Illinois, zm. 4 lutego 2006) – feministka nurtu liberalnego, działaczka społeczna i pisarka amerykańska.

W 1942 r. ukończyła z wyróżnieniem college, przez rok kontynuowała studia na uniwersytecie w Berkeley, gdzie zajmowała się psychologią. Po roku opuściła Berkeley, by pracować jako reporterka. W 1947 r. wyszła za mąż za Carla Friedana, z którym rozwiodła się 22 lata później.

Stała się jedną z ikon amerykańskiego feminizmu drugiej fali, m.in. dzięki wydanej w 1963 roku Mistyce kobiecości, gdzie Friedan po raz pierwszy zakwestionowała powojenny kontrakt społeczny w USA każący kobietom spełniać się wyłącznie jako niepracującym żonom i lokować wszystkie ambicje w prowadzeniu domu i wychowywaniu dzieci. Jako pierwsza powiedziała, że kobiety nie muszą się wstydzić swoich ambicji ani też mieć poczucia winy, jeśli mają własne marzenia, niezwiązane z mężem ani dziećmi. Argumentowała, że kluczem do przełamania patriarchalnej „mistyki kobiecości” jest edukacja i praca zawodowa.

W 1966 r. Friedan założyła National Organization for Women (NOW), pierwszą i największą organizację feministyczną w Stanach Zjednoczonych, walczącą o prawo do aborcji, równe płace i dostęp do awansu, a także urlopy macierzyńskie.

Postulaty Betty Friedan, podobnie jak NOW, łączone były z ruchem białych kobiet z klasy średniej i szybko zostały poddane krytyce ze strony kobiet, które czuły się wykluczone z głównego nurtu feminizmu, m.in. czarnych, radykalnych i lesbijskich feministek. Friedan odrzucała krytykę, nie chciała się zgodzić na grożące ruchowi – jej zdaniem – utożsamienie feminizmu z lesbianizmem, nie godziła się także z postulatami feminizmu radykalnego, który nazwała złudną nadzieją dla kobiet. Pragnęła, by NOW pozostała organizacją głównonurtową. Wpisała się w ten sposób w jedną z najważniejszych dyskusji amerykańskiej drugiej fali.

W ostatnich latach Friedan uznała, że aktywizacja zawodowa kobiet nie spełniła wszystkich pokładanych w niej nadziei, lecz zamiast wyzwolić kobiety, nałożyła na nie podwójne obciążenie polegające na pracy zawodowej i pracy w domu. Od tego momentu nawoływała do większego włączenia mężczyzn w sferę prywatną oraz do rozpoznania specyficznych potrzeb każdej z płci (zwłaszcza potrzeby ochrony kobiet w ciąży). Postulowała konieczność wspólnej z mężczyznami zmiany wartości dominujących w sferze publicznej.

Zmarła z powodu niewydolności serca w wieku 85 lat.

Dzieła[edytuj | edytuj kod]

  • The Feminine Mystique (1963), ISBN 0-393-32257-2
  • It Changed My Life (1976)
  • The Second Stage (1981)
  • The Fountain of Age (1993)
  • Beyond Gender (1997)
  • Life So Far (2000)

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. biografia B. Friedan dostęp z 13-11-2009

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]