Kraśnik

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy miasta w województwie lubelskim. Zobacz też: inne znaczenia Kraśnik.
Kraśnik
Zalew kraśnicki, basen MOSiR,kościół parafialny Wniebowzięcia NMP,kościół pod wezwaniem św. Józefa robotnika
Zalew kraśnicki, basen MOSiR,
kościół parafialny Wniebowzięcia NMP,
kościół pod wezwaniem św. Józefa robotnika
Herb
Herb Kraśnika
Państwo  Polska
Województwo  lubelskie
Powiat POL powiat kraśnicki flag.svg kraśnicki
Gmina gmina miejska
Data założenia XIV wiek
Prawa miejskie 13771878 i od 1919
Burmistrz Mirosław Włodarczyk
Powierzchnia 25,52[1] km²
Populacja (2008)
• liczba ludności
• gęstość

35 642[1]
1397 os./km²
Strefa numeracyjna
(+48) 81
Kod pocztowy 23-200 (Dzielnica Stara, Piaski, Budzyń)
23-204 (Dzielnica Fabryczna)
Tablice rejestracyjne LKR
Położenie na mapie województwa lubelskiego
Mapa lokalizacyjna województwa lubelskiego
Kraśnik
Kraśnik
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Kraśnik
Kraśnik
Ziemia 50°55′17″N 22°13′15″E/50,921389 22,220833Na mapach: 50°55′17″N 22°13′15″E/50,921389 22,220833
TERC
(TERYT)
0607011
SIMC 0956112
Urząd miejski
ul. Lubelska 84
23-200 Kraśnik
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikinews Wiadomości w Wikinews
Wikisłownik Hasło Kraśnik w Wikisłowniku
Strona internetowa

Kraśnikmiasto i gmina w województwie lubelskim, w powiecie kraśnickim, położone 49 km na południowy zachód od Lublina. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do województwa lubelskiego.

Miasto położone jest w Małopolsce (początkowo w ziemi sandomierskiej, a następnie na ziemi lubelskiej).

Według danych z 30 czerwca 2004[2] miasto miało 36 256 mieszkańców.

Środowisko naturalne[edytuj | edytuj kod]

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Kraśnik leży na Wyżynie Lubelskiej, 49 km na południowy zachód od Lublina. Miasto rozciąga się wzdłuż rzeki Wyżnicy po obu jej stronach na Wzniesieniach Urzędowskich.

W okolicach miasta swój początek ma Roztocze Zachodnie.

Struktura powierzchni[edytuj | edytuj kod]

Według danych z roku 2002[3] Kraśnik ma obszar 25,28 km², w tym:

  • użytki rolne: 45%
  • użytki leśne: 17%

Miasto zajmuje 2,51% powierzchni powiatu.

Podział miasta na osiedla[edytuj | edytuj kod]

Miasto Kraśnik składa się z dwóch głównych części: położony na południowym-wschodzie Kraśnik Stary (zwany też Kraśnikiem Lubelskim lub Dzielnicą Starą) oraz położony na północnym-zachodzie Kraśnik Fabryczny (zwany też Dzielnicą Fabryczną), będących przed 1975 rokiem odrębnymi miastami. Obie części są oddalone od siebie 6 km i łączy je prostoliniowa ulica Urzędowska. Jako centralny punkt Kraśnika uważa się skrzyżowanie ulicy Lubelskiej z ulicami: Jagiellońską, Andrzeja Struga i Mostową w Dzielnicy Starej, ze względu na to, że to w tej części miasta usytuowany jest główny węzeł komunikacyjny.

