Commercial Crew Program

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Logo Commercial Crew Program
Plakat programu (2012)
Zarząd i wykonawcy programu CCP. Od lewej: Mike Curie (NASA), Ed Mango (NASA), Phil McAlister (NASA), Rob Meyerson (Blue Origin), John Mulholland (Boeing), Mark Sirangelo (Sierra Nevada), Garrett Reisman (SpaceX) (styczeń 2013)

Commercial Crew Program (skrót: CCP) – program realizowany od 2009 r. przez NASA mający na celu wspieranie i stymulowanie wysiłków podejmowanych przez różne prywatne firmy w zakresie astronautyki załogowej. W ramach kolejnych czterech rund programu wyłaniane są na drodze konkursów przedsiębiorstwa, które wykazują się największym postępem prac. Bezpośrednim celem programu jest zapewnienie NASA możliwości wymiany załóg Międzynarodowej Stacji Kosmicznej (ISS), która od wycofania ze służby amerykańskich promów kosmicznych w 2011 r. odbywa się wyłącznie za pomocą rosyjskich statków Sojuz. NASA zamierza natomiast skoncentrować swoje wysiłki na budowie statku załogowego Orion przeznaczonego do lotów w dalszy kosmos, m.in. na Księżyc.

Program CCP jest realizowany w czterech rundach, w ramach których ogłaszane są kolejne konkursy dla firm proponujących swoje rozwiązania dla systemu załogowego transportu kosmicznego:

  • Commercial Crew Development (CCDev), 2010-2011,
  • Commercial Crew Development Round 2 (CCDev2), 2011-2012,
  • Commercial Crew integrated Capability (CCiCap), 2012-2014,
  • dodatkowe zadania w ramach CCiCap, 2014-2016.

Niezależnie w 2013 r. rozpoczął się proces certyfikacji budowanych statków:

  • Certification Products contracts (CPC), 2013-2014,
  • Commercial Crew Transportation Capability (CCtCap), od 2014 r.

Przewiduje się, że w wyniku realizacji całego programu CCP zostanie wyłoniona jedna lub dwie firmy, które uzyskają kontrakty NASA na dostarczanie załóg do Międzynarodowej Stacji Kosmicznej od ok. 2016 r.

Etapy programu[edytuj | edytuj kod]

Harmonogram prac w ramach Commercial Crew Program (grudzień 2013)

Commercial Crew Development (CCDev, ogłoszony w 2010 r.)[edytuj | edytuj kod]

W 2010 r. przeznaczono na program CCDev 50 mln USD. Pieniądze te zostały rozdzielone pomiędzy następujące firmy[1]:

  • Blue Origin – 3,7 mln USD na konstrukcję systemu ratunkowego podczas startu (LAS) typu „pusher” oraz budowę kompozytowego modułu załogowego dla testów.
  • Boeing Company – 18 mln USD na budowę nowego statku załogowego CST-100.
  • Paragon Space Development Corporation – 1,4 mln USD na konstrukcję systemu podtrzymywania życia.
  • Sierra Nevada Corporation – 20 mln USD (to największa kwota w ramach CCDev) na dalszy rozwój tworzonego przez firmę systemu transportu kosmicznego, który stanowi mini wahadłowiec Dream Chaser.
  • United Launch Alliance – 6,7 mln USD na dopracowanie systemu wykrywania zagrożeń dla rakiet Atlas V i Delta IV.

Commercial Crew Development Round 2 (CCDev2, ogłoszony w 2011 r.)[edytuj | edytuj kod]

W latach 2011-2012 była realizowana druga runda programu CCDev (CCDev 2). W listopadzie 2010 r. została ogłoszona przez NASA wstępna kwota, jaka zostanie przeznaczona na ten cel, wynosząca 200 mln USD. 18 kwietnia 2011 r. została ustalona i ogłoszona lista beneficjentów programu, którym przyznano łącznie 269,3 mln USD[2]. Prace będą prowadzone przez 12-14 miesięcy od momentu przyznania środków.

Beneficjentami rundy CCDev2 zostały następujące firmy:

Już w czasie trwania CCDev2 zwiększono finansowanie dla dwóch firm, przeznaczając je na realizację dodatkowych zadań: Sierra Nevada Corp. 25,6 mln USD, natomiast The Boeing Company 20,6 mln USD[3].

