1921
Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Rok 1921 / MCMXXI
stulecia: XIX wiek ~ XX wiek ~ XXI wiek
dziesięciolecia: 1890–1899 • 1900–1909 • 1910–1919 • 1920–1929 • 1930–1939 • 1940–1949 • 1950–1959
lata: 1911 « 1916 « 1917 « 1918 « 1919 « 1920 « 1921 » 1922 » 1923 » 1924 » 1925 » 1926 » 1931
[edytuj] Wydarzenia w Polsce
- 2 stycznia – w Warszawie zakończył się I walny zjazd ZHP.
- 4 stycznia – wicepremier Ignacy Daszyński ustąpił z rządu.
- 16 stycznia – w Krakowie zorganizowano uroczystość powitania wracającej z frontu 6. Dywizji Piechoty. W kościele Mariackim odprawiono nabożeństwo, a na Rynku Głównym 53 żołnierzy dywizji udekorowano krzyżami Virtuti Militari i odbyła się defilada.
- 19 stycznia – w Krakowie otwarto nowy warsztat sztuki kościelnej „Wit Stwosz”.
- 27 stycznia – Polska uznała Łotwę i Estonię.
- 2 lutego – Polska podpisała układ sojuszniczy z Francją.
- 4 lutego – Sejm ustanowił Order Odrodzenia Polski, jako symbol odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności.
- 15 lutego – w Krakowie odbyło się posiedzenie reprezentantów banków i kantorów. Uchwalono na nim, że od 17 lutego instytucje te będą pobierać 0,5‰ od wszystkich operacji giełdowych, a od wszystkich innych transakcji dobrowolne datki na akcję plebiscytową na Śląsku.
- 19 lutego
- zawarcie polsko-francuskiego sojuszu obronnego.
- utworzono województwo poleskie.
- 21 lutego – podpisanie polsko-francuskiej tajnej konwencji wojskowej.
- 23 lutego – powszechny strajk ekonomiczny kolejarzy węzła warszawskiego.
- 1 marca – weszły do służby trałowce redowe ORP Czajka, ORP Jaskółka, ORP Mewa i ORP Rybitwa.
- 3 marca – układ o sojuszu obronnym pomiędzy Polską a Rumunią (konwencja ws. przymierza obronnego).
- 15 marca – powstał klub sportowy Raków Częstochowa założony jako Racovia
- 17 marca – została uchwalona konstytucja (tzw. konstytucja marcowa).
- 18 marca – w Rydze podpisano polsko-radziecki traktat pokojowy między Polską, Rosją Radziecką i Ukrainą Radziecką. Kończył on wojnę polsko-bolszewicką z lat 1919-1920.
- 20 marca – odbył się plebiscyt na Górnym Śląsku (40,4% głosów za przynależnością do Polski).
- 1 kwietnia – generał Władysław Sikorski został szefem Sztabu Generalnego.
- 2 kwietnia – zlikwidowano komunikację tramwajową w Cieszynie.
- 16 kwietnia – uruchomiono lotnicze połączenie Paryż – Warszawa.
- 20 kwietnia – wystawa obrazów Leona Wyczółkowskiego w Krakowie.
- 24 kwietnia – Wojciech Korfanty podjął wstępną decyzję o III powstaniu śląskim.
- 29 kwietnia – Józef Piłsudski otrzymał dyplom doktora honoris causa Uniwersytetu Jagiellońskiego.
- 2 maja – wybuchło III powstanie śląskie.
- 4 maja – odbyło się nadzwyczajne posiedzenie rady miejskiej Krakowa. Powołano na nim komitet pomocy dla kresów śląskich i przekazano mu 1 mln marek. W uchwale wyrażono przekonanie, że mocarstwa uszanują wolę ludu śląskiego wyrażoną w plebiscycie.
- 16 maja – założono piłkarski klub KKS Goplania Inowrocław.
- 21 maja
- początek zaciętych walk o Górę św. Anny, podczas III powstania śląskiego.
- w Krakowie ukazał się pierwszy numer "Przeglądu Sportowego".
- 28 maja – otwarcie pierwszych Targów Poznańskich.
- 29 maja
- rozpoczęto budowę portu w Gdyni.
- konsekracja Bazyliki Najświętszego Serca Pana Jezusa w Krakowie,
- Czerwiec – powstał klub "WKS Lublin", który w późniejszych latach przekształcił się w Klub Sportowy Lublinianka.
- 2 czerwca – oddziały niemieckiego Selbstschutzu przetrwały rozejm na Górnym Śląsku.
- 4 czerwca – w Warszawie na trasie Zamek Królewski – Belweder odbył się II "Bieg Belwederski".
- 22 czerwca – III powstanie śląskie: na dworcu kolejowym w Rybniku doszło do eksplozji kilku wagonów dynamitu.
- 24 czerwca – na Górnym Śląsku umowa o wycofaniu się walczących stron z terenu plebiscytowego.
- 1 lipca
- w wyniku postępującej inflacji za dolara płaciło się już 2 300 marek polskich.
- powołano Gdańską Giełdę Papierów Wartościowych i Dewiz.
- 5 lipca – cały obszar plebiscytowy na Górnym Śląsku przeszedł pod władzę Komisji Międzysojuszniczej. Zakończyło się III powstanie śląskie.
- 11 lipca – w Łodzi rozpoczął się wielki strajk włókniarzy.
