Województwo krakowskie (I Rzeczpospolita)

Województwo krakowskie
Herb
Województwo krakowskie na mapie I Rzeczypospolitej
Nazwa łacińska	Palatinatus Cracoviensis
Istniało	XIV wiek–1795
Prowincja	Małopolska
Stolica	Kraków
Sejmik	Nowy Korczyn
Wojewoda	zobacz: wojewodowie krakowscy
Powierzchnia	17 650 km²
Liczba powiatów	8
Liczba senatorów	4

Województwo krakowskie w składzie małopolskiej prowincji Korony Polskiej, 1635

Województwo krakowskie (łac. Palatinatus Cracoviensis) powstało już w XIV wieku i w niezmienionym kształcie weszło następnie w skład administracyjny I Rzeczypospolitej. Istniało do 1795 roku. Na przestrzeni wieków jego granice zmieniły się niewiele od czasów średniowiecza. Starosta Krakowski był jednocześnie generałem krakowskim i miał pod swoją jurysdykcją oprócz Krakowa trzy grody: Proszowski, Lelowski i Księski. W tym województwie znajdowała się dynamicznie rozwijająca Częstochowa wraz z klasztorem jasnogórskim będącym sanktuarium dynastycznym Jagiellonów i Wazów.

Herbem województwa był orzeł biały na czerwonym polu ze złotą przepaską na skrzydłach.

• Województwo Krakowskie sąsiadowało:
  • na północy z województwem Sieradzkim i ziemią Wieluńską ,
  • na północnym wschodzie z województwem Sandomierskim,
  • na wschodzie z ziemią Sanocką, która była częścią woj. Ruskiego,
  • na zachodzie z Królestwem Czeskim i Morawami,
  • a na południe przez Karpaty i Tatry z Królestwem Węgierskim.

• Stolicą województwa był Kraków
• Siedziba sejmiku generalnego: Proszowice
• Starostwa grodowe były trzy: Krakowskie, Bieckie i Sądeckie.

• Podział administracyjny w XVI wieku:

• • powiat proszowski
  • powiat lelowski
  • powiat szczyrzycki
  • powiat ksiąski
  • powiat sądecki
  • powiat biecki
  • powiat śląski, obejmujący:
    • księstwo oświęcimskie
    • księstwo zatorskie
  • Państwo Muszyńskie, zwane również "starostwem muszyńskim" - samodzielne administracyjnie latyfundium biskupów krakowskich
  • starostwo sławkowskie - podlegający biskupom krakowskim klucz dóbr, w których sprawowali oni półudzielną władzę świecką (do 1790).

Księstwo siewierskie

Domena we władaniu biskupów krakowskich, tytułujących się książętami siewierskimi, formalnie włączone do województwa krakowskiego w 1790.

Zobacz też

• województwo krakowskie (1793)