Borowik grubotrzonowy
| Borowik grubotrzonowy | |
|---|---|
 |
|
| Systematyka[1][2] | |
| Królestwo | grzyby |
| Gromada | podstawczaki |
| Klasa | pieczarniaki |
| Rząd | borowikowce |
| Rodzina | borowikowate |
| Rodzaj | borowik |
| Gatunek | borowik grubotrzonowy |
| Nazwa systematyczna | |
| Boletus calopus Pers.[3] Syn. meth. fung. 2: 513 (Getynga, 1801) |
|
 Zdjęcia i grafiki w Commons |
|
Borowik grubotrzonowy, borowik żółtopory (Boletus calopus Pers.) – gatunek grzybów z rodziny borowikowatych (Boletaceae).
[edytuj] Morfologia
- Kapelusz
- Średnica 3-15 cm, u młodych okazów półkulisty, potem łukowaty. Brzeg długo podwinięty. Barwa jasnobrązowa lub szarooliwkowa. Powierzchnia zamszowa[4].
- Rurki
- Długie, przy trzonie wycięte zatokowato, na młodych okazach są cytrynowożółte, na starszych ciemniejsze – oliwkowe. Pory rurek okrągłe, drobne, po zgnieceniu sinieją[5].
- Trzon
- Wysokość 7-14 cm, grubość 2-4,5 cm. Mocny i gruby, początkowo beczułkowaty, potem staje się walcowaty lub maczugowaty. Górą żółty, dołem karminowoczerwony. Cały pokryty jest siateczką delikatnych linii. Pod kapeluszem jest ona biała, na środku czerwona, u dołu brązowa[4].
- Miąższ
- Kremowy, koło nasady trzonu różowawy. Po przecięciu zmienia kolor na niebieskozielony. W smaku gorzki, zapach słaby, kwaskowaty[5].
- Wysyp zarodników
- Ochrowooliwkowy. Zarodniki gładkie o średnicy 12-14 x 4-6 μm[6].
[edytuj] Gatunki podobne
Podobny jest borowik ponury (Boletus luridus), ale ma rurki pomarańczowoczerwone i nie ma czerwonego trzonu. Podobnie ubarwione kapelusze mają borowik szatański (Boletus satanas) i borowik korzeniasty (Boletus radicans)[4].
[edytuj] Występowanie
W Europie Środkowej jest dość rzadki. Ostatnio jednak jego liczebność wzrosła, prawdopodobnie dzięki zmniejszeniu się ilości związków siarki w powietrzu. Występuje przeważnie w górskich świerczynach i lasach liściastych, na kwaśnych glebach, głównie pod świerkami, dębami i bukami. Owocniki pojawiają się latem i jesienią[7]. Występuje nierównomiernie; w niektórych okolicach jest rzadki, w innych pospolity. W Polsce występuje częściej na południu, szczególnie w niższych położeniach górskich[6].
[edytuj] Znaczenie
Grzyb niejadalny, według niektórych uznawany za lekko trujący. Może spowodować poważne zaburzenia ze strony układu pokarmowego, pojawiające się po około 20 minutach po spożyciu i trwające do 2 dni[8].
[edytuj] Synonimy
- Boletus lapidum J.F. Gmel.
- Boletus olivaceus Schaeff.
- Boletus pachypus var. olivaceus (Schaeff.) Pers.
- Boletus subtomentosus subsp. calopus (Pers.) Pers.
- Dictyopus calopus (Pers.) Quél.
- Tubiporus calopus (Pers.) Maire
(na podstawie Index Fungorum[3])
Przypisy
- ↑ Bisby FA, Roskov YR, Orrell TM, Nicolson D, Paglinawan LE, Bailly N, Kirk PM, Bourgoin T, Baillargeon G., eds (2009). Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2009 Annual Checklist. Digital resource at http://www.catalogueoflife.org/annual-checklist/2009/ Species 2000: Reading, UK.
- ↑ CABI Bioscience Databases
- ↑ 3,0 3,1 Index Fungorum. [dostęp 2011-09-09].
- ↑ 4,0 4,1 4,2 Henryk Škubla: Wielki atlas grzybów. Poznań: Elipsa isbn= 978-83-245-9550-1, 2007.
- ↑ 5,0 5,1 Till R. Lohmeyer, Ute Kũnkele: Grzyby. Rozpoznawanie i zbieranie. Warszawa: 2006. ISBN 978-1-40547-937-0.
- ↑ 6,0 6,1 Barbara Gumińska, Władysław Wojewoda: Grzyby i ich oznaczanie. Warszawa: PWRiL, 1985. ISBN 83-09-00714-0.
- ↑ Andreas Gminder: Atlas grzybów jak bezbłędnie oznaczać 340 gatunków grzybów Europy Środkowej. 2008. ISBN 978-83-258-0588-3.
- ↑ Leksykon grzybów. Wydrukowano w Chinach. ISBN 3-89836-604-9.
