Bitwa pod Salichą

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Współczesny szkic bitwy
Powstanie styczniowe

1863 r.: Ciołków (22 I)Szydłowiec (23 I)Lubartów (23 I)Węgrów (3 II)Wąchock (3 II)Rawa (4 II)Sosnowiec (6-7 II)Siemiatycze (6-7 II)Słupcza (8 II)Święty Krzyż (12 II)Miechów (17 II)Staszów (17 II)Krzywosądz (19 II)Nowa Wieś (I) (21 II)Dobra (24 II)Małogoszcz (I) (24 II) - Panki (26 II)Mrzygłód (1 III)Pieskowa Skała (4 III)Skała (5 III)Chroberz (17 III)Grochowiska (18 III)Igołomia (21 III) - Radoszewice i Kiełczygłów (27 III)Krasnobród (24 III)Praszka (11 IV)Buda Zaborowska (14 IV)Borowe Młyny (16 IV)Gorenice (20/21 IV)Ginietyny (21 IV)Golczowice (22 IV)Wąsosz (23 IV)Jaworznik (24 IV)Nowa Wieś (II) (26 IV)Pyzdry (29 IV)Kobylanka (1-6 V)Pobiednik Mały (4 V)Stok (4-5 V)Krzykawka (5 V)Birże (7-9 V)Ignacewo (I) (8 V)Huta Krzeszowska (11 V)Horki (17-25 V)Koniecpol (25 V)Salicha (26 V)Chruślina (I) (30 V)Nagoszewo (2-3 VI)Ignacewo (II) (8 VI)Lututów (15 VI)Góry (18 VI)Komorów (20 VI)Janów (6 VII)Świerże (9 VII)Ossa (10 VII)Rudniki (27 VII)Chruślina (II) (4 VIII)Depułtycze (5 VIII)Żyrzyn (8 VIII)Złoczew (20 VIII)Fajsławice (24 VIII)Sędziejowice (26 VIII)Kruszyna (29 VIII)Panasówka (3 IX)Batorz (6 IX)Małogoszcz (II) (16IX)Czarnca (24 IX)Mełchów (30 IX)Wiewiec (6 X)Rybnica (20 X)Łążek (22 X)Opatów (I) (25 XI)Brody (2 XII)Sprowa (4 XII)Mierzwin (5 XII)Huta Szczeceńska (9 XII)Janik (16 XII)
1864 r.: Iłża (17 I) - Lipa (15 II)Opatów (II) (21 II)Wąchock (15 III)

Bitwa pod Salichą – bitwa stoczona 26 maja 1863 r. pomiędzy wojskami polskimi dowodzonymi przez gen. Edmunda Różyckiego a rosyjskim odziałem karnym z kpt. Łomonosowem na czele. Jedno z najbardziej błyskotliwych zwycięstw oręża polskiego w czasie tzw. "Kampanii Różyckiego" i całego powstania styczniowego.

Przyczyny bitwy[edytuj | edytuj kod]

Umowa, jaką zawarł dowódca mającej się tworzyć partyzantki powstańczej na Ukrainie, gen. Edmund Różycki, z powołanym przez Rząd Narodowy w Warszawie na wodza naczelnego ziem ruskich, gen. Józefem Wysockim, uzależniała wybuch powstania od przysłania przez tego ostatniego silnych posiłków z terenów wschodniej Galicji. Wybuch powstania wyznaczono na datę 8 maja. Tegoż dnia gen. Różycki na czele roty kawalerii wyruszył z Żytomierza w stronę Galicji, licząc na rychłe wsparcie Wysockiego, co jednak nie następowało. Czas mijał, i mimo iż Złota Hramota przyjmowana była życzliwie, oddział Różyckiego nie powiększał się liczebnie, a wszystkie pozostałe partyzantki, w tym kijowska zostały rozbite w przeciągu niespełna dwóch tygodni. Sytuacja pomału stawała się dramatyczna, ponieważ na znajdującego się w okolicach Starokonstantynowa Różyckiego maszerowały w pewnym momencie trzy oddziały rosyjskie, co w każdej chwili mogło zakończyć się dla jazdy wołyńskiej całkowitą klęską. 26 maja, mając odciętą drogę odwrotu, stojąc niedaleko wsi Salicha, natknęła się ona na znacznie liczniejszy oddział rosyjski.

Przebieg bitwy[edytuj | edytuj kod]

Według Mariana Dubieckiego, sekretarza Rusi w Rządzie Narodowym, autora szkicu biograficznego o Edmundzie Różyckim, w bitwie pod Salichą po stronie polskiej walczyło ok. 260 osób (5 szwadronów, z czego trzy niekompletne). Informacje tę potwierdza Franciszek Rawita-Gawroński, autor monumentalnego dzieła Rok 1863 na Rusi. Rosjanie dysponowali trzema rotami piechoty i 120 kozakami [1], w sumie 720 ludźmi, czyli siłami 3-krotnie większymi od polskich. Ustawiwszy swoje wojsko w dwuszeregu, zanim moskiewska piechota zdążyła zsiąść z wozów, Różycki wydał swoim szwadronom rozkaz ataku. Te, mimo iż musiały przebiec około kilometra pod ogniem tyralierów, dosłownie wyrąbały sobie drogę lancami, rozbijając doszczętnie czworobok, w którym ustawił się nieprzyjaciel. Do anegdotycznych należy opowieść o kapitanie Michnowie, dowódcy drugiej kompanii, który ze strachu przed Polakami schronił się pod mostem znajdującym się we wsi. Po pewnym czasie nadeszły posiłki rosyjskie w sile 3 rot (600 ludzi), jednakże widząc ogrom klęski, nie odważyły się one atakować powstańców, którzy w dwa dni później, nie doczekawszy się odsieczy, weszli na terytorium austriackie, gdzie Różycki zarządził rozwiązanie oddziału.

Znaczenie bitwy[edytuj | edytuj kod]

Jakkolwiek kampania Różyckiego nie przyniosła Polsce upragnionej niepodległości, znaczenie jej było ogromne: jazda wołyńska dosłownie "schodziła ze sceny niepokonana", stoczywszy 8 potyczek, z których bitwa pod Salichą, przez rozmiary i przewagę wojsk nieprzyjacielskich, weszła do historii powstania styczniowego na równi ze starciami pod Chruśliną czy Żyrzynem. Wpisuje się ona w szeroki kontekst walki z rosyjską okupacją, stanowiąc dla przyszłych pokoleń wzór męstwa i odwagi.

Przypisy

  1. Marian Dubiecki: Edmund Różycki. Kraków 1895. s. 38-39.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. M. Dubiecki, Edmund Różycki, Kraków 1895.
  2. P. Łossowski, Z. Młynarski, Rosjanie, Białorusini i Ukraińcy w powstaniu styczniowym, Wrocław 1959.
  3. S. Kieniewicz, Historia Polski 1795-1918, Warszawa 2002.
  4. S. Kieniewicz, Powstanie styczniowe, Warszawa 1983.
  5. Polski Słownik Biograficzny.