Bitwa o Ortonę

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Bitwa o Ortonę
II wojna światowa, Kampania włoska
Canadian sniper in Ortona.jpg
Kanadyjski strzelec wyborowy w ruinach Ortony
Czas 2028 grudnia 1943
Miejsce Ortona
Terytorium Włochy
Wynik Zwycięstwo Kanadyjczyków
Strony konfliktu
Kanada 1 Dywizja Piechoty
Kanada 1 Brygada Pancerna
Flag of German Reich (1935–1945).svg 3. batalion 2 Pułku
1 Dywizji Spadochronowej
Dowódcy
Chris Vokes Richard Heidrich
Siły
2 bataliony 1 batalion
Straty
650 zabitych i rannych[1][2] nieznane

Bitwa o Ortonę (20–28 grudnia 1943) była niewielkim, chociaż nadzwyczaj zaciekłym bojem toczonym przez batalion niemieckich Fallschirmjäger (spadochroniarzy) z 1 Dywizji Spadochronowej pod dowództwem gen. Richarda Heidricha, z kanadyjskimi siłami uderzeniowymi 1 Dywizji Piechoty gen. Chrisa Vokesa. Był to szczytowy moment walk toczonych na Adriatyckim froncie we Włoszech w tzw. "krwawym grudniu". Do bitwy, nazywanej przez żołnierzy "Małym Stalingradem" z powodu bezpardonowych, krwawych walk na niewielką odległość, doszło w małej nadadriatyckiej miejscowości Ortona, zamieszkiwanej przed wojną przez około 10 000 osób.

Podłoże[edytuj | edytuj kod]

Uderzenie Ósmej Armii na niemieckie pozycje Linii Gustawa na wschód od pasma Apeninów rozpoczęło się 23 listopada forsowaniem rzeki Sangro. Pod koniec miesiąca Linia Gustawa na tym odcinku została w wielu miejscach przełamana i wojska alianckie zaczęły torować sobie drogę ku rzece Moro (7 km dalej na północ), w ujściu której leży Ortona. W celu sforsowania Moro w początkach grudnia, wyczerpaną brytyjską 78 Dywizję Piechoty zluzowała na prawym skrzydle (nad samym morzem) kanadyjska 1 Dywizja Piechoty[3]. W połowie grudnia, po ciężkich walkach w zimowym błocie, 1. brygadę Dywizji, która znalazła się w odległości 3 km od Ortony, zluzowała 2. brygada, która otrzymała zadanie zajęcia miasta.

Ortona miała ogromne znaczenie strategiczne, jako jeden z nielicznych głębokowodnych portów wschodniego wybrzeża, którego wykorzystanie mogło skrócić linie zaopatrzenia Ósmej Armii, rozciągające się aż do Bari i Tarentu na odległym południowym krańcu półwyspu. Wojska Aliantów musiały więc zdobyć miasto. Ortona wchodziła w skład pasa umocnień Linii Gustawa, wobec czego Niemcy zbudowali w miasteczku cały system wzajemnie się wspierających punktów ogniowych. Wraz z rozkazem "walki do końca o każdy dom"[4][5] niemiecka obrona miasta mogła być przeszkodą niemal nie do pokonania.

Bitwa[edytuj | edytuj kod]

Martwy spadochroniarz niemiecki

Kanadyjczycy mieli przed sobą elementy znanej z waleczności 1 Dywizji Spadochronowej. W jej skład wchodzili żołnierze zahartowani w wielu walkach na wszystkich frontach II wojny światowej, a przy tym, zgodnie z rozkazem Hitlera, mieli bronić Ortony za wszelką cenę.

Kanadyjski atak na miasto podjęła 20 grudnia 2. brygada siłami jednego batalionu wzmocnionego elementami Seaforth Highlanders[5]. Jednocześnie pododdziały 3. brygady uderzyły na północy miasta, dążąc do oskrzydlenia obrońców i przecięcia ich linii zaopatrzenia i łączności z zapleczem. Postępy były nieznaczne ze względu na trudny teren i zaciekłą obronę niemieckich spadochroniarzy.