- 23 lipca – Łódź: początek XVIII Kongresu PPS.
- 29 lipca – kulminacja rekordowych upałów (+40,2 °C w Prószkowie niedaleko Opola).
- 9 sierpnia – założono Wyższe Seminarium Duchowne w Łodzi.
- 13-15 sierpnia – na stadionie Pogoni Lwów rozegrano II Mistrzostwa Polski w lekkiej atletyce (Kazimierz Cybulski triumfował w 6 konkurencjach).
- 13 września – upadł pierwszy rząd Wincentego Witosa.
- 19 września – powstał pierwszy rząd Antoniego Ponikowskiego.
- 25 września
- nieudany zamach członka Ukraińskiej Wojskowej Organizacji na Naczelnika Piłsudskiego.
- otwarto we Lwowie pierwsze targi wschodnie.
- 1.mistrzem Polski w kolarstwie szosowym został Józef Lange (200 km okrężną trasę Warszawa-Warszawa pokonał w 7.45:12 s.)
- 27 września
- premier Ponikowski wygłosił exposé sejmowe.
- arcybiskup Jerzy (Jaroszewski) wybrany pierwszym prawosławnym Metropolitą Warszawskim i całej Polski.
- 30 września – pierwszy powszechny spis ludności wykazał (bez Wileńszczyzny i Górnego Śląska) 27 176 171 mieszkańców.
- 1 października – powstał Związek Obrony Kresów Zachodnich.
- 20 października – Rada Ambasadorów Ligi Narodów podjęła decyzję o podziale Górnego Śląska.
- 25 października – ślub Józefa Piłsudskiego z Aleksandrą Szczerbińską.
- 1 listopada – inauguracja linii kolejowej do Gdyni, omijającej Gdańsk.
- 4 listopada – w Warszawie złożył wizytę rumuński premier Take Ionescu.
- 13 listopada – w Krakowie została opublikowana w formie plakatu druga jednodniówka futurystów polskich Nuż w bżuhu.
- 19 listopada – utworzenie rządu Antoniego Ponikowskiego.
- 26 listopada – Polacy w Wolnym Mieście Gdańsku powołali Macierz Szkolną.
- 27 listopada – założono Klub Sportowy Warszawianka.
- 28 listopada – Stanisław Nowodworski został prezydentem Warszawy.
- 1 grudnia – firma Radjopol jako pierwsza w kraju rozpoczęła produkcję lamp elektronowych.
- 7 grudnia – powstała Korporacja Studentów Uczelni Poznańskiej Baltia.
- 9 grudnia – założono Polski Związek Łyżwiarski.
- 11 grudnia – została założona Warszawska Spółdzielnia Mieszkaniowa.
- 16 grudnia – sejm uchwalił nadzwyczajną, przymusową daninę państwową.
- 17 grudnia – założono klub sportowy Skra Warszawa.
- 18 grudnia – pierwszy, międzypaństwowy mecz piłkarskiej reprezentacji Polski (Węgry − Polska 1:0).
- W Warszawie powstały Polskie Zakłady Optyczne, producent obiektywów, lup, mikroskopów.
- Rozpoczęcie budowy portu i miasta Gdyni.
- Powstała linia Kolejki Wąskotorowej relacji Szydłowiec – Chlewiska.
- Witold Pilecki zdał maturę.
[edytuj] Wydarzenia na świecie
- 1 stycznia – amerykańscy futboliści z Uniwersytetu Kalifornijskiego pokonali drużynę z Uniwersytetu Stanowego w Ohio (ang. Ohio State University) 28–0, zdobywając „Puchar Róży” (ang. Rose Bowl) w rozgrywkach uniwersyteckich.
- 2 stycznia
- stacja radiowa z Pittsburgha w stanie Pensylwania (KDKA AM), jako pierwsza nadała audycję o treściach religijnych.
- hiszpański liniowiec pasażerski „Santa Isabel” zatonął – 244 osoby zginęły.
- 20 stycznia – okręt podwodny Royal Navy „K5” (typu K) zatonął w Kanale La Manche – zginęło 56 członków załogi.
- 21 stycznia
- w Livorno została założona Włoska Partia Komunistyczna.
- w Szwecji kobiety uzyskują prawo wyborcze.
- w USA premiera filmu Brzdąc
- 25 stycznia – Francja i Czechosłowacja zawarły sojusz wojskowy.
- 1 lutego – decyzją Rady Piotrogrodzkiej, zamknięto dziewięć przedsiębiorstw, zatrudniających 2 tys. ludzi. Dziesięć dni później Rada wydała rozporządzenie o likwidacji kolejnych 93 zakładów.
- 21 lutego – przyszły szach Iranu Reza Pahlawi wkroczył do Teheranu na czele 2 tys. żołnierzy Brygady Kozackiej, dokonując aresztowań wszystkich członków rządu.
- 25 lutego – Armia Czerwona dokonuje inwazji na Demokratyczną Republikę Gruzji.
- 27 lutego – w Wiedniu powstała Międzynarodowa Wspólnota Pracy Partii Socjalistycznych. Organizacja ta grupowała partie nurtu centrystowskiego które sprzeciwiały się wstąpieniu do II Międzynarodówki oraz Międzynarodówki Komunistycznej.
- 28 lutego – bunt rosyjskich marynarzy w Kronsztadzie.
- 1 marca
- wybuch powstania w Kronsztadzie przeciw władzom Rosji Radzieckiej.