Powyższe części miasta można podzielić na osiedla:

  • Kraśnik Fabryczny - nazwa pochodzi od położonej w tej części Fabryki Łożysk Tocznych, przy której od lat 30. powstawało osiedle. Podzielony jest na obręby ewidencyjne nie będące oficjalnie częściami miasta: Północ, Zachód, Wschód. W obrębie Północ wyodrębnić można nieoficjalne osiedla: os. Młodych, os. Metalowców, os. Słoneczne (dawniej Dąbrowszczaków) będące osiedlami bloków mieszkalnych. W pozostałych obrębach znajdują się osiedla domków jednorodzinnych. W południowej części Dzielnicy Fabrycznej zabudowa przy ul. Chłodnej stanowi oficjalną część miasta Wyżnianka-Kolonia, będąca dawniej częścią wsi o tej samej nazwie w gminie Dzierzkowice. W północno-zachodniej części Dzielnicy Fabrycznej znajduje się leśniczówka, która stanowi oficjalną część miasta Gajówka Budzyń.
  • Kraśnik Stary - nazwa nawiązuje do najstarszej części miasta. W skład tej części wchodzą oficjalne osiedla bloków mieszkalnych (na północy): Koszary, Zarzecze Drugie; osiedla domków jednorodzinnych (na zachodzie, południu i wschodzie): Bojanówka, Góry, Kwiatkowice, Lasy, Podlesie, Spławy, Stacja Kolejowa (zwane też Osiedlem Kolejowym), Zarzecze Pierwsze; osiedle kamienic i domków jednorodzinnych (w centrum): Stare Miasto, Ośrodek-Miasto; oraz zespół zakładów wyrobu cegły pod nazwą Cegielnie położony na zachód od centrum.

Między głównymi częściami miasta, wzdłuż ulicy Urzędowskiej położone są osiedla:

Historia[edytuj | edytuj kod]

Kraśnik – miasto położone przy dawnym szlaku prowadzącym ze Śląska i Gór Świętokrzyskich do Włodzimierza i Kijowa. W drugiej połowie XIV wieku należało do Gorajskich. W 1377 r. król Ludwik Węgierski potwierdził własność i nadał Kraśnikowi prawo niemieckie (średzkie) w miejsce polskiego. W 1403 r. istniał tu kościół parafialny pw. św. Pawła. Przed 1410 r., jako posag Anny z Goraja, miasto przeszło w ręce Tęczyńskich. To oni doprowadzili je do rozkwitu. Od 1558 r. właścicielami miasta byli książęta Olelkowicze-Słuccy, a później Radziwiłłowie. W 1604 r. miasto kupił hetman wielki koronny Jan Zamoyski, włączając je do Ordynacji Zamojskiej, w skład której wchodziło do 1866 r. Miasto wielokrotnie niszczyły pożary, z których największy wzniecili Szwedzi w 1657 r. W 1813 r. spłonęło 3/4 zabudowy i ratusz.

Od XIV wieku miasto otoczone było wałami. Na ich miejscu ok. 1465 r., z inicjatywy Jana Tęczyńskiego, powstały ceglano-kamienne mury obronne z dwiema bramami: Lubelską i Sandomierską. Rozebrano je w II połowie XIX wieku. Dodatkowymi punktami oporu były kościół otoczony wysokim murem i zamek. Ten ostatni powstał już w XIV wieku na północny zachód od miasta, na górze otoczonej mokradłami. Była to czworoboczna budowla z kamienia i drewna. Na jego dziedzińcu stała kaplica pw. Matki Bożej Loretańskiej. Już w 1646 r. zamek chylił się ku upadkowi, a w 1657 r. został doszczętnie zniszczony przez Szwedów. Jego pozostałości rozebrano w I połowie XVIII wieku. W 1878 roku Kraśnik, po udziale w powstaniu styczniowym, utracił prawa miejskie.

W 1914 i 1915 r. w okolicach miasta miały miejsce ciężkie walki austriacko-rosyjskie (bitwa pod Kraśnikiem). Dla poprawy zaopatrzenia frontu Rosjanie zbudowali linię kolejową LublinRozwadów, którą oddano do użytku w dniu 31 grudnia 1914 r. Po odzyskaniu niepodległości Kraśnik na nowo otrzymał prawa miejskie. W latach 1937-1938, w ramach tworzenia Centralnego Okręgu Przemysłowego, na północ od miasta w lesie Budzyń wzniesiono zakład zbrojeniowy. Miał on wytwarzać amunicję artyleryjską, ruszyła jednak tylko produkcja zapalników. Zakład przejęli Niemcy, produkowano tu części do samolotu Heinkel. W 1942 r. utworzono w Budzyniu obóz koncentracyjny. Zginęło w nim 8 tys. ludzi. W 1975 roku miasta Kraśnik Lubelski i pobliski Kraśnik Fabryczny oraz wsie położone między nimi Piaski i Budzyń połączono w jedno miasto – Kraśnik.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Kościół parafialny pw. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Struktura demograficzna mieszkańców Kraśnika wg danych z 31 grudnia 2007:[4]

