Program rozruchowy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Bootstrap (informatyka))
Skocz do: nawigacja, szukaj
Disambig.svg Na tę stronę wskazuje przekierowanie z „boot”. Zobacz też: Boot – miejscowość w Kumbrii (Anglia).

Program rozruchowy (ang. boot loader) – działający na zasadzie bootstrapu (z ang.pull oneself up by one’s bootstraps” – podnieść się ciągnąc za własne sznurowadła) program uruchamiany jako pierwszy po wykonaniu BIOS-u (lub UEFI), służący do załadowania systemu operacyjnego do pamięci operacyjnej komputera.

Bootstrap[edytuj | edytuj kod]

Bootstrap to idea rozwiązania systemowego w informatyce obrazująca samorozruch komputera. Sama procedura rozruchowa nazywana jest w języku angielskim terminami boot lub booting.

Pierwotnie (np. EXEC) bootstrap polegał na manualnym wpisaniu (wypalcowaniu „bit by bit”) z pulpitu technologicznego komputera komendy „ładuj i wykonaj z urządzenia” na którym załadowany był OS, interpreter komend lub inny program.

Później proces ten został zaszyty sprzętowo jako koniec skutecznie zakończonego przebiegu BIOS-a i w kooperacji z interpreterem komend systemu nadrzędnego takiego jak DOS, UNIX czy Windows i nazwany programem rozruchowym.

Rozruch w różnych architekturach komputerów[edytuj | edytuj kod]

W komputerach PC nagłówek (segment startowy) programu rozruchowego może być umieszczony w pierwszym, 512-bajtowym fragmencie sektora startowego dysku twardego (ang. Master Boot Record). W systemach DOS/Windows jest tam zapisany program, który ładuje kolejny program rozruchowy z partycji oznaczonej jako aktywna. W systemach uniksowych pliki dodatkowe programu rozruchowego znajdują się zazwyczaj w katalogu lub partycji montowanej w katalogu /boot.

Rozruch z innych urządzeń[edytuj | edytuj kod]

Program rozruchowy oraz cały system operacyjny może być pobierany także z innych urządzeń takich jak stacja dyskietek, napęd CDROM, dyski USB, a nawet spoza komputera, z serwera w sieci lokalnej (zob. PXE). Dawniej także z taśmy perforowanej albo pamięci bębnowej.

Boot Device Menu[edytuj | edytuj kod]

Boot Device Menu (z ang. menu urządzeń rozruchowych) to menu służące do bootowania (uruchamiania) systemu z innego urządzenia niż domyślne bez potrzeby zmiany kolejności bootowania w ustawieniach BIOS-u.

Boot Device Menu wywołuje się klawiszami funkcyjnymi zaraz po uruchomieniu komputera, a przed startem systemu. W zależności od sprzętu najczęściej używa się: Esc, F8, F9, F10, F12. Boot Device Menu niekiedy mylnie nazywane jest w skrócie Boot Menu[a].

Lista klawiszy wywołujących Boot Device Menu[edytuj | edytuj kod]

Przykłady[edytuj | edytuj kod]

  • NT OS Loader (NTLDR) – program rozruchowy stosowany w Windows NT
  • GRUB – projekt GNU
  • LILOLinux Loader, towarzyszy rozwojowi tegoż systemu od jego narodzin
  • SYSLINUX – Stosowany do uruchamiania m.in. z płyt CD/DVD oraz z sieci.

Uwagi

  1. Boot Menu dotyczy menu wyboru systemu operacyjnego, a nie urządzenia, z którego zostanie właśnie uruchomiony. W menu rozruchu urządzeń standardowo znajduje się napęd optyczny oraz dysk twardy. Dodatkowo może być: sieć, dysk usb, wszelkiego rodzaju pamięci flash lub coraz rzadziej stacja dyskietek lub inne urządzenia umożliwiające bootowanie. Wybór z listy zatwierdzamy klawiszem „Enter”.