- zostało założone miasto Kiryū na wyspie Honsiu w Japonii.
- 3 marca – podpisano sojusz Polski z Rumunią.
- 4 marca
- Warren Harding został zaprzysiężony, jako 29 prezydent Stanów Zjednoczonych.
- Kongres Stanów Zjednoczonych przyjął rezolucję o ustanowieniu Grobu Nieznanego Żołnierza na Narodowym Cmentarzu w Arlington.
- 6 marca – powstała Portugalska Partia Komunistyczna.
- 8 marca – hiszpański premier Eduardo Dato Iradier został zastrzelony przez katalońskiego anarchistę.
- 13 marca – rosyjska Biała Armia okupuje Mongolię, należącą do tej pory do Chin. Roman von Ungern-Sternberg ogłosił się władcą Mongolii i reinkarnacją Czyngis-chana.
- 17 marca
- Armia Czerwona zdobyła Kronsztad – koniec rebelii przeciw Rosji Radzieckiej w tym mieście. Część rebeliantów ucieka do Finlandii.
- Marie Stopes otworzyła pierwszą klinikę „Świadomego macierzyństwa” w Londynie.
- 18 marca
- w Rydze podpisano polsko-radziecki traktat pokojowy między Polską, Rosją Radziecką i Ukrainą Radziecką. Kończył on wojnę polsko-bolszewicką z lat 1919-1920.
- bolszewicy zdławili powstanie marynarzy w Kronsztadzie.
- 21 marca – po zajęciu Gruzji przez Armię Czerwoną ogłoszono powstanie Abchaskiej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej.
- 23 marca – weszła w życie niemiecka ustawa, będąca syntezą klauzul wojskowych Traktatu Wersalskiego i ustawy o Reichswerze.
- 24 marca – w Monte Carlo odbyły się, pierwsze w historii, międzynarodowe zawody lekkoatletyczne kobiet.
- 7 kwietnia – Charles de Gaulle poślubił Yvonne Vendroux.
- 11 kwietnia – utworzono emirat Transjordanii, którego królem został Abd Allah I ibn Husajn.
- 14 kwietnia – w Wielkiej Brytanii, związki zawodowe przemysłu wydobywczego, kolei i pracowników transportu nawołują do strajku – rząd grozi użyciem armii.
- 16 kwietnia – powstała Komunistyczna Partia Czechosłowacji (KPCz).
- 21 kwietnia – Czechosłowacja i Rumunia zawarły sojusz obronny przeciwko Węgrom.
- 24 kwietnia
- mieszkańcy Tyrolu wypowiedzieli się w referendum za przyłączeniem do Niemiec.
- Amerykanin Charles Paddock ustanowił rekord świata w biegu na 100 m wynikiem 10,4 s (jako pierwszy w historii sprinter uzyskał wynik poniżej 10,5 s).
- 28 kwietnia – kubański szachista José Raúl Capablanca został nowym mistrzem świata pokonawszy poprzedniego mistrza Emanuela Laskera, który dzierżył ten tytuł przez 27 lat.
- 1-7 maja – w Jaffie w Palestynie, będącej pod kontrolą Brytyjczyków, doszło do rozruchów antybrytyjskich inspirowanych przez „Żydowską Partię Komunistyczną” prekursora „Palestyńskiej Komunistycznej Partii”. W rozruchach tych brali udział zarówno Żydzi jak i Arabowie, których celem było stworzenie „Sowieckiego Palestyny”. W starciach z Brytyjczykami zginęło 45 Żydów i 48 Arabów.
- 5 maja
- tylko 13 kibiców oglądało mecz piłkarski pomiędzy drużynami Leicester City F.C. i Stockport County F.C., była to najniższa frekwencja w historii rozgrywek piłkarskich organizowanych dla klubów Anglii i Walii.
- Coco Chanel spośród próbek przygotowanych na jej zlecenie przez Ernesta Beauxa wybrała perfumy znane później jako Chanel No. 5.
- 6 maja – rozpoczął się strajk generalny w Norwegii.
- 8 maja – w Szwecji zniesiono karę śmierci.
- 10 maja – w Niemczech został utworzony pierwszy rząd Josepha Wirtha.
- 14-17 maja – gwałtowne antyeuropejskie rozruchy w Kairze i Aleksandrii.
- 16 maja – została założona Komunistyczna Partia Czechosłowacji.
- 19 maja – Kongres Stanów Zjednoczonych przegłosował akt prawny (ang. Emergency Quota Act) ustanawiający limit roczny na emigrację z poszczególnych krajów.
- 20 maja
- delegacja litewska odrzuciła projekt Ligi Narodów dotyczący rozwiązania konfliktu polsko-litewskiego.
- prezydent Warren Harding przekazał Marii Skłodowskiej-Curie kapsułkę z zawartością radu wartości 100 tys. dolarów.
- 24 maja – odbyły się po raz pierwszy wybory do parlamentu Irlandii Północnej.
- 31 maja – w mieście Tulsa w stanie Oklahoma doszło do rozruchów na tle rasowym. Oficjalnie zginęło 39 osób, ale najnowsze badania sugerują znacznie większa liczbę. Około 10 tys. ludzi straciło dach nad głową.
- 15 czerwca – została przyjęta ustawowo flaga Łotwy.
- 1 lipca
- w Szanghaju powstała Komunistyczna Partia Chin.
- zakończył się strajk górników w Anglii.