W samym mieście Niemcy wznieśli liczne barykady, a wąskie uliczki wiodące do centralnie położonego Piazza Municipale zasypali gruzem. Jedyna droga, jaką mogły posuwać się naprzód kanadyjskie czołgi, była Corso Vittorio Emanuele, która została gęsto zaminowana; liczne pułapki minowe zbierały obfite żniwo podczas wszystkich ośmiu dni walk[6].

Co więcej, Niemcy porozmieszczali w mieście liczne punkty ogniowe wyposażone w karabiny maszynowe i działka przeciwpancerne, niemal uniemożliwiając postępy czołgów i piechoty[6]. Walki o każdy dom były niezwykle ciężkie, ale w ich trakcie Kanadyjczycy wprowadzili taktykę "mysich dziur". Taktyka ta polegała na wybijania dziur w ścianach budynków (a domy w Ortonie w większości stykały się ścianami) przy użyciu piatów, a nawet nieporęcznych w tych warunkach dział przeciwpancernych[6]. Przez tak wybite otwory żołnierze rzucali granaty i ruszali do ataku. Zwykle uderzano na najwyższym piętrze, a potem oczyszczano budynek schodząc coraz niżej w ciągłych walkach wręcz[5]. "Mysie dziury" używane były także do przedostania się z pokoju do pokoju tego samego mieszkania, czasami całkowicie zaskakując przeciwników.

Taktyki tej używano również do strzelania w poprzek ulicy, co powodowało czasami znaczne straty po obu stronach. Szczególnie śmiertelnego ataku dokonał niemiecki saper Karl Bayerlein, który wysadził w powietrze budynek wraz z zajmującymi go Kanadyjczykami; tylko jeden kanadyjski żołnierz przeżył[7]. Kanadyjczycy odpowiedzieli takim samym atakiem zabijając wszystkich żołnierzy niemieckich dwóch drużyn[6].

Po sześciu dniach zaciętych walk do akcji wszedł 3. batalion 2 Brygady, któremu towarzyszyły czołgi 1 Brygady Pancernej z pułku o nazwie Régiment de Trois-Rivières.

Wreszcie 28 grudnia, po ośmiu dniach walk, wyczerpane oddziały niemieckie, które nie mogły doczekać się posiłków, wycofały się z miasta. Kanadyjczycy ponieśli jednak znaczne straty, sięgające 25% strat w całej kampanii włoskiej.

Dane odnośnie liczby ofiar w ciągu 8-dniowych walk o Ortonę i w czasie całej kampanii grudniowej nie zawsze są ze sobą zgodne. I tak np. Zuehlke twierdzi, że straty Kanadyjczyków wyniosły 1375 zabitych i 964 rannych, podczas gdy na stronie Canadiansoldiers.com znajduje się informacja, że straty 1 Dywizji w grudniu (w tym 1 Brygady forsującej rzekę Moro, 2 Brygady walczącej w mieście i 3 Brygady dokonującej manewru oskrzydlającego) wyniosły 4206 ludzi, w tym 695 zabitych. Na Cmentarzu Wojennym w Ortonie znajduje się 1615 grobów, w tym 1375 kanadyjskich (stąd wniosek Zuehlke'go)[2].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Juno Beach Center: The Capture of Ortona
  2. 2,0 2,1 Zuehlke (1999)
  3. Zuehlke (1999), s.14
  4. Mowat, And No Birds Sang
  5. 5,0 5,1 5,2 Zuehlke (1999), p. 160
  6. 6,0 6,1 6,2 6,3 Bercuson, s.175
  7. Zuehlke (1999), s.343

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • David Bercuson: Maple Leaf Against the Axis. Calgary: Red Deer Press, 2001. ISBN 0-8899-5305-8.
  • Mowat Farley: And No Birds Sang. Toronto: McClelland & Stewart, 1979. ISBN 978-0-7710-6618-4.
  • Mark Zuehlke: Ortona: Canada's epic World War II battle. Vancouver: Douglas & McIntyre, 1999. ISBN 1-55054-557-4.