Bruceloza

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ziarniniak i martwica wątroby świnki morskiej zakażonej Brucella suis

Bruceloza (łac. Brucellosis lub Abortus epizooticus) – przewlekła i zakaźna bakteryjna choroba różnych gatunków zwierząt domowych i dzikich, jak również człowieka. Choroba ta u człowieka znana jest również pod nazwami: gorączka maltańska, choroba Banga, gorączka falująca, gorączka kozia, gorączka skalna, gorączka gibraltarska, gorączka Rio Grande.

Etiologia[edytuj | edytuj kod]

Brucella spp

Chorobę wywołują bakterie z rodzaju Brucella. Są to gramujemne pałeczki, nieposiadające rzęsek, ani otoczek, niewytwarzające zarodników, bakterie tlenowe.

Bruceloza bydła[edytuj | edytuj kod]

Brucelozę u bydła wywołuje Brucella abortus – pałeczka ronienia bydła. U bydła jest to przewlekła choroba zakaźna o przebiegu enzootycznym, cechująca się występowaniem ronień w zaawansowanej ciąży.

Źródła zakażenia i patogeneza[edytuj | edytuj kod]

Głównym źródłem zakażenia są zwierzęta chore, które przy poronieniu lub podczas porodu wydalają na zewnątrz bakterie z płodem, wodami płodowymi i błonami płodowymi. Dochodzi do zakażenia wody, ściółki, paszy. Innym równie poważnym źródłem zakażenia może być mleko zakażonych zwierząt.

Objawy[edytuj | edytuj kod]

Po zarażeniu okres inkubacji wynosi od 14 dni do pół roku. Po tym okresie u samic występują poronienia. Wody płodowe są mętne o brunatnoczekoladowej barwie. Błony płodowe pokryte wybroczynami, zgrubiałe. Kosmki wykazują ogniska martwicowe. Ogniska martwicowe występują także w macicy. U buhajów jądra powiększone są z ogniskami martwiczymi i rozrostem łącznotkankowym.

Rozpoznawanie[edytuj | edytuj kod]

Brucelozę rozpoznajemy na podstawie:

  • wywiadu epizootiologicznego
  • badań laboratoryjnych (odgrywają największą rolę przy rozpoznawaniu brucelozy)
  • badań bakteriologicznych: do badań wykorzystuje się: wątrobę, śledzionę, wycinki węzłów chłonnych, ewentualnie poronione płody, mleko, nasienie, wycinki łożyska. Płód do badania przesyłany jest w całości odpowiednio zabezpieczony przed możliwością zakażenia środowiska.
  • badań serologicznych (krew na surowicę)
  • badań biologicznych – wykonuje się je na zwierzętach laboratoryjnych. Świnki morskie są bardzo wrażliwe na zakażenie szczepami Brucella.Po zakażeniu zwierzęcia rozcierem badanego materiału począwszy od 2 tyg bada się krew na obecność przeciwciał anty-Brucella. Po 5-6 tyg zwierzęta usypia się. W przypadku brucellozy stwierdza się sekcyjnie obrzęki stawów, węzłów chłonnych i śledziony. Świnki zakażone materiałem chorobotwórczym ronią nawet przy słabo zaznaczonych zmianach chorobowych. W Polsce nie wykonuje się tego typu badań[potrzebne źródło].

Rozpoznanie różnicowe[edytuj | edytuj kod]

Należy wykluczyć następujące schorzenia: leptospirozę, listeriozę, aspergilozę, rzęsistkowicę, epizootyczne ronienie bydła.

Leczenie[edytuj | edytuj kod]

Leczenie sztuk chorych na brucelozę jest zabronione. Jest nakaz zgłaszania. Choroba zwalczana z urzędu.

Zapobieganie i zwalczanie[edytuj | edytuj kod]

Niedopuszczalne jest szczepienie przeciwko brucelozie (Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi).

Bruceloza świń[edytuj | edytuj kod]

Chorobę wywołuje szczep Brucella suis. Świnie mogą zakażać się szczepem Brucella abortus, lecz brak jest objawów chorobowych.

Źródła zakażenia i patogeneza[edytuj | edytuj kod]

Jak u bydła.

Objawy[edytuj | edytuj kod]

Występują ronienia w czasie całego okresu ciąży. Porody martwych lub źle rozwiniętych prosiąt. Następstwem ronień jest bezpłodność. U knurów występuje zapalenie jąder.

Rozpoznawanie[edytuj | edytuj kod]

Zasady rozpoznawania podobne jak w brucelozie bydła.

Rozpoznanie różnicowe[edytuj | edytuj kod]

Należy wykluczyć: chorobę Aujeszkiego, leptospirozę, salmonellozę, listeriozę, rzęsistnicę.

