Bitwa pod Novarą (1513)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Bitwa pod Novarą
IV wojna włoska 15101514
Schlacht bei Novara 1513.jpg
Rycina z XVI w. przedstawiająca bitwę
Czas 6 czerwca 1513
Miejsce Novara, Lombardia
Terytorium Włochy
Wynik zwycięstwo Szwajcarów
Strony konfliktu
Flag of the Duchy of Milan.png Księstwo Mediolan

Coat of arms of Switzerland.svg Szwajcarzy

Flag of France (XIV-XVI).svg Francja
Dowódcy
Maksymilian Sforza Ludwik XII
Siły
10 000 piechoty 10 000 piechoty,
1 200 jazdy,
2 500 łuczników,
28 dział
Straty
ok. 2 000 ok. 7 000
Wojny włoskie

(I: 1494-1495) - Rapallo (1494) - Volturno (1494) - Seminara (1495) - Fornovo (1495) - Rapallo (1495) - (II: 1499-1504) - Wojna francusko-hiszpańska - Barletta (1502) - Ruvo (1503) - Seminara (1503) - Cerignola (1503) - Garigliano (1503) - (III: 1508-1510) - Agnadello (1509) - Ferrara (1509) - Polesella (1509) - (IV: 1510-1514) - Santerno (1511) - Rawenna (1512) - Novara (1513) - Guinegate (1513) - Schio (1513) - Marignano (1515) - (V: 1521-1525) - Pampeluna (1521) - Esquiroza (1521) - Bicocca (1522) - Robecco (1523) - Scanasio (1524) - Sesia (1524) - Pawia (1525) - (1526-1530) - Wojna Ligi z Cognac - Borgoforte (1526) - Sacco di Roma - Landriano (1529) - Gavinana (1530) - (VI: 1535-1544) - Wojna sabaudzka (1536-1538) - Muros (1543) - Nicea (1543) - Ceresole (1544) - (VII: 1552-1556) - Marciano (1551) - Ponza (1552) - Metz (1552) - Renty (1554) - Siena (1555) - (VIII: 1557-1559) - Paliano (1557) - Saint Quentin (1557) - Gravelines (1558)

Bitwa pod Novarą – starcie zbrojne, które miało miejsce 6 czerwca 1513 roku podczas wojny włoskiej (1510–1514).

Pomimo, że Francuzi w poprzednim roku wygrali bitwę pod Rawenną, już miesiąc po zwycięskiej bitwie wojska króla Francji Ludwika XII zostały wyparte z Mediolanu przez siły koalicji nazywanej Świętą Ligą.

W roku 1513 francusko-wenecka armia w sile 12 000 żołnierzy (w tym 6 000 lancknechtów, 4 000 innej piechoty, głównie gaskońskiej, 2 000 jazdy i artyleria)[1], dowodzona przez Ludwika Trémoille, oblegała Novarę bronioną przez wspierających księcia Mediolanu Szwajcarów, którzy sami mieli nadzieję na korzyści terytorialne kosztem księstwa Mediolanu. Znajdująca się około 40 kilometrów od Mediolanu Novara była drugim pod względem wielkości miastem księstwa. Na wieść o zbliżającej się odsieczy wódz francuski przerwał oblężenie i wyszedł naprzeciw zbliżającego się nieprzyjaciela. Nie przypuszczając, by wojska szwajcarskie nadeszły zbyt szybko, spokojnie rozstawiał swe wojska. Tabor armii stanął za miasteczkiem Trecate, natomiast w samym miasteczku zatrzymał się naczelny wódz Ludwik Trémoille wraz z całą jazdą.Na lewo od zabudowań miasta stanęła piechota gaskońska, natomiast lancknechci wraz z artylerią znaleźli się na błoniach. Armia szwajcarska, licząca 8 000 szwajcarskiej piechoty[2], 200 mediolańskiej jazdy i 8 dział, zaatakowała 6 czerwca jeszcze przed świtem, co zaskoczyło Francuzów. Szwajcarzy utworzyli trzy czworoboki. Jeden z nich doszedł aż za Trecate i zdobył francuski tabor. Drugi rozbił w trakcie formowania gaskońską piechotę. Trzeci natomiast uderzył na lancknechtów. Niemieccy lancknechci, będący najemnikami we francuskiej służbie, uzbrojeni podobnie jak Szwajcarzy w długie piki, zdążyli sformować się w potężne czworoboki, a Francuzi zdążyli również ustawić swą artylerię. Pomimo tego szwajcarska nawałnica, uderzająca z różnych kierunków wokół francuskiego obozu, zdobyła francuskie działa, wyparła regimenty lancknechtów i zniszczyła ich czworoboki. Decydująca broń francuskiej armii jaką była ciężka kawaleria, stojąc wśród zabudowań miasteczka, nie zdołała się rozwinąć i nie odegrała w bitwie większej roli. Trémoille wycofał się z nią za Alpy.

W tej niezwykle krwawej batalii po stronie francuskiej było aż 6000[3] zabitych lub rannych. Szwajcarzy stracili 1500 zabitych i rannych, przy czym większość strat spowodowała francuska artyleria bijąca w idących do ataku piechurów szwajcarskich, którzy potem zrewanżowali się i zdobyli 22 francuskie działa. Po bitwie Szwajcarzy zamordowali setki wziętych do niewoli niemieckich najemników służących we francuskiej armii.

Z powodu braku kawalerii Szwajcarzy nie byli zdolni do pościgu za pobitym nieprzyjacielem, jednak niektóre oddziały szły za wycofującymi się Francuzami aż do Dijon.

Klęska armii francuskiej zmusiła Ludwika XII do wycofania się z Mediolanu, a w następstwie tego z Włoch, doprowadzając do tymczasowej restauracji obecnego podczas bitwy księcia Maksymiliana Sforzy, którego powszechnie uważano za szwajcarską marionetkę. Cała jego władza nad księstwem Mediolanu istniała tylko dzięki poparciu szwajcarskich sprzymierzeńców, którzy byli jedyną militarną siłą w księstwie.

Przypisy

  1. według innych źródeł Francuzi mieli 1 200 jazdy i około 20 000 lancknechtów, piechoty gaskońskiej i innej
  2. niektóre źródła mówią, że Szwajcarów było 10 000 lub 13 000
  3. inne źródła mówią 5 000, a inne aż o 10 000

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • David Eggenberger A Dictionary of Battles (New York: Thomas Y. Crowell, 1967), strona 313.
  • Mała Encyklopedia Wojskowa, 1967, Wydanie I.