Opis Ogółem Kobiety Mężczyźni
Jednostka osób  % osób  % osób  %
Populacja 35 731 100 18 721 52,39 17 010 47,61
Wiek przedprodukcyjny (0–17 lat) 6496 18,18 3086 8,64 3410 9,54
Wiek produkcyjny (18–65 lat) 23 032 64,46 11 449 32,04 11 583 32,42
Wiek poprodukcyjny (powyżej 65 lat) 6203 17,36 4186 11,72 2017 5,64

Oświata[edytuj | edytuj kod]

Szkoły podstawowe

Gimnazja

Inne placówki

Szkoły ponadgimnazjalne

  • Zespół Szkół nr 1 im. Tadeusza Kościuszki – ul. Armii Krajowej 23
    • I Liceum Ogólnokształcące
    • I Liceum Profilowane
    • Liceum Ogólnokształcące dla dorosłych
  • Zespół Szkół nr 2 im. Mikołaja Reja – ul. Gen. Władysława Sikorskiego 25
    • II Liceum Ogólnokształcące
    • Technikum nr 2
  • Zespół Szkół nr 3 im. Juliusza Słowackiego – ul. Juliusza Słowackiego 7
    • III Liceum Ogólnokształcące
    • III Liceum Profilowane
    • Szkoła Mistrzostwa Sportowego
    • Technikum nr 3
    • Zasadnicza Szkoła Zawodowa nr 2
    • Policealna Szkoła Zawodowa
  • Szkoły Zakładu Doskonalenia Zawodowego w Lublinie – Filia w Kraśniku – ul. Lubelska 116
    • Centrum Nauki i Biznesu "Żak" – Filia w Kraśniku – ul. Tadeusza Kościuszki 7A
  • Dwuletnia szkoła policealna
  • Jednoroczna szkoła policealna
  • Liceum Ogólnokształcące dla dorosłych

Kultura[edytuj | edytuj kod]

Muzea

Galerie i wystawy

  • Galeria Sztuki "Odnowa"
  • Galeria "X"

Kina

  • Metalowiec

Biblioteki i czytelnie

  • Miejska Biblioteka Publiczna
    • Filia nr 1
    • Filia nr 2

Ośrodki kultury

  • Centrum Kultury i Promocji
  • Osiedlowy Dom Kultury "Pomoc"

Lokalne media[edytuj | edytuj kod]

Wspólnoty religijne[edytuj | edytuj kod]

Na terenie miasta działalność duszpasterską prowadzą następujące kościoły:

Katolicyzm[edytuj | edytuj kod]

Katolickie Stowarzyszenie Młodzieży "Amaneo" działające przy kościele pw. Świętego Ducha

Protestantyzm[edytuj | edytuj kod]

Świadkowie Jehowy[edytuj | edytuj kod]

Dwa zbory: Kraśnik-Fabryczny i Kraśnik-Południe[5].

Sport[edytuj | edytuj kod]

Kluby sportowe działające w mieście:

Obiekty sportowe Znaczącą rolę w mieście w dziedzinie sportu i rekreacji odgrywa Miejski Ośrodek Sportu i Rekreacji. Obiekty Miejskiego Ośrodka Sportu i Rekreacji:

Przemysł i gospodarka[edytuj | edytuj kod]

Kraśnik jest miastem w którym przemysł ma nieznaczną przewagę nad usługami, co jest związane z lokalizacją w Kraśniku Fabryki Łożysk Tocznych. Wśród ogółu zatrudnionej ludności większość pracuje w przemyśle (ok. 52%), natomiast w usługach i budownictwie pozostała część ludności (ok. 46%). W Kraśniku dominują małe i średnie przedsiębiorstwa, działa także kilka większych zakładów produkcyjnych.