Zapobieganie i zwalczanie[edytuj | edytuj kod]

Należy wybić wszystkie zwierzęta z dodatnim odczynem serologicznym, odkazić chlewy, wybiegi. Mięso zwierząt poddanych ubojowi z konieczności jest warunkowo zdatne do spożycia. Zwierzęta importowane są badane i poddawane kwarantannie na 21 dni. Według aktualnie obowiązujących przepisów, tuszę i narządy wewnętrzne zwierząt chorych na brucelozę uznaje się za niezdatne do spożycia.

Bruceloza owiec[edytuj | edytuj kod]

Brucelozę u owiec powoduje najczęściej Brucella melitensis, rzadziej Brucella abortus.

Leczenie[edytuj | edytuj kod]

Leczenie sztuk chorych na brucelozę jest zabronione.

Zapobieganie i zwalczanie[edytuj | edytuj kod]

Bruceloza owiec w Polsce jest chorobą zwalczaną z urzędu. Zwierzęta chore są likwidowane, pomieszczenia odkażane. Szczegółowe zasady postępowania w wypadku stwierdzenia choroby są regulowane rozporządzeniami Ministerstwa Rolnictwa.

Bruceloza koni[edytuj | edytuj kod]

wg Sellon, Long „Infectious Diseases of Horses”/ B. melitensis dr Płoneczki Janeczko – Brucella Melitensis.

Bruceloza psów[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Osobny artykuł: Bruceloza psów.

Najczęściej chorują psy trzymane w gospodarstwach w których występuje bruceloza zwierząt gospodarskich. Zarażenie następuje w efekcie zjadania odpadów poporodowych lub poprzez picie mleka zwierząt chorych na brucelozę. U samców występuje zapalenie jąder i najądrzy, a u suk dochodzi do poronień.

Bruceloza zajęcy[edytuj | edytuj kod]

Rozpoznawanie[edytuj | edytuj kod]

Charakterystyczne zmiany anatomopatologiczne widoczne podczas sekcji pozwalają na łatwe rozpoznanie. Można również prowadzić badania bakteriologiczne, serologiczne.

Bruceloza człowieka – zoonoza[edytuj | edytuj kod]

Bruceloza
Brucellosis
ICD-10 A23
A23.0 Bruceloza wywołana pałeczką maltańską [Br.melitensis]
A23.1 Bruceloza wywołana pałeczką ronienia krów [Br.abortus var.bovis]
A23.2 Bruceloza wywołana pałeczką ronienia świń [Br.abortus var.suis]
A23.3 Bruceloza wywołana pałeczką psią [Br.canis]
A23.9 Bruceloza, nie określona

Dla człowieka chorobotwórcze są Brucella melitensis, Brucella suis, Brucella abortus i Brucella canis. Objawy choroby u człowieka to: osłabienie, bóle mięśniowe, gorączka (rzadko falista). Dodatkowo mogą wystąpić: bóle głowy, bóle stawów, dolegliwości sercowe, zaburzenia psychiczne, utrata słuchu, bóle jąder, wysypki skórne. Najbardziej narażonymi na zachorowanie są lekarze weterynarii, technicy weterynarii, oborowi i dojarze, owczarze, rzeźnicy i mleczarze.

Rozpoznanie[edytuj | edytuj kod]

Rozpoznanie stawia się w oparciu o wywiad epidemiologiczny i badanie serologiczne:

Leczenie[edytuj | edytuj kod]

Antybiotyki skuteczne wobec bakterii Brucella to tetracykliny, ryfampicyna oraz aminoglikozydy: streptomycyna i gentamycyna. Leczenie musi trwać kilka tygodni, ponieważ bakterie namnażają się wewnątrzkomórkowo.

Sprawdzonym sposobem leczenia dla dorosłych jest podawanie domięśniowo 1 g streptomycyny przez 3 tygodnie oraz jednoczesne przyjmowanie doksycykliny doustnie w dawce 100 mg 2 razy dziennie przez 6 tygodni.

Powikłania[edytuj | edytuj kod]

Historia[edytuj | edytuj kod]

U człowieka ta choroba była już znana przed naszą erą.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Janowski H. i inni, Choroby bydła, Państwowe wydawnictwo rolnicze i leśne 1983, s. 480-489, ISBN 83-09-00650-0.
  • Cąkała S. i inni, Choroby owiec, Państwowe wydawnictwo rolnicze i leśne 1981, s. 272-274, ISBN 83-09-00473-7.
  • Beer J. i in., Choroby zakaźne zwierząt domowych 1980, Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, tom II, s. 239-273, ISBN 83-09-00332-3.
  • Gerd Herold: Medycyna wewnętrzna. Repetytorium dla studentów medycyny i lekarzy. Warszawa: PZWL, 2006. ISBN 8320033802.

Star of life.svg Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.