Bitwa pod Panasówką

Bitwa pod Panasówką Powstanie styczniowe
Tablica na Wzgórzu Polak upamiętniająca Marcina Borelowskiego
Czas	3 września 1863
Miejsce	Panasówka
Terytorium	Królestwo Kongresowe
Wynik	zwycięstwo powstańców
Strony konfliktu powstańcy styczniowi Imperium Rosyjskie Dowódcy płk Marcin Borelowski major Mikołaj Sternberg Siły 1000–1100 powstańców (w tym 30 ochotników węgierskich) 3000–4000 Straty 35 zabitych (109 rannych) ponad 360 zabitych i rannych

Bitwa pod Panasówką – jedna z największych bitew powstania styczniowego, stoczona 3 września 1863 pod Panasówką przez oddział (700–800 ludzi) dowodzony przez pułkownika Marcina „Lelewela” Borelowskiego, do którego dołączył 400-osobowy oddział Kajetana „Ćwieka” Cieszkowskiego, z wojskami rosyjskimi pod dowództwem majora Sternberga (różne źródła podają od 3000 do 4000 żołnierzy). Oddziały rosyjskie składały się z 5 rot piechoty, szwadronu dragonów oraz dwóch sotni Kozaków. Rosjanie posiadali też cztery działa.

Przebieg bitwy

Borelowski dowodził polskimi siłami ze wzgórza Polak (Rosjanie z sąsiedniego wzgórza „Pod Moskalem”), na którym stoi obecnie pomnik powstańców oraz umieszczone są tablice z opisami w języku polskim i węgierskim.

Po ostrzale artyleryjskim na pozycje powstańcze ruszyła piechota nieprzyjaciela. Jednak Rosjanie zostali zatrzymani, a następnie zaatakowani przez polską kawalerię wspieraną przez kosynierów. Pierwsze natarcie nie powiodło się. Dopiero za drugim razem Polacy przedarli się przez linie wroga, a kosynierzy uszkodzili rosyjskie działa.

Po polskiej stronie oddziałem piechoty dowodził konno węgierski arystokrata major Edward Nyáry. W czasie bitwy został najpierw trafiony kulą w nogę, a następnie w brzuch. Zmarł w lazarecie następnego dnia, 4 września.

Po bitwie oddziały powstańcze rozłączyły się. Borelowski udał się w kierunku Batorza, a Cieszkowski na północny zachód.

Zbiorowa mogiła poległych znajduje się przy wjeździe do Zwierzyńca. Oddzielny grób ma tylko major Nyáry.

Pomnik poległych pod Panasówką w Zwierzyńcu

Grób majora Edwarda Nyárego w Zwierzyńcu

Linki zewnętrzne

• Dokładny opis bitwy pod Panasówką (pol.)

Bibliografia

• Jan Buraczyński, Roztocze. Dzieje osadnictwa, Lublin 2008, s. 346–347, ISBN 978-83-60594-20-9.