- 2 lipca
- prezydent USA Warren Harding podpisał rezolucję Kongresu Stanów Zjednoczonych deklarującą koniec stanu wojny z Niemcami Austrią i Węgrami.
- relacja z meczu bokserskiego w Jersey City o mistrzostwo świata wszechwag: Jack Dempsey (USA) kontra Georges Carpentier (Francja). Walkę przez ko w 4. rundzie wygrał Dempsey (było to pierwsze sprawozdanie sportowe w dziejach radiofonii).
- 4 lipca – we Włoszech został sformowany nowy konserwatywny rząd z premierem Ivanoe Bonomi na czele.
- 6 lipca – w Londynie podpisano traktat angielsko-irlandzki kończący irlandzką wojnę o niepodległość.
- 11 lipca
- zakończyła się irlandzka wojna o niepodległość.
- Armia Czerwona zajmuje Mongolię odbijając ją z rąk Białej Amii i ustanawia Mongolską Republikę Ludową na czele której stanął Damdin Suche Bator.
- 14 lipca – w Massachusetts, ława przysięgłych uznała za winnych morderstwa Nicola Sacco i Bartolomeo Vanzettiego – zostali skazani na śmierć na krześle elektrycznym.
- 17 lipca – proklamowano Republikę Mirdity w pobliżu albańsko-serbskiej granicy z centrum administracyjnym poza obszarem Albanii, na terenie Kosowa.
- 18 lipca – po raz pierwszy zastosowano szczepionkę BCG przeciw gruźlicy.
- 21 lipca – w Maroku Hiszpańskim, pod dowództwem Abd al-Karima, wojska Republiki Rif rozgromiły oddziały hiszpańskie.
- 22 lipca – rząd brytyjski deklaruje rozejm w Irlandii.
- 27 lipca – zespół naukowców z Uniwersytetu w Toronto pod przewodnictwem biochemika Fredericka Bantinga ogłosił odkrycie hormonu insuliny.
- 29 lipca – Adolf Hitler zostaje führerem w strukturze Narodowosocjalistycznej Niemieckiej Partii Robotników (NSDAP).
- 2 sierpnia – zmarł sławny śpiewak operowy Enrico Caruso.
- 5 sierpnia – po raz pierwszy odbyła się transmisja radiowa z meczu baseballowego w Pittsburghu.
- 7 sierpnia – w Kopenhadze rozegrano 1.kolarskie mistrzostwa świata amatorów (190 km wyścig ze startu wspólnego wygrał Szwed Gunnar Sköld).
- 11 sierpnia – +39° Celsjusza odnotowano we Wrocławiu – fala upałów dotknęła wiele miejscowości w Europie.
- 14 sierpnia – proklamowano niepodległość państwa Tannu-Tuwa.
- 16 sierpnia – Aleksander I został królem Serbów, Chorwatów i Słoweńców.
- 18 sierpnia – Republika Rif w Maroku Hiszpańskim ogłosiła niepodległość.
- 19 sierpnia – katastrofa górnicza w Mount Mulligan (Australia); zginęło 75 górników.
- 22 sierpnia – Estonia, Litwa i Łotwa zostały przyjęte do Ligi Narodów.
- 23 sierpnia – odbyła się koronacja króla Fajsala I w Bagdadzie.
- 24 sierpnia
- w pobliżu miasta Hull w Anglii doszło do eksplozji podczas próbnego lotu sterowca typu R-38/USN ZR-2–41 osób straciło życie.
- rosyjski poeta, przedstawiciel akmeizmu Nikołaj Gumilow został skazany na śmierć pod zarzutem działalności kontrrewolucyjnej.
- 25 sierpnia – w Berlinie podpisano odrębny amerykańsko-niemiecki traktat pokojowy.
- 26 sierpnia
- podwyżki cen spowodowały rozruchy w Monachium.
- śmierć w zamachu niemieckiego polityka Matthiasa Erzbergera była powodem wprowadzenia stanu wojennego w Niemczech.
- 7 września – w Atlantic City w stanie New Jersey, po raz pierwszy odbył się konkurs piękności (ang. Miss America Pageant).
- 10 września – w Berlinie otwarto pierwszy w Europie odcinek autostrady.
- 12 września – w Finlandii powstała paramilitarna organizacja dla kobiet – Lotta Svärd.
- 21 września – w miejscowości Oppau, która dzisiaj jest przedmieściem Ludwigshafen am Rhein, doszło do katastrofy przemysłowej w fabryce koncernu BASF – zginęło 561 osób, a ponad 2000 zostało rannych.
- 4 października – Riccardo Zanella wybrany został pierwszym prezydentem Wolnego Miasta Rijeka.
- 5 października
- w Londynie założono PEN Club.
- Liechtenstein przyjął nową konstytucję wprowadzającą ustrój monarchii konstytucyjnej w miejsce dotychczasowej monarchii absolutnej.
- 10 października
- utworzono Królestwo Kurdystanu.
- po przeprowadzce rozpoczęły się zajęcia na Uniwersytecie w Szegedzie na Węgrzech.
- 19 października – w masakrze w Lizbonie ginie premier Portugalii António Granjo i inni politycy.
- 20 października – podjęcie przez Radę Ambasadorów Ligi Narodów decyzji o podziale Górnego Śląska.
- 21 października – w Londynie rozpoczęła się konferencja pokojowa pomiędzy Irlandią i Wielką Brytanią.
