Branwell Brontë

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Siostry Brontë na obrazie namalowanym przez brata

Patrick Branwell Brontë (ur. 26 czerwca 1817, zm. 24 września 1848) − angielski malarz, pisarz i poeta.

Autoportret z 1840 r.

Młodość[edytuj | edytuj kod]

Branwell był czwartym z sześciorga dzieci i jedynym synem pastora Patricka Brontë (1777-1861) i jego żony Marii Branwell Brontë (1783-1821), bratem Charlotte, Emily i Anne Brontë. Urodził się w Thornton, w pobliżu Bradford, w West Yorkshire i w 1821 r. przeniósł się wraz z całą rodziną do Haworth, gdy jego ojciec został powołany na stanowisko kapelana połączone z dożywotnim użytkowaniem parafii[1]. Nadano mu imiona Patrick, po ojcu, i Branwell, po panieńskim nazwisku matki.

Branwell kształcił się w domu pod kierunkiem ojca. Natomiast cztery z jego pięciu sióstr zostały wysłane do szkoły z internatem. Elizabeth Gaskell, biografka jego siostry, Charlotte Brontë, mówi o edukacji Branwell'a w następujący sposób:

"Przyjaciele pana Brontë radzili mu, aby wysłać syna do szkoły, ale, pamiętając zarówno o sile woli własnej młodości i trybie w jakim ma go zatrudnić, wierzył, że Patrickowi było lepiej w domu, i że mógł się nauczyć go dobrze gospodarować (...)"

Portret Emily Brontë namalowany przez Branwella.

Jego dwie najstarsze siostry, Maria i Elżbieta, zmarły tuż przed jego ósmymi urodzinami, w 1825 roku, a ich utrata odcisnęła się głęboko na jego dalszym życiu.

Branwell uczył się malarstwa od portrecisty Williama Robinsona, w nadziei, że tak będzie mógł zarabiać na życie. W 1834 roku namalował portret swoich trzech sióstr (pierwotnie również na nim występował, lecz potem usunął swoją postać). Portret ten jest obecnie jednym z najbardziej znanych i cenionych wizerunków sióstr Brontë. Jest to także najpopularniejszy obraz Branwella: wisi w National Gallery w Londynie. W 1835 roku Branwell napisał list do Royal Academy of Arts, w którym prosił o przyjęcie go na studia z malarstwa. Według wcześniejszych biografów, wyjechał w tym celu do Londynu, lecz szybko przerwał naukę, lub tez jej wcale nie rozpoczął[2]. W latach 1838-1839 prowadził pracownię portretów w Bradford, jednak nie udało mu się znaleźć wystarczającej klienteli[3]. Był utalentowany, o czym świadczy m.in. portret Emily, jednak większość jego portretów jest sztywna i pozbawiona życia. Do jego niepowodzeń życiowych przyczynił się tez fakt, że od wczesnej młodości nadużywał alkoholu i zażywał narkotyki, przede wszystkim laudanum.

Branwell pisywał wiersze i tłumaczył teksty klasyczne, wspólnie z siostrami tworzył też obszerne, romansowe opowieści o wymyślonych królestwach Angria i Gondal.

Dorosłość[edytuj | edytuj kod]

Ojciec starał się zapewnić mu klasyczne wykształcenie, aby mógł zostać nauczycielem języka angielskiego. Branwell korespondował z Hartleyem Coleridge'em (synem Samuela), który zaprosił go do swojego domu i zachęcił go do dalszego tłumaczenia Horacego. Przekładów tych jednak nie udało się wydać. W październiku 1840 r. Brontë przeniósł się w pobliże miasta Halifax, gdzie miał wielu przyjaciół w tym rzeźbiarza James'a Leylanda Bentleya i Franciszka Grundy'ego. Uzyskał zatrudnienie na kolei, początkowo jako "asystent referenta do spraw" na stacji kolejowej Sowerby Bridge. 1 kwietnia 1841 roku został awansowany na "zawiadowcę stacji" na stacji kolejowej Luddendenfoot, jednak już w 1842 r został zwolniony za deficyt na rachunkach[4]. Pieniądze zostały prawdopodobnie skradzione przez portiera Watsona, przez którego Branwell wpadł w alkoholizm. W styczniu 1843, po dziewięciu miesiącach w Haworth, Brontë podjął kolejną pracę jako guwerner w Thorp Green, gdzie sprawował nadzór nad synem wielebnego Edmunda Robinsona. W 1845 roku został odwołany ze stanowiska ze względu na jego zauroczenie żoną Robinsona, Lydią, do której pisał miłosne listy[5]. Brontë wrócił załamany do swojej rodziny na plebanii w Haworth, gdzie szukał innej pracy, pisał wiersze i próbował dostosować materiał Angrian w książce Zmęczeni są w stanie spoczynku. W 1840 roku, kilka z jego wierszy zostały opublikowane w lokalnej prasie pod nazwą Northangerland, czyniąc go pierwszym z Brontë, który był publikowanym poetą. Wkrótce jednak po śmierci wielebnego Robinsona, pani Robinson wyraźnie oznajmiła, że nie zamierza wyjść za Branwella, który ostatecznie pogrążył się w alkoholizmie, opiatach i długach[6]. Zapiski Charlotty z tego czasu pokazują, że gniewało ją jego jego zachowanie, W styczniu 1847 roku pisał do swego przyjaciela Leylanda o swoich nadziejach o łatwej egzystencji. Jego zachowanie stawało się coraz bardziej niemożliwe i kłopotliwe do rodziny. Udało mu się podpalić własne łóżko, w którym jego ojciec miał z nim spać dla bezpieczeństwa rodziny. Pod koniec życia wysyłał notatki do znajomego z prośbą o "miarkę ginu za pięć pensów". Nie wiadomo nawet, czy był poinformowany o wydaniu debiutanckich powieści jego trzech sióstr.

Własna karykatura Branwella (1847) w łóżku czekającego na śmierć.

Śmierć[edytuj | edytuj kod]

W dniu 24 września 1848 r. Brontë zmarł w plebanii w Haworth na gruźlicę, której towarzyszył DTS, mimo tego, że w świadectwie jego śmierci wpisano jako przyczynę przewlekłe zapalenie oskrzeli-marazm. W dniu 28 września 1848 r. był pochowany w krypcie rodzinnej. Emily Brontë zmarła na gruźlicę w grudniu tego samego roku i Anne Brontë w maju następnego.

Przypisy

  1. A. Przedpełska-Trzeciakowska, Na plebanii w Haworth, s. 24 i 26
  2. A. Przedpełska-Trzeciakowska, Na plebanii w Haworth, s. 119-120
  3. A. Przedpełska-Trzeciakowska, Na plebanii w Haworth, s. 150-156
  4. A. Przedpełska-Trzeciakowska, Na plebanii w Haworth, s. 189-190 i 198
  5. A. Przedpełska-Trzeciakowska, Na plebanii w Haworth, s. 245-248
  6. A. Przedpełska-Trzeciakowska, Na plebanii w Haworth, s. 278-283

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]