Borowik żółtopory

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Borowik grubotrzonowy)
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Borowik żółtopory
Boletus calopus a4.JPG
Systematyka
Królestwo grzyby
Gromada grzyby podstawkowe
Klasa pieczarniaki
Rząd borowikowce
Rodzina borowikowate
Rodzaj borowik
Gatunek borowik żółtopory
Nazwa systematyczna
Boletus calopus Pers.
Syn. meth. fung. 2: 513 (Getynga, 1801)
"(comns)" Zdjęcia i grafiki w Commons
Boletus calopus G4.jpg
Borowik grubotrzonowy: zgniecone rurki sinieją
Boletus calopus a1 (4).JPG

Borowik żółtopory (Boletus calopus Pers.) – gatunek grzybów z rodziny borowikowatych (Boletaceae)[1].

Systematyka i nazewnictwo[edytuj | edytuj kod]

Pozycja w klasyfikacji: Boletus, Boletaceae, Boletales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi (według Index Fungorum)[1].

Alina Skirgiełło nadała w 1939 polską nazwę tego gatunku borowik grubotrzonowy, jednak Władysław Wojewoda w 2003 proponuje nazwę borowik żółtopory, uważając ją za bardziej właściwą. W polskim piśmiennictwie mykologicznym gatunek ten ma też inne nazwy: goryczak, wścieklak i grzyb grubotrzonowy gorzki[2]. Niektóre synonimy łacińskie[1]:

  • Boletus lapidum J.F. Gmel. (1792)
  • Boletus olivaceus Schaeff. (1774)
  • Boletus pachypus var. olivaceus (Schaeff.) Pers. (1825)
  • Boletus subtomentosus subsp. calopus (Pers.) Pers. (1825)
  • Dictyopus calopus (Pers.) Quél. (1888)
  • Tubiporus calopus (Pers.) Maire (1937)

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Kapelusz

Średnica 3-15 cm, u młodych okazów półkulisty, potem łukowaty. Brzeg długo podwinięty. Barwa jasnobrązowa lub szarooliwkowa. Powierzchnia zamszowa[3].

Rurki

Długie, przy trzonie wycięte zatokowato, na młodych okazach są cytrynowożółte, na starszych ciemniejsze – oliwkowe. Pory rurek okrągłe, drobne, po zgnieceniu sinieją[4].

Trzon

Wysokość 7-14 cm, grubość 2-4,5 cm. Mocny i gruby, początkowo beczułkowaty, potem staje się walcowaty lub maczugowaty. Górą żółty, dołem karminowoczerwony. Cały pokryty jest siateczką delikatnych linii. Pod kapeluszem jest ona biała, na środku czerwona, u dołu brązowa[3].

Miąższ

Kremowy, koło nasady trzonu różowawy. Po przecięciu zmienia kolor na niebieskozielony. W smaku gorzki, zapach słaby, kwaskowaty[4].

Wysyp zarodników

Ochrowooliwkowy. Zarodniki gładkie o średnicy 12-14 x 4-6 μm[5].

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

Występuje w Ameryce Północnej, Europie i Japonii[6]. W Europie Środkowej jest dość rzadki. Ostatnio jednak jego liczebność wzrosła, prawdopodobnie dzięki zmniejszeniu się ilości związków siarki w powietrzu. Występuje przeważnie w górskich świerczynach i lasach liściastych, na kwaśnych glebach, głównie pod świerkami, dębami i bukami. Owocniki pojawiają się latem i jesienią[7]. Występuje nierównomiernie; w niektórych okolicach jest rzadki, w innych pospolity. W Polsce występuje częściej na południu, szczególnie w niższych położeniach górskich[5].

Znaczenie[edytuj | edytuj kod]

Grzyb mikoryzowy[2]. Grzyb niejadalny, według niektórych uznawany za lekko trujący. Może spowodować poważne zaburzenia ze strony układu pokarmowego, pojawiające się po około 20 minutach po spożyciu i trwające do 2 dni[8].

Gatunki podobne[edytuj | edytuj kod]

Podobny jest borowik ponury (Boletus luridus), ale ma rurki pomarańczowoczerwone i nie ma czerwonego trzonu. Podobnie ubarwione kapelusze mają borowik szatański (Boletus satanas) i borowik korzeniasty (Boletus radicans)[3].

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 Index Fungorum (ang.). [dostęp 2013-03-05].
  2. 2,0 2,1 Władysław Wojewoda: Checklist of Polish Larger Basidiomycetes. Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003. ISBN 83-89648-09-1.
  3. 3,0 3,1 3,2 Pavol Škubla: Wielki atlas grzybów. Poznań: Elipsa, 2007. ISBN 978-83-245-9550-1.
  4. 4,0 4,1 Till R. Lohmeyer, Ute Kũnkele: Grzyby. Rozpoznawanie i zbieranie. Warszawa: 2006. ISBN 978-1-40547-937-0.
  5. 5,0 5,1 Barbara Gumińska, Władysław Wojewoda: Grzyby i ich oznaczanie. Warszawa: PWRiL, 1985. ISBN 83-09-00714-0.
  6. Discover Life Maps. [dostęp 2014-08-01].
  7. Andreas Gminder: Atlas grzybów jak bezbłędnie oznaczać 340 gatunków grzybów Europy Środkowej. 2008. ISBN 978-83-258-0588-3.
  8. zbiorowe: Leksykon grzybów. Firma Księgarska Jacek i Krzysztof Olesiejuk – Inwestycje, 2006. ISBN 3-89836-604-9.