Bitwa przy moście Mulwijskim

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Bitwa przy moście Mulwijskim
Wojna Konstantyna z Maksencjuszem 312
Milvbruck.jpg
"Bitwa przy moście Mulwijskim" - obraz Pietera Lastmana (1613)
Czas 28 października 312
Miejsce Ponte Milvio, Włochy
Terytorium Cesarstwo rzymskie
Wynik zwycięstwo Konstantyna I
Strony konfliktu
Konstantyn I Maksencjusz
Dowódcy
Konstantyn I Maksencjusz
Siły
50 000 100 000
Straty
nieznane nieznane
Wikimedia Commons

Bitwa przy moście Mulwijskim – bitwa, w której 28 października 312 r. n.e. Konstantyn I Wielki pokonał Maksencjusza.

Przyczyny bitwy – tło historyczne[edytuj | edytuj kod]

Po śmierci Galeriusza w roku 311 n.e. o przejęcie całkowitej władzy nad cesarstwem rzymskim ubiegać zaczęło się 4 cesarzy rzymskich: Konstantyn I Wielki, Maksencjusz (306-312), Maksymin Daja (308-313) i Licyniusz (308-324). Konstantyn w tym czasie panował w Galii i Brytanii. Maksencjusz, podobnie jak Konstantyn syn cesarza, swoich praw dziedzicznych nie zamierzał regulować w drodze układów i starał się doprowadzić do konfrontacji zbrojnej. W roku 311 Konstantyn na czele 40 000 żołnierzy wkroczył do Italii. Maksencjusz na czele gwardii pretoriańskiej i licznych oddziałów wojska oczekiwał go u stóp Apeninów.

Przebieg[edytuj | edytuj kod]

Bitwa miała miejsce dnia 28 października 312 roku przy moście Mulwijskim o godzinę drogi na północ od Rzymu. Czołowe oddziały armii Konstantyna ścigały cofającego się przeciwnika od zdobytej Werony. Składały się one z mauretańskich łuczników i germańskiej konnicy. Gdy Maksencjusz dotarł nad brzeg Tybru okazało się, że kamienny Most Mulwijski został częściowo zburzony. W sytuacji, gdy siły przeciwnika napierały coraz silniej, kazał zbudować most pontonowy na łodziach, ale wycofujące się oddziały ogarnęła panika. Most nie wytrzymał natłoku uciekających i pękł.

W tej sytuacja bitwa zakończyła się zwycięstwem wojsk Konstantyna nad dwukrotnie liczniejszymi siłami Maksencjusza, który (jak wielu jego żołnierzy) utonął w Tybrze. Po tym zwycięstwie Konstantyn stał się samodzielnym władcą cesarstwa na zachodzie.

Wizja Konstantyna[edytuj | edytuj kod]

Z opisem bitwy związany jest tzw. cud Konstantyna. Dla Euzebiusza z Cezarei (HE 9.9.1-9) znakiem pomocy jego boga dla Konstantyna było zerwanie się mostu i śmierć Maksencjusza. Autor porównuje do zagłady wojsk faraona. Euzebiusz z Cezarei nic nie wie o żadnych cudownych znakach na niebie. Także drugie chrześcijańskie źródło z czasów Konstantyna I czyli De Mortibus Persecutorum Lactantiusa nie opisuje żadnego cudu. Według Lactantiusa Konstantyn we śnie (in quiete) został upomniany by niebieski znak na niebie (caeleste signum dei) wypisał na tarczach i stoczył bitwę (Lactantius De Mort. Pers. 44, 5). Najstarszy opis cudu związanego z bitwą koło mostu mulwijskiego. Według autora tego dzieła (przypisanego Eusebiusowi z Cezarei, ale najprawdopodobniej ukończonemu przez jego ucznia Akacjusza) Konstantyn I podczas modlitwy zobaczył znak "w godzinach popołudniowych, kiedy słońce zaczynało się skłaniać ku zachodowi, zobaczył na własne oczy znak tryumfalny w postaci krzyża ze §wiatła na niebie powyżej słońca i był umieszczony napis mówiący pod nim zwyciężaj. Na ten widok zdumienie ogarnęło i jego i całe wojsko, które szło za nim w tej ekspedycji i stało się naocznym światkiem cudu" (Eus. VC 1.28). Wizja pochodząca z VC wyparła wcześniejszą z snem Konstantyna I. Obecna jest ona u Philostorgiosa (HE 1.6) Sokratesa Scholastyka (HE 1. 2) czy Sozomenosa (HE 1.3). Oczywiście poganie nic nie wiedzieli o żadnym cudownym znaku. Zosimos opisując bitwę przy Moście Mulwijskim wspomina o badaniu przez Maksencjusza ksiąg sybillińskich, którą ten źle zinterpretował (Zos. HN 2. 15.1). Kiedy Zosimos opisuje nawrócenie Konstantyna to datuje je zupełnie inaczej. Pisze on: "Podejrzewał syna Kryspusa podniesionego jak powiedziałem wcześniej do godności cezara, o powiązania z jego macochą Faustą. Zgładził go nie zważając na żadne prawa natury. Helena matka Konstantyna była oburzona z powodu tak wielkiego okrucieńśtwa i trudno było jej pogodzić się z zamordowaniem młodzieńca. Konstantyn niby mając zamiar ją pocieszyć, uleczył zło jeszcze większym złem. Rozkazał nagrzać łaźnię do temperatury wyższej niż zwykle, umieścił w niej Faustę i kazał wynieść ją dopiero po śmierci. Zdając sobie sprawę, zwłąszcza z lekzeważenia przysiąg, udał się do kapłanów prosząc o ofiary oczyszczające za swoje występki. Oni zaś odpowiedzieli, że nie istnieje sposób oczyszczenia, który by zdołał zgładzić tak ciężkie przewinienia/ Przybył wtedy jakiś Egipcjanin z Hiszpanii i zawarł znajomość z kobietami z dworu cesarskiego. Spotkał Konstantyna i zapewnił, że wiara chrześcijan gładzi każde przewinienie oraz obiecuje, że jeśli niewierzący nawrócą się na nią, natychmiast zostaną oczyszceni z każdej winy" (Zos. HN 2. 292-3). O ile Konstantyn I miał na sumieniu wielu swoich krewnych (kazał starcić syna, żonę, teścia, szwagra, siostrzeńca) to Zosimos nie ma o tyle racji, że nawrócenie cesarza miało miejsce przed egzekucją syna i doprowadzeniem do zgonu żony. Niemniej nawróćenie Konstantyna I na chrześcijaństwo nie było efektem żadnych cudownych znaków, a sam opis cudu ewoluował od wizji sennej do znaku na niebie

Konstantyn jako pierwszy cesarz przeszedł na chrześcijaństwo. Zakończył politykę prześladowań chrześcijan i w 313 wydał edykt mediolański, proklamując swobodę wyznawania tej religii.

Przypisy

Literatura[edytuj | edytuj kod]

  • Charles Matson Odahl: Constantine and the Christian Empire. London: Routledge, 2004. ISBN 0-415-17485-6.
  • Joseph Vogt: Upadek Rzymu. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1993. ISBN 83-06-02312-9.
  • Roger Tomlin: Warfare in the Ancient World: The Late-Roman Empire. New York, Oxford, Sydney: FactsOnFile, 1989. ISBN 0-8160-2459-6.