Boletus
| Borowik | |
|---|---|
 Borowik szlachetny (Boletus edulis)
|
|
| Systematyka | |
| Królestwo | grzyby |
| Typ | podstawczaki |
| Klasa | pieczarniaki |
| Rząd | borowikowce |
| Rodzina | borowikowate |
| Rodzaj | Boletus |
| Nazwa systematyczna | |
| Boletus L. Sp. pl.: 117 (1753) |
|
| Typ nomenklatoryczny | |
| Boletus edulis Bull. | |
 Zdjęcia i grafiki w Commons |
|
Boletus L. – rodzaj grzybów z rodziny borowikowatych (Boletaceae)[1]. Polska nazwa borowik[2].
Systematyka i nazewnictwo [edytuj]
Polską nazwę do literatury mykologicznej wprowadziła Alina Skirgiełło w 1939, wcześniej rodzaj ten opisywany był pod nazwami huba lub grzyb[2]. W wyniku najnowszych badań filogenetycznych nastąpiły duże zmiany w taksonomii zaliczanych do niego gatunków, m.in. zaliczono do niego kilka gatunków dawniej nazywanych podgrzybkami[3].
Synonimy łacińskie: Ceriomyces Murrill, Dictyopus Quél., Oedipus Bataille, Suillellus Murrill, Suillus P. Micheli ex Adans., Suillus Haller ex Kuntze, Tubiporus P. Karst., Versipellis Quél., Xerocomopsis Reichert, Xerocomus Quél.[4]
Charakterystyka [edytuj]
Grzyby kapeluszowe naziemne o zazwyczaj dość dużym owocniku. Kapelusz półkulisty, u starszych okazów poduchowaty, mięsisty, o suchej powierzchni (tylko u niektórych gatunków mazistej). Hymenofor rurkowaty, rurki i pory u młodych okazów białe, żółte lub pomarańczowe, u niektórych gatunków na starość stają się żółtozielone.. Trzon zazwyczaj masywny i często zgrubiały u podstawy, zawsze bez pierścienia. Wysyp zarodników oliwkowobrązowy, zarodniki o kształcie od elipsoidalnego do wrzecionowatego. U niektórych gatunków miąższ zmienia kolor po uszkodzeniu[5][6].
Systematyka [edytuj]
|
|
|
|
|
|
- Boletus aereus Bull. (1789) – borowik ciemnobrązowy
- Boletus appendiculatus Schaeff. (1763) – borowik żółtobrązowy
- Boletus badius (Fr.) Fr. (1832) – (podgrzybek brunatny)
- Boletus brunneus Cooke & Massee (1891)
- Boletus bubalinus Oolbekk. & Duin (1991)
- Boletus byssinus Schrad. (1794)
- Boletus calopus Pers. (1801) – borowik żółtopory
- Boletus caucasicus Singer ex Alessio (1985)
- Boletus declivitatum (C. Martín) Watling (2004)
- Boletus depilatus Redeuilh (1986)
- Boletus edulis Bull. (1782) – borowik szlachetny
- Boletus erythropus Pers. (1796)
- Boletus fechtneri Velen. (1922) – borowik blednący
- Boletus ferrugineus Schaeff. (1762)
- Boletus flavus With. (1801)
- Boletus fragrans Vittad. (1835) – borowik kruchy
- Boletus fuligineus Fr. & Hök (1836)
- Boletus impolitus Fr. (1838) – borowik płowy
- Boletus legaliae Pilát (1968)
- Boletus leptospermi McNabb (1968)
- Boletus lignatilis Berk. & M.A. Curtis (1868)
- Boletus luridiformis Rostk. (1844) – borowik ceglastopory
- Boletus luridus Schaeff. (1774) – borowik ponury
- Boletus megalosporus Berk. (1859)
- Boletus moravicus Vacek (1946)
- Boletus paluster Peck (1872)
- Boletus paradisiacus R. Heim (1951)
- Boletus pinicola Rea (1922)
- Boletus pinophilus Pilát & Dermek (1973) – borowik sosnowy
- Boletus pseudoregius (Heinr. Huber) Estadès (1988)
- Boletus pseudosulphureus Kallenb. (1923)
- Boletus pulverulentus Opat. (1836) – borowik klinowotrzonowy
- Boletus queletii Schulzer (1885) – borowik gładkotrzonowy
- Boletus radicans Pers. (1801) – borowik korzeniasty
- Boletus rawlingsii McNabb (1968)
- Boletus regius Krombh. (1832) – borowik królewski
- Boletus reticulatus Schaeff. (1774) – borowik usiatkowany
- Boletus reticuloceps (M. Zang et al.) Q.B. Wang & Y.J. Yao (2005)
- Boletus rhodopurpureus Smotl. (1952)
- Boletus rhodoxanthus (Krombh.) Kallenb. (1925) – borowik purpurowy
- Boletus roseoalbidus (Alessio & Littini) G. Moreno & Heykoop (1995)
- Boletus satanas Lenz (1831) – borowik szatański
- Boletus speciosus Frost (1874)
- Boletus subappendiculatus Dermek et al. (1979)
- Boletus subtomentosus L. (1753) – (podgrzybek zajęczy)
- Boletus torosus Fr. & Hök (1835)
- Boletus xanthocyaneus (Ramain) Romagn. (1976)
Wykaz gatunków (nazwy naukowe) na podstawie Index Fungorum. Obejmuje on tylko gatunki zweryfikowane o potwierdzonym statusie. Oprócz tych wyżej wymienionych na liście Index Fungorum znajdują się gatunki niezweryfikowane[3]. Nazwy polskie według Władysława Wojewody[2].
Znaczenie [edytuj]
Saprotrofy. Żyją w mikoryzie z różnymi gatunkami drzew, głównie liściastych. Większość gatunków to smaczne grzyby jadalne. Tylko nieliczne (np. borowik szatański) są trujące. Wiele gatunków wskutek zmian środowiska stało się rzadkich i są prawnie chronione[5].
Przypisy
- ↑ Index Fungorum (ang.). [dostęp 2013-03-05].
- ↑ 2,0 2,1 2,2 Władysław Wojewoda: Checklist of Polish Larger Basidiomycetes. Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003. ISBN 83-89648-09-1.
- ↑ 3,0 3,1 Species Fungorum (gatunki) (ang.). [dostęp 2013-04-15].
- ↑ Species Fungorum (synonimy) (ang.). [dostęp 2013-04-15].
- ↑ 5,0 5,1 Andreas Gminder: Atlas grzybów jak bezbłędnie oznaczać 340 gatunków grzybów Europy Środkowej. 2008. ISBN 978-83-258-0588-3.
- ↑ Barbara Gumińska, Władysław Wojewoda: Grzyby i ich oznaczanie. Warszawa: PWRiL, 1985. ISBN 83-09-00714-0.
