Bitwa pod Kraśnikiem

Bitwa pod Kraśnikiem I wojna światowa
Czas	23–25 sierpnia 1914
Miejsce	okolice Kraśnika, Janowa Lubelskiego i Frampola
Terytorium	Królestwo Polskie, lubelszczyzna (obecnie Polska)
Przyczyna	austriacka ofensywa „wyprzedzająca”
Wynik	zwycięstwo Austro-Węgier
Strony konfliktu Austro-Węgry Imperium Rosyjskie Dowódcy Victor Dankl Anton Jegorowicz von Zalca Siły ok. 9 dywizji piechoty, 2 dywizje kawalerii, 354 działa ok. 9 i 1/2 dywizji piechoty, 4 i 1/2 dywizji kawalerii, 350 dział Straty ok. 40 tys. zabitych i rannych ok. 60 tys. zabitych i rannych, ok. 6000 wziętych do niewoli, 28 dział

Bitwa pod Kraśnikiem – bitwa stoczona w dniach 23-25 sierpnia pomiędzy 1. Armią austro-węgierską pod dowództwem gen. Victora Dankla a 4. Armią rosyjską gen. barona Antona von Zalcy. Pierwsza bitwa tej wojny na południowym odcinku frontu wschodniego i pierwsze zwycięstwo austro-węgierskie.

Bitwa stanowiła pierwszy akt „ofensywy wyprzedzającej”, zaplanowanej przez szefa austriackiego Sztabu Generalnego Franza Conrada von Hötzendorf w celu zdezorganizowania rosyjskiej mobilizacji i spodziewanych działań z Królestwa Polskiego przeciwko siłom austro-węgierskim w Galicji. Razem z rozpoczętą kilka dni później bitwą pod Komarowem przesądziła ona o sukcesie tej ofensywy, która jednak wobec braku obiecywanej przed wybuchem wojny pomocy niemieckiej oraz załamania frontu we wschodniej Galicji nie mógła osiągnąć pełnego sukcesu.

Początek działań wojennych armia austro-węgierska poświęciła na rozpoznanie kawaleryjskie. Po jego zakończeniu, Franz Conrad von Hötzendorf wydał 1. Armii gen. Victora Dankla rozkaz przekroczenia Sanu i Tanwi. 1. Armia składała się z trzech korpusów – I krakowskiego, V pożońskiego (preszburskiego-bratysławskiego) oraz X przemyskiego, w takim też porządku jednostki te rozciągały się na linii Wisła-Frampol. Jej ruch po lewej stronie Wisły osłaniała niewielka, trzydywizyjna Grupa Armijna Kummera, która nie wzięła udziału w walkach pod Kraśnikiem. Przeciwko armii Dankla koncentrowała się rosyjska 4. Armia gen. barona von Zalza, składająca się z korpusu grenadierskiego XIV, XVI i XVIII korpusów armijnych.

Działania oddziałów austro-węgierskich rozpoczęły się 21 sierpnia. Dwa pierwsze dni zostały poświęcone przebyciu strefy nad Tanwią – niebezpiecznej dla nacierających wojsk z uwagi na lesisty, bagnisty teren, a także ubezpieczenie się na nowych pozycjach. 23 sierpnia 1. Armia przeszła do natarcia, a jej I Korpus odrzucił Rosjan od Wisły w kierunku Kraśnika. Kolejnego dnia zajęto Urzędów, a 25 sierpnia wojska austro-węgierskie osiągnęły Kraśnik. Kontruderzenie przeciwnika, podjęte na linii Janów Lubelski – Frampol zostało odparte, wobec czego cała rosyjska 4. Armia znalazła się w odwrocie w kierunku północnym. Zwycięstwo oddaliło od sił austro-węgierskich groźbę oskrzydlenia od strony Wisły, a także zabezpieczyło flankę sąsiedniej 4. Armii austro-węgierskiej, umożliwiając jej operację pod Komarowem. Wskutek niepowodzenia, Anton Jegorowicz von Zalca został zastąpiony na stanowisku dowódcy 4. Armii rosyjskiej przez gen. Aleksieja Ewerta.

Bibliografia

• Jan Dąbrowski: Wielka Wojna 1914-1918. Trzaska, Evert i Michalski /reprint-Wydawnictwo KURPISZ s.c., 1937/ reprint 2000. ISBN 83-87621-72-2.