Bitwa pod Nisibis (217)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Bitwa pod Nisibis
Wojny partyjsko-rzymskie
054 Macrinus.jpg
Denar z wizerunkiem Makrynusa
Czas 217 n.e.
Miejsce Nisibis (Mezopotamia)
Terytorium Turcja
Wynik zwycięstwo partyjskie
Strony konfliktu
Rzymianie Partowie
Dowódcy
Makrynus Artabanus IV
Siły
nieznane nieznane
Straty
wysokie wysokie
Wojny rzymsko-perskie

Wojny partyjsko-rzymskie: Carrhae (I) - góry Amanu (I) - Apamea - Cylicyjskie Wrota - góry Amanu (II) - góra Gindaros - Samosata - Fraaspa - Randeja - Hatra - Dura-Europos - Ktezyfon (I) - Ktezyfon (II) - Nisibis

Wojny rzymsko-sasanidzkie: Resaena - Misiche - Nisibis (II) - Barbalissos - Antiochia - Dura Europos - Edessa (I) - Cezarea (I) - Ktezyfon (III) - Carrhae (II) - Satala - Singara - Amida (I) - Pirisabora - Bezabde - Ktezyfon (IV) - Maranga - Wagabanta - Dara (I)

Wojny Bizancjum z Persami: Theodosiopolis - Martyropolis - Amida (II) - Edessa (II) - Iberia (Dara (II) - Satala - Nisibis (III) - Callinicum) - Lazyka (Fasis) - Petra - Hippis - Archaiopolis - Nisibis (III) - Dara (III) - Sebasteja - Melitene - Manzelat - Nymphios - Solachon - Sisarbene - Martyropolis - rzeka Aras - Blarathon - Cezarea (II) - Jerozolima (I) - Jerozolima (I) - Issos - Tigranocerta - Saros - rzeka Seyhan - Konstantynopol - Niniwa

Bitwa pod Nisibis – starcie zbrojne, które miało miejsce w roku 217 n.e.

W roku 217 n.e., po śmierci Karakalli, prefekt pretorianów Makrynus ogłoszony został przez swych żołnierzy kolejnym cesarzem rzymskim. Sytuacja miała miejsce podczas kampanii perskiej Karakalli w latach 216-217. Niedoświadczony militarnie nowy władca nie był zbytnio uwielbiany w szeregach armii rzymskiej, nie miał też żadnego interesu w kontynuowaniu kampanii perskiej. Z tych względów cesarz zaproponował Partom pokój, zrzucając winę za działania wojenne na swojego poprzednika. Król Partów Artabanus IV propozycję uznał za słabość przeciwnika i postawił twarde warunki pokoju. Makrynus kontynuował więc wojnę, a obie armie spotkały się pod Nisibis.

Rzymianie ustawili swoją piechotę w środku szyku, jazdę natomiast na skrzydłach. Obok kohort ciężkozbrojnych stanęła lekka jazda rzymska. Równo z nastaniem świtu Partowie przypuścili atak wystrzeliwując chmary strzał na centrum rzymskie, a oddziały wojowników dosiadające dromaderów starały się zepchnąć piechotę. W pewnym momencie część piechoty rzymskiej zaczęła ustępować, jednakże w chwili zbliżenia się Partów legioniści zawrócili, odpierając przeciwnika przy krwawych stratach. Kolejne ataki Partów zakończyły się podobnym wynikiem. Walki trwały do wieczora, po czym obie strony wycofały się do swoich obozów. Drugi dzień bitwy przebiegał podobnie jak pierwszy, nie przynosząc zwycięstwa żadnej ze stron. Dopiero trzeciego dnia przeważający liczebnie Partowie, wykorzystując większą mobilność swoich wojsk, podjęli próbę obejścia rzymskich szeregów. W odpowiedzi Rzymianie rozciągnęli swoje linie, unikając tym samym okrążenia. Dotychczasowe walki przyniosły obu stronom wielkie straty. Niemalże cała równina pokryta była trupami żołnierzy i wojowników, które Rzymianie ułożyli w wielkich hałdach, tworząc coś na kształt tamy. Dromadery Partów nie były w stanie przekroczyć tej przeszkody. Wykorzystując tę chwilową przewagę Makrynus wysłał do perskiego władcy swojego posłańca, przez którego poinformował Artabanusa o śmierci Karakalli i zaoferował pokój. Partowie, którzy również ponieśli w bitwie ciężkie straty, przyjęli propozycję cesarza. Rozmowy zakończyły się wiosną 218 roku podpisaniem porozumienia pokojowego. Ceną pokoju jaką Rzymianie zapłacili Partom było 200 mln sestercji, zdobyte tereny pozostały jednak w rękach Makrynusa. Mimo że wojna zakończyła się porażką Rzymian, Makrynus wykorzystał swoje sukcesy do wzmocnienia władzy, wybił też monetę upamiętniającą wielkie zwycięstwo nad Partami.

Literatura[edytuj | edytuj kod]

  • David S. Potter: The Roman Empire at Bay. Routledge, London-New York 2004, S. 146–152.
  • Cassius Dio, Römische Geschichte, Buch LXXIX.27
  • Herodian, Römische Geschichte, Buch IV, 10-15
  • George Rawlinson, Die sieben großen Monarchien der alten östlichen Welt - VI. Parthia, Kapitel XXI