- 23 października – podpisano Traktat karski na mocy którego Turcja przekazała państwu bolszewików Adżarię, w zamian otrzymując ormiańskie ziemie w rejonie Karsu.
- 4 listopada
- w Niemczech utworzono Oddziały Szturmowe NSDAP (SA).
- premier Japonii Takashi Hara został zasztyletowany na dworcu kolejowym w Tokio.
- 7 listopada – we Włoszech została założona przez Benito Mussoliniego Narodowa Partia Faszystowska (wł. Partito Nazionale Fascista, PNF).
- 9 listopada
- rozruchy w Reykjavíku.
- Albert Einstein otrzymał Nagrodę Nobla w dziedzinie fizyki za zasługi dla fizyki teoretycznej, szczególnie za odkrycie praw rządzących zjawiskiem fotoelektrycznym.
- 11 listopada – w czasie obchodów dnia zwycięstwa w I wojnie światowej na cmentarzu w Arlington prezydent Stanów Zjednoczonych Warren Harding dedykował Grób Nieznanego Żołnierza wszystkim poległym niezidentyfikowanym amerykańskim żołnierzom.
- 12 listopada – rozpoczęła się konferencja waszyngtońska.
- 14 listopada – została założona Komunistyczna Partia Hiszpanii.
- 28 listopada – założono Komunistyczny Uniwersytet Mniejszości Narodowych Zachodu im. Juliana Marchlewskiego w Moskwie.
- 1 grudnia – podwyżki cen spowodowały rozruchy w Wiedniu.
- 6 grudnia
- w Londynie został podpisany traktat angielsko-irlandzki ustanawiający niepodległość Irlandii.
- Agnes Macphail była pierwszą kobietą wybraną do Kanadyjskiego Parlamentu.
- 13 grudnia – podczas konferencji waszyngtońskiej zwarto 10-letni amerykańsko-brytyjsko-francusko-japoński traktat o wzajemnym poszanowaniu i wspólnej obronie stanu posiadania w rejonie Pacyfiku, w ramach którego został zniesiony brytyjsko-japoński układ sojuszniczy.
- 16 grudnia – w trzydniowym plebiscycie mieszkańcy Sopronu i okolicznych gmin zdecydowali o pozostaniu w granicach Węgier, odrzucając przyłączenie do Austrii.
- 23 grudnia
- Wiedeń: premiera operetki Bajadera Imre Kálmána.
- z inicjatywy Rabindranatha Tagore powstał uniwersytet w miejscowości Santiniketan w pobliżu Bolpur – 145 km od Kalkuty (ang. Visva-Bharati University).
- 29 grudnia – William Lyon Mackenzie King został wybrany premierem Kanady.
- We Włoszech rozpoczęto regularne nadawanie programu radiowego.
- W Stanach Zjednoczonych wynaleziono Wibrafon.
- IAAF przedstawiła pierwszą, oficjalną listę rekordów świata. Wprowadza obowiązek mierzenia czasu, na dystansach do 220 y włącznie, z dokładnością do 0,1 s.
[edytuj] Urodzili się
- 1 stycznia - Alain Mimoun, francuski lekkoatleta
- 4 stycznia - Witold Zalewski, polski pisarz, publicysta, scenarzysta, reportażysta (zm. 2009)
- 5 stycznia
- Friedrich Dürrenmatt, szwajcarski dramaturg, prozaik, eseista i teoretyk teatru, piszący w języku niemieckim (zm. 1990)
- Jan (wielki książę Luksemburga), syn wielkiej księżnej Luksemburga Szarlotty Luksemburskiej i księcia Feliksa Burbon-Parmeńskiego
- 9 stycznia - Ágnes Keleti, węgierska gimnastyczka
- 13 stycznia - Jerzy Pomianowski, polski prozaik, eseista, specjalista ds. historii Europy Wschodniej, krytyk teatralny, scenarzysta filmowy, tłumacz literatury pięknej z języka rosyjskiego
- 14 stycznia - Murray Bookchin, amerykański myśliciel anarchistyczny (zm. 2006)
- 18 stycznia - Yōichirō Nambu, amerykański fizyk japońskiego pochodzenia
- 19 stycznia - Patricia Highsmith, amerykańska pisarka, autorka thrillerów psychologicznych (zm. 1995)
- 22 stycznia - Krzysztof Kamil Baczyński, polski poeta okresu wojennego (zm. 1944)
- 24 stycznia
- Zygmunt Kęstowicz, polski aktor (zm. 2007)
- Tadeusz Zawadzki, pseudonim "Zośka", podporucznik AK (zm. 1943)
- 27 stycznia - Donna Reed, amerykańska aktorka, laureatka Oscara (zm. 1986)
- 31 stycznia - Carol Channing, amerykańska piosenkarka i aktorka
- 1 lutego - Peter Sallis, brytyjski aktor
- 3 lutego
- Herbert Baack, niemiecki polityk (zm. 2006)
- Zbigniew Podbielkowski, polski botanik (zm. 2012)
- Henryk Strzelecki, polski spółdzielca
- 4 lutego
- Betty Friedan, feministka, działaczka społeczna i pisarka amerykańska (zm. 2006)
- Lotfi Zadeh, automatyk amerykański pochodzenia azerskiego
