Bitwa pod Pawią

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Bitwa pod Pawią
V wojna włoska 15211525
Battle of Pavia 1525.PNG
Bitwa pod Pawią
Czas 24 lutego 1525
Miejsce Pawia
Terytorium Włochy
Wynik Zwycięstwo wojsk habsburskich
Strony konfliktu
Flag of France (XIV-XVI).svg Francja Banner of the Holy Roman Emperor (after 1400).svg Cesarstwo Niemieckie

HiszpaniaHiszpania

Flag of the Duchy of Milan.png Księstwo Mediolanu

Dowódcy
Franciszek I
Jacques de la Palice
Georg von Frundsberg,
Charles de Lannoy,
Antonio de Leyva
Siły
17 000 piechoty,
6 500 jazdy,
53 działa
19 000 piechoty,
4 000 jazdy,
17 dział
Straty
ok. 12 000 zabitych 9000 rannych lub pojmanych ok. 5000 zabitych 4000 rannych
Wojny włoskie

(I: 1494-1495) - Rapallo (1494) - Volturno (1494) - Seminara (1495) - Fornovo (1495) - Rapallo (1495) - (II: 1499-1504) - Wojna francusko-hiszpańska - Barletta (1502) - Ruvo (1503) - Seminara (1503) - Cerignola (1503) - Garigliano (1503) - (III: 1508-1510) - Agnadello (1509) - Ferrara (1509) - Polesella (1509) - (IV: 1510-1514) - Santerno (1511) - Rawenna (1512) - Novara (1513) - Guinegate (1513) - Schio (1513) - Marignano (1515) - (V: 1521-1525) - Pampeluna (1521) - Esquiroza (1521) - Bicocca (1522) - Robecco (1523) - Scanasio (1524) - Sesia (1524) - Pawia (1525) - (1526-1530) - Wojna Ligi z Cognac - Borgoforte (1526) - Sacco di Roma - Landriano (1529) - Gavinana (1530) - (VI: 1535-1544) - Wojna sabaudzka (1536-1538) - Muros (1543) - Nicea (1543) - Ceresole (1544) - (VII: 1552-1556) - Marciano (1551) - Ponza (1552) - Metz (1552) - Renty (1554) - Siena (1555) - (VIII: 1557-1559) - Paliano (1557) - Saint Quentin (1557) - Gravelines (1558)

Bitwa pod Pawią – starcie zbrojne, które miało miejsce 24 lutego 1525. Była to decydująca bitwa w toczonych w latach 1494–1559 wojnach włoskich. Siły francuskie zostały pokonane przez armię cesarską.

W październiku 1524 r. w wyniku nowej kontrofensywy wojska francuskie zawładnęły Mediolanem, rozbite zaś wojska cesarskie zamknęły się w Pawii, obleganej przez Francuzów. Po trzech miesiącach oblężeni doczekali się odsieczy, którą przyprowadził markiz Pescary Franciszek d'Avalos. 24 lutego 1525 r. w bitwie pod Pawią wojska francuskie zostały zaatakowane z dwóch stron przez nadchodzące posiłki oraz garnizon Pawii i doznały całkowitej klęski. Sam Franciszek I dostał się do niewoli Karola V. Więziony w Madrycie podpisał tam w styczniu 1526 r. traktat pokojowy, w którym wyrzekł się pretensji do ziem włoskich.

Przed bitwą[edytuj | edytuj kod]

Początek wojen włoskich przypada na rok 1494, gdy władca Francji Karol VIII starał się umocnić panowanie we Włoszech, pokonany został jednak przez ligę hiszpańsko-austriacką, do której dołączyły Anglia i miasta włoskie. Następca Karola Ludwik XII ponowił atak i w roku 1500 zajął Mediolan, starł się też w roku 1504 z Hiszpanami o Neapol. Francuzi toczyli walki z wojskami Maksymiliana I Habsburga oraz króla angielskiego Henryka VIII. Po krwawych bitwach pod Ginegate oraz Novarą 1512-1513 r. zmuszeni jednak zostali do opuszczenia Mediolanu.

Większy sukces odniósł następca Ludwika, Franciszek I, który już na początku swojego panowania odniósł wspaniałe zwycięstwo pod Marignano w roku 1515, ponownie zajmując Mediolan. Nowy władca Habsburgów, Karol V, uznał postanowienia traktatu z Noyon za nieważne i w roku 1521 walki we Włoszech wybuchły na nowo.

Oblężenie i bitwa[edytuj | edytuj kod]

W roku 1525 Franciszkowi I udało się zawrzeć traktat z Państwem Kościelnym, zagrożonym od południa i północy przez państwo Habsburgów. W celu wsparcia papieża Klemensa VII, Franciszek I wysłał przez Alpy armię składającą się z 26 000 żołnierzy (Francuzów, Włochów, Szwajcarów i Niemców) i wstąpił triumfalnie do Mediolanu. Krótko później władca utworzył pierścień oblężenia wokół ważnego strategicznie miasta Pawia, bronionego przez załogę w sile 6000 ludzi. Naprzeciw Francuzom Karol V wyprawił z Pescary armię w sile 23 000 żołnierzy, którzy rozpoczęli atak nocą 23 lutego. Rankiem 24 lutego (w dniu urodzin Karola) po początkowych sukcesach oddziałów francuskich prowadzonych przez admirała Bonniveta, wojskom cesarskim w sile 1500 baskijskich arkebuzerów udało się przeprowadzić niespodziewany atak w kierunku centrum przeciwnika, gdzie znajdował się sam król. Walcząc o życie władcy śmierć poniosło wielu wysokiej rangi francuskich oficerów, m.in. książę La Tremouville, marszałek Jacques de la Palice i marszałek de la Fox. Trafiono także wierzchowca królewskiego, wobec czego monarcha zmuszony był walczyć pieszo. Król nie był jednak w stanie uchronić własnej armii przed klęską i sam dostał się do niewoli.

Straty obu stron: Francuzi 12 000 zabitych, 9000 rannych i jeńców, wojska habsbursko-hiszpańskie 5000 zabitych i 4000 rannych.

Po bitwie[edytuj | edytuj kod]

Pojmany król francuski odesłany został do cesarza do Madrytu, gdzie mimo traktowania go z wielkim szacunkiem zmuszony został w roku 1526 do podpisania układu pokojowego. Traktat gwarantował Karolowi V władzę w Mediolanie, Genui, księstwie Burgundii i Neapolu. Uwolniony Franciszek I, nie uznał podpisanych postanowień pokojowych, które uznał za wymuszone. Walki kontynuowano do roku 1559, kiedy to zawarto pokój w Cateu-Cambresis.

Inne ważne bitwy tej wojny[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Karl V-Die Sonne ueber mir, Matthias Dupre, Wirtz Verlag, 1952.