Bielany (Kraków)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy krakowskiej dzielnicy. Zobacz też: inne znaczenia tego słowa.
Bielany
Państwo  Polska
Miasto Kraków
Dzielnica VII Zwierzyniec
Położenie na mapie Krakowa
Mapa lokalizacyjna Krakowa
Bielany
Bielany
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Bielany
Bielany
Ziemia 50°02′28″N 19°49′45″E/50,041111 19,829167
Klasztor Kamedułów na Bielanach
Budynek Wodociągów Krakowskich w Bielanach z 1900 r.
Winnica na Srebrnej Górze.

Bielany – obszar Krakowa wchodzący w skład Dzielnicy VII Zwierzyniec. Dawna wieś nad Wisłą, na południowo-zachodnim skraju Lasku Wolskiego. Przyłączona do Krakowa w 1941 jako XXXII dzielnica katastralna. Od północy graniczy ona z Wolą Justowską a od wschodu z Przegorzałami. Natomiast od zachodu z leżącym już poza Krakowem Kryspinowem. Południową granicą jest Wisła.

Historia[edytuj | edytuj kod]

  • 40–10 tys. lat p.n.e. – osadnictwo z oryniackiego okresu górnego paleolitu.
  • XII w. – wzmianki o wsi Bielany należącej do Piotra Własta i jego zięcia Jaksy Gryfity.
  • 1603–42 – budowa klasztoru kamedułów na Srebrnej Górze według projektu Andrea Spezza i Giovanni Seccatori. Fundatorem był marszałek wielki koronny Mikołaj Wolski.
  • 1605–1609 – stworzenie w ogrodach klasztornych eremów.
  • 1655 – zniszczenie klasztoru w czasie najazdu szwedzkiego.
  • 1812 – odbudowa klasztoru
  • 1901 – Budowa Wodociągów Krakowskich, których uroczyste otwarcie miało miejsce 14 lutego 1901 roku. Umieszczone w budynku stacji pomp pompy pompowały wodę pod ciśnieniem 6,3 atmosfer do zbiornika zbudowanego pod kopcem Tadeusza Kościuszki. Ze zbiornika położonego 49 m wyżej od Rynku i 28 m wyżej od Wawelu, woda spływała do miasta rurą o średnicy 70 cm, która następnie rozgałęziała się w sieć wodociągową o długości 66 kilometrów. Ustawa wodociągowa stanowiła, że od opłaty zwalnia się ilość wody na użytek domowy w wymiarze 50 litrów na głowę mieszkańca na dobę. Ustawa nakazywała też, aby połączenie domów z miejskim wodociągiem następowało najpóźniej w ciągu trzech lat od uruchomienia wodociągu na danej ulicy. Początkowo w osiemdziesięciotysięcznym Krakowie na jednego mieszkańca przypadał jeden litr wody wodociągowej na dobę. W związku z otwarciem wodociągów, prezydent Krakowa Józef Friedlein wystosował na ręce ochmistrza dworu cesarskiego w Wiedniu depeszę treści następującej: W imieniu wiernopoddańczej gminy stołecznego królewskiego miasta Krakowa pozwalam sobie przedłożyć najuniżeńszą prośbę o łaskawe podanie do wiadomości Jego Cesarskiej i Królewskiej Apostolskiej Mości, że tutejszy wodociąg imienia Franciszka Józefa w dniu dzisiejszym uroczyście poświęcony i do ogólnego użytku oddany został.[1]

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Infrastruktura[edytuj | edytuj kod]

Sport[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Encyklopedia Krakowa red. Antoni Henryk Stachowski, PWN 2000, ISBN 83-01-13325-2
  • Atlas Miasta Krakowa, Instytut Geografii UJ, Urząd Miasta Krakowa, PPWK, 1988, ISBN 83-7000-067-3

Przypisy

  1. Marek Żukow-Karczewski, Wokół "leówki", "smoka" i wodociągów, "Echo Krakowa" magazyn "Czas przeszły i przyszły", 31 III – 1,2 IV 1989 r., nr 64 (12873).