- 7 lutego
- Nexhmije Hodża, żona przywódcy albańskiego Envera Hodży
- Stanisław Lenartowicz, polski reżyser i scenarzysta filmowy (zm. 2010)
- 8 lutego
- Hans Albert, niemiecki filozof i socjolog
- Lana Turner, amerykańska aktorka (zm. 1995)
- 17 lutego - Irena Szymańska-Matuszewska, polska tłumaczka, pisarka, wydawca (zm. 1999)
- 21 lutego - Zdeněk Miler, czeski rysownik, reżyser filmów animowanych (zm. 2011)
- 22 lutego
- Wayne Booth, amerykański krytyk literatury (zm. 2005)
- Giulietta Masina, włoska aktorka filmowa (zm. 1994)
- Marek Rostworowski, polski historyk sztuki, profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego (zm. 1996)
- 24 lutego - Abe Vigoda, amerykański aktor
- 25 lutego - Pierre Laporte, polityk kanadyjski (zm. 1970)
- 28 lutego - Pierre Clostermann, francuski lotnik, as myśliwski okresu II wojny światowej (zm. 2006)
- 1 marca - Richard Wilbur, poeta amerykański
- 2 marca - Kazimierz Górski, polski trener piłkarski (zm. 2006)
- 3 marca
- Ireneusz Bogajewicz, polski skrzypek
- Paul Guimard, pisarz francuski (zm. 2004)
- 6 marca - Jan Winczakiewicz, polski pisarz (zm. 2012)
- 23 marca - Donald M. Campbell, brytyjski wielokrotny rekordzista prędkości na lądzie i wodzie (zm. 1967)
- 24 marca - Wasilij Smysłow, rosyjski szachista (zm. 2010)
- 25 marca - Simone Signoret, aktorka francuska (zm. 1985)
- 28 marca
- Dirk Bogarde, brytyjski aktor (zm. 1999)
- Herschel Grynszpan, polski Żyd, zamachowiec (zm. 194?)
- 1 kwietnia - Axel Kamp, szwedzki curler
- 14 kwietnia - Thomas Schelling, amerykański ekonomista, laureat Nagrody Nobla
- 15 kwietnia - Gieorgij Bieriegowoj, radziecki kosmonauta (zm. 1995)
- 16 kwietnia - Peter Ustinov, aktor brytyjski, a także reżyser, dramaturg i producent (zm. 2004)
- 17 kwietnia - Sergio Sollima, włoski reżyser i scenarzysta
- 18 kwietnia - Barbara Hale, amerykańska aktorka
- 19 kwietnia - Roberto Tucci, włoski duchowny katolicki, kardynał
- 20 kwietnia - Stanisława Łopuszańska, polska aktorka
- 23 kwietnia - Janet Blair, amerykańska aktorka (zm. 2007)
- 25 kwietnia
- Karel Appel, holenderski malarz, grafik, rzeźbiarz i poeta (zm. 2006)
- Halina Kwiatkowska, polska aktorka
- 1 maja - Roman Jagiełło-Yagel, radziecki, polski i izraelski żołnierz
- 5 maja - Arthur Leonard Schawlow, amerykański fizyk, laureat Nagrody Nobla (zm. 1999)
- 6 maja
- Jan Bytnar, pseudonim "Rudy", podporucznik AK (zm. 1943)
- Erich Fried, austriacki poeta, tłumacz i eseista żydowskiego pochodzenia (zm. 1988)
- 9 maja
- Sophie Scholl, niemiecka działaczka ruchu oporu antynazistowskiego w czasach Trzeciej Rzeszy (zm. 1943)
- Mona Jane Van Duyn, poetka amerykańska (zm. 2004)
- 10 maja - Wieńczysław Gliński, polski aktor radzieckiego pochodzenia (zm. 2008)
- 12 maja
- Joseph Beuys, niemiecki artysta, teoretyk sztuki, pedagog (zm. 1986)
- Farley McGill Mowat, kanadyjski pisarz, działacz na rzecz ochrony przyrody
- 14 maja - Stanisław Jasiukiewicz, polski aktor (zm. 1973)
- 18 maja - Michael Epstein, angielski patolog i wirusolog
- 20 maja
- Wolfgang Borchert, niemiecki pisarz (zm. 1947)
- Karl Dedecius, niemiecki tłumacz i popularyzator literatury polskiej
- Ewa Szumańska, polska pisarka, reportażystka i scenarzystka filmowa (zm. 2011)
- 21 maja
- Andriej Sacharow, radziecki fizyk i obrońca praw człowieka, laureat pokojowej Nagrody Nobla w 1975 roku (zm. 1989)
- Prabhat Ranjan Sarkar, indyjski filozof, rewolucjonista społeczny, poeta, lingwistyk (zm. 1990)
- 22 maja - Władimir Kutuzow, rosyjski operator filmowy
- 23 maja
- James Blish, amerykański pisarz fantasy i science fiction (zm. 1975)
- Humphrey Lyttelton, brytyjski muzyk jazzowy (zm. 2008)
- 25 maja - Jack Steinberger, fizyk amerykański pochodzenia niemieckiego, laureat Nagrody Nobla
- 26 maja
- Stan Mortensen, angielski piłkarz (zm. 1991)
- Walter Laqueur, amerykański historyk żydowskiego pochodzenia
- 27 maja - Jetty Paerl, holenderska piosenkarka
- 8 czerwca - Suharto, indonezyjski polityk, prezydent Indonezji (zm. 2008)