Główne zakłady przemysłowe zlokalizowane w Kraśniku:

  • Fabryka Łożysk Tocznych - Kraśnik S.A. – produkcja łożysk tocznych
  • Tsubaki-Hoover Polska Sp. z o.o. – produkcja wyrobów metalowych
  • Gumet – produkcja uszczelnień gumowo-metalowych i gumowych
  • Nabor – produkcja wyrobów gumowych i gumowo-metalowych
  • AJG – Zakłady Poligraficzne – usługi poligraficzne
  • Cegielnia Cekobud s.c. – największy producent cegły ręcznie formowanej w regionie.
  • EKOFLORA Przedsiębiorstwo Ekologiczne - produkcja wieloskładnikowych nawozów dolistnych dla rolnictwa

Ponadto w mieście istnieje wiele mniejszych przedsiębiorstw.

Handel[edytuj | edytuj kod]

W Kraśniku ulokowanych jest także kilka placówek sieci handlowych: Carrefour Express (2), Tesco, Lidl, Stokrotka, Biedronka (4), Avans oraz Galeria Handlowa "Londyn"

Transport[edytuj | edytuj kod]

Komunikacja miejska i dalekobieżna[edytuj | edytuj kod]

W Kraśniku działa komunikacja miejska i podmiejska obsługiwana przez Miejskie Przedsiębiorstwo Komunikacyjne w Kraśniku oraz przez przewoźników prywatnych. Prężnie działa komunikacja międzymiastowa, oferująca kursy między innymi do Lublina, Kielc, Ostrowca Świętokrzyskiego, Białegostoku, Krakowa, Warszawy, Puław, Niska, Stalowej Woli, Tarnobrzega, Janowa Lubelskiego, Rzeszowa, Zakopanego. Dworzec Autobusowy zlokalizowany jest przy ulicy Lubelskiej 47 w Dzielnicy Starej. W Dzielnicy Fabrycznej przy ulicy Mickiewicza położony jest przystanek główny, z którego zaczyna się większość kursów do Lublina, Stalowej Woli i okolicznych miejscowości.

Kolej[edytuj | edytuj kod]

Przez Kraśnik przebiega linia kolejowa D29-68 Lublin Główny – Kraśnik – Stalowa Wola RozwadówStalowa Wola PołudniePrzeworsk. Dworzec PKP znajduje się przy ulicy Kolejowej w Dzielnicy Starej. Obecnie z dworca można dostać się bezpośrednio do wielu polskich miast. Do dworca PKP z dzielnicy Fabrycznej kursują linie autobusowe: 2, 2A oraz 7 obsługiwane przez Miejskie Przedsiębiorstwo Komunikacyjne w Kraśniku. Do roku 2012 ze stacji kolejowej do Fabryki Łożysk Tocznych biegła nieczynna od dawna bocznica kolejowa, która została rozebrana. W jej miejscu planowana jest budowa północnej obwodnicy Kraśnika. Oprócz niej istnieją jeszcze nieużywane bocznice do Jednostki Wojskowej oraz tartaku, który rozebrano w latach 90. XX wieku.

Drogi[edytuj | edytuj kod]

Kraśnik jest znaczącym węzłem drogowym województwa lubelskiego. W Dzielnicy Starej krzyżują się drogi krajowe i wojewódzkie:

Administracja[edytuj | edytuj kod]

Burmistrzowie miasta Kraśnik w III RP:

Miasta partnerskie[edytuj | edytuj kod]

Głównym celem współpracy międzynarodowej jest stała wymiana doświadczeń zdobytych przez samorząd Kraśnika i miast partnerskich, a także szukanie wspólnych rozwiązań podobnych problemów pojawiających się przed samorządami lokalnymi.

Miasta partnerskie z którymi współpracuje Kraśnik:

Miasto Kraj
  Ruiselede  Belgia
  Nogent-sur-Oise  Francja
  Hajdúböszörmény  Węgry
  Prievidza  Słowacja
  Korosteń  Ukraina
  Łuck  Ukraina
  Turzysk  Ukraina
  Szyłele  Litwa

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Wikimedia Commons