- 10 czerwca - Filip Mountbatten, książę Edynburga, mąż królowej brytyjskiej Elżbiety II
- 12 czerwca - Felicjan Weryszyński, polski aktor
- 20 czerwca - Pancho Segura, tenisista ekwadorski
- 28 czerwca
- Jerzy Kusiak, polski polityk
- P. V. Narasimha Rao, polityk indyjski, premier Indii (zm. 2004)
- 29 czerwca - Clifton James, amerykański aktor
- 1 lipca - Jerzy Stefan Stawiński, polski prozaik, scenarzysta i reżyser (zm. 2010)
- 4 lipca - Gérard Debreu, amerykański ekonomista francuskiego pochodzenia, laureat Nagrody Nobla (zm. 2004)
- 6 lipca - Nancy Reagan, żona byłego prezydenta USA Ronalda Reagana
- 8 lipca - Edgar Morin, francuski filozof, socjolog i politolog
- 10 lipca - Jake LaMotta, amerykański bokser
- 14 lipca - Geoffrey Wilkinson, chemik brytyjski, laureat Nagrody Nobla (zm. 1996)
- 15 lipca - Robert Bruce Merrifield, biochemik amerykański, laureat Nagrody Nobla (zm. 2006)
- 18 lipca
- John Glenn, astronauta i polityk amerykański
- Aaron T. Beck, amerykański psychiatra
- 19 lipca - Harold Camping, amerykański biznesmen i pisarz
- 20 lipca - Franciszek Walicki, polski dziennikarz muzyczny
- 26 lipca - Amedeo Amadei, włoski piłkarz
- 29 lipca
- Chris Marker, francuski pisarz
- Zbigniew Przyrowski, polski dziennikarz, publicysta, popularyzator tematyki naukowo-technicznej (zm. 2008)
- 1 sierpnia - Michał Bristiger, polski muzykolog, krytyk muzyczny, popularyzator muzyki i publicysta
- 5 sierpnia - Roman Bratny, polski prozaik, poeta, publicysta i scenarzysta filmowy
- 9 sierpnia - James Exon, polityk amerykański (zm. 2005)
- 10 sierpnia - Bohdan Tomaszewski, polski dziennikarz i komentator sportowy
- 13 sierpnia - Jimmy McCracklin, amerykański muzyk
- 14 sierpnia - Julia Hartwig, polska poetka, tłumaczka, eseistka
- 15 sierpnia - August Kowalczyk, polski aktor
- 18 sierpnia - Zdzisław Żygulski, polski profesor historii i teorii sztuki
- 19 sierpnia - Gene Roddenberry, amerykański scenarzysta i producent filmowy (zm.1991)
- 23 sierpnia - Kenneth Arrow, amerykański ekonomista, laureat Nagrody Nobla
- 25 sierpnia - Monty Hall, kanadyjski aktor i piosenkarz
- 29 sierpnia - Iris Apfel, amerykańska businesswoman
- 31 sierpnia
- Jerzy Michotek, aktor i piosenkarz, (zm. 1995)
- Danuta Mostwin, polska powieściopisarka, nowelistka i socjolog, (zm. 2010)
- 4 września - Ariel Ramírez, pianista i kompozytor argentyński (zm. 2010)
- 8 września - Marta Ingarden, polska architekt (zm. 2009)
- 9 września - Wacław Szybalski, polski naukowiec, biotechnolog i genetyk
- 12 września - Stanisław Lem, polski pisarz i filozof (zm. 2006)
- 14 września - Paulo Evaristo Arns, brazylijski duchowny katolicki, kardynał
- 22 września - Kazimierz Ostrowicz, polski aktor, (zm. 2002)
- 27 września
- Heinrich Boere, holenderski nazista
- Miklós Jancsó, węgierski reżyser
- John Patterson, amerykański polityk
- 30 września
- Deborah Kerr, szkocka aktorka (zm. 2007)
- Stanisław Nagy, polski duchowny katolicki, kardynał, sercanin
- 2 października - Robert Runcie, anglikański arcybiskup Canterbury (zm. 2000)
- 9 października - Tadeusz Różewicz, polski poeta wojenny i powojenny
- 13 października - Yves Montand, francuski aktor i piosenkarz (zm. 1991)
- 15 października - Al Pease, kanadyjski kierowca wyścigowy
- 16 października - Andrzej Munk, polski reżyser (zm. 1961)
- 18 października - Jesse Helms, amerykański polityk (zm. 2008)
- 19 października
- Anne Golon, francuska pisarka
- Bogusław Klimczuk, polski kompozytor, pianista, dyrygent (zm. 1974)
- Gunnar Nordahl, szwedzki piłkarz (zm. 1995)
- 21 października - Malcolm Arnold, angielski kompozytor (zm. 2006)
- 22 października
- Georges Brassens, francuski bard (zm. 1981)
- Anna Staniszewska, polska malarka
- 25 października - Michał I Rumuński, ostatni król Rumunii
- 2 listopada - Wanda Półtawska, polska doktor nauk medycznych i harcerka
- 3 listopada - Charles Bronson, amerykański aktor, z pochodzenia Tatar Lipkowski (zm. 2003)
- 5 listopada - Fauzia bint Fuad (arab. فوزية بنت الملك فؤاد, pers. فوزیه فؤاد), pierwsza żona ostatniego szacha na perskim tronie Mohammada Rezy Pahlawiego
- 6 listopada - James Jones, amerykański pisarz (zm. 1977)
- 8 listopada
- Krystyna Ciechomska, polska aktorka (zm. 2012)
- Barbara Drapińska, polska aktorka (zm. 2000)
- 11 listopada - Ron Greenwood, angielski piłkarz i trener piłkarski (zm. 2006)
- 17 listopada - Mieczysław Tomaszewski, polski muzykolog
- 20 listopada - Dan Frazer, amerykański aktor (zm. 2011)
- 23 listopada - Fred Buscaglione, włoski muzyk, piosenkarz i aktor (zginął w wypadku samochodowym w 1960)
- 26 listopada - Andrzej Nadolski, polski historyk, archeolog, łódzki profesor archeologii, historyk wojskowości, wybitny bronioznawca. (zm. 1993)
- 27 listopada - Alexander Dubček, czechosłowacki lider polityczny (zm. 1992)
- 2 grudnia - Carlo Furno, włoski duchowny katolicki, kardynał
- 4 grudnia - Deanna Durbin, kanadyjska aktorka
- 5 grudnia - Marian Łącz, polski aktor (zm. 1984)
- 10 grudnia - Christine Brückner, niemiecka pisarka (zm. 1996)
- 12 grudnia - Aleksander Główka, polski nauczyciel
- 20 grudnia - Dominik Morawski, polski publicysta, aktor, dziennikarz, działacz społeczny
- 22 grudnia - Reinhold Stecher, austriacki duchowny katolicki
[edytuj] Zmarli
- 1 stycznia - Theobald von Bethmann-Hollweg, niemiecki polityk, kanclerz Cesarstwa Niemieckiego i premier Prus (ur. 1856)
- 18 stycznia - Filippo Camassei, łaciński patriarcha Jerozolimy, kardynał (ur. 1848)
- 23 stycznia - Władysław Żeleński, polski kompozytor, pianista, organista, pedagog (ur. 1837)
- 8 lutego - Piotr Kropotkin, klasyk anarchokomunizmu, rosyjski geograf (ur. 1842)
- 26 lutego - Carl Menger, austriacki ekonomista (ur. 1840)
- 1 marca - Mikołaj I Petrowić-Niegosz, król Czarnogóry (ur. 1841)
- 2 marca - Henryk Pachulski, polski kompozytor i pianista (ur. 1859)
- 15 marca - Mehmet Talaat, polityk turecki oraz wielki wezyr (ur. 1874)
- 5 maja - Alfred Hermann Fried, austriacki dziennikarz i pacyfista, laureat Nagrody Nobla (ur. 1864)
- 13 maja - Eugeniusz Kiernik, polski zoolog i paleontolog (ur. 1877)
- 13 lipca - Gabriel Lippmann, fizyk francuski, laureat Nagrody Nobla 1908 r. (ur. 1845)
- 2 sierpnia - Enrico Caruso, włoski śpiewak, "król tenorów" w pierwszym 20-leciu XX wieku (ur. 1873)
- 7 sierpnia - Aleksandr Błok, rosyjski poeta symbolista, dramaturg (ur. 1880)
- 16 sierpnia - Piotr I Karađorđević, król Serbii, pierwszy król Jugosławii (ur. 1844)
- 17 sierpnia - Maria Piłsudska, pierwsza żona Józefa Piłsudskiego od roku 1899, działaczka PPS (ur. 1865)
- 23 sierpnia - Feliksa Kozłowska, założycielka mariawityzmu (ur. 1862)
- 9 września - Virginia Rappe, amerykańska aktorka (ur. 1895)
- 14 września - Jarogniew Drwęski, polski działacz narodowy, prezydent Poznania (ur. 1875)
- 15 września - Roman von Ungern-Sternberg, rosyjski generał, dowódca Białej Gwardii na Dalekim Wschodzie (ur. 1886)
- 27 września - Engelbert Humperdinck, niemiecki kompozytor (ur. 1854)
- 23 października - John Boyd Dunlop, brytyjski weterynarz, opatentował oponę pneumatyczną.(ur.1840)
- 30 listopada - Karl Hermann Amandus Schwarz, matematyk niemiecki (ur. 1843)
- 10 grudnia - George Coppinger Ashlin, irlandzki architekt (ur. 1837)
- 13 grudnia - Maria Magdalena od Męki Pańskiej, włoska zakonnica, błogosławiona katolicka (ur. 1845)
- 16 grudnia - Camille Saint-Saëns, francuski kompozytor i wirtuoz fortepianu i organów, również dyrygent (ur. 1835)
- 17 grudnia - Gabriela Zapolska, polska dramatopisarka (ur. 1857)
[edytuj] Nagrody Nobla
- z fizyki - Albert Einstein
- z chemii - Frederick Soddy
- z medycyny - nagrody nie przyznano
- z literatury - Anatole France
- nagroda pokojowa - Karl Hjalmar Branting, Christian Lous Lange
[edytuj] Zobacz też
[edytuj] Święta ruchome
- Tłusty czwartek: 3 lutego
- Ostatki: 8 lutego
- Popielec: 9 lutego
- Niedziela Palmowa: 20 marca
- Wielki Czwartek: 24 marca
- Wielki Piątek: 25 marca
- Wielka Sobota: 26 marca
- Wielkanoc: 27 marca
- Poniedziałek wielkanocny: 28 marca
- Wniebowstąpienie: 5 maja
- Zesłanie Ducha Świętego: 15 maja
- Boże Ciało: 26 maja