Ponadto, po kilku miesiącach trwania programu CCDev2, NASA podpisała bezkwotowe porozumienia z następującymi firmami:

Commercial Crew integrated Capability (CCiCap, ogłoszony w 2012 r.)[edytuj | edytuj kod]

Trzecia runda programu CCP, wcześniej określana jako CCDev3, została ogłoszona 7 lutego 2012 r. Termin zgłaszania wniosków upłynął 23 marca 2012 r., natomiast rozstrzygniecie konkursu i ogłoszenie listy beneficjentów odbyło się 3 sierpnia 2012 r.[4] Realizacja programu będzie trwała do maja 2014 r.

Beneficjentami rundy CCiCap zostały firmy:

Po zakończeniu zasadniczej części rundy CCiCap w maju 2014 r., rozpocznie się okres realizacji dodatkowych zadań, które będą finansowane na podstawie odrębnych porozumień. W sierpniu 2013 r. NASA ogłosiła, że w 2014 r. Boeing i SpaceX otrzymają na realizację dodatkowych zadań po 20 mln USD, natomiast Sierra Nevada Corp. 15 mln. USD[5].

Następnym krokiem będzie utworzenie programu NASA mającego na celu sfinansowanie komercyjnego transportu astronautów na orbitę, w tym do Międzynarodowej Stacji Kosmicznej ISS[6]. Będzie to program analogiczny do COTS, który ma na celu zabezpieczenie zaopatrzenia ISS.

Certification Products Contract (CPC, ogłoszony w 2012 r.)[edytuj | edytuj kod]

CPC stanowi pierwszą fazę etapu certyfikacji budowanych statków do przeprowadzania orbitalnych lotów załogowych. Konkurs CPC został ogłoszony 13 sierpnia, z datą składania wniosków do 12 października 2012 r.[7] Wyniki konkursu zostały ogłoszone przez NASA 10 grudnia 2012 r.[8]:

Okres realizacji programu rozpocznie się 22 stycznia 2013 r. i potrwa przez 15 miesięcy, do 30 maja 2014 r., będzie zatem przez cały czas prowadzony równolegle z rundą CCiCap. Przyznane fundusze są jednak stosunkowo niewielkie i nie przekraczają 10 mln USD dla każdego z beneficjentów. Konkurs był otwarty i jego beneficjentami mogły zostać firmy niekoniecznie będące beneficjentami CCiCap. Po zakończeniu CPC rozpocznie się druga faza certyfikacji, która zakończy się ostateczną certyfikacją wybranych konstrukcji.

Commercial Crew Transportation Capability (CCtCap, zostanie ogłoszony na przełomie pod koniec 2013 r.)[edytuj | edytuj kod]

Będzie to drugi, końcowy etap procesu certyfikacji statków. CCtCap będzie obejmował także sfinansowanie maksymalnie sześciu misji pocertyfikacyjnych. Nie podano jeszcze jakie środki zostaną przeznaczone na ten etap.

Finansowanie programu[edytuj | edytuj kod]

W poniższej tabeli zsumowano wszystkie kwoty wydatkowane przez NASA w ramach programu CCP na poszczególne przedsiębiorstwa (w mln USD):

Runda
(w latach)
CCDev
(2010–2011)
CCDev2
(2011–2012)
CCiCap
(2012–2014)
CPC
(2013-2014)
CCtCap
(2014-2017)
Razem
(2010–2017)
Producenci statków załogowych:
The Boeing Company 18,0 92,3 + 20,61 460,0 + 20,04 10,0  ? 620,9
Blue Origin 3,7 22,0 05  ? 25,7
Sierra Nevada Corp. 20,0 80,0 + 25,61 212,5 + 15,04 10,0  ? 363,1
SpaceX2 75,0 440,0 + 20,04 9,6  ? 544,6
Excalibur Almaz 03  ? 0
Producenci rakiet nośnych:
United Launch Alliance 6,7 03  ? 6,7
Alliant Techsystems (ATK) 03  ? 0
Inni:
Paragon Space Dev. 1,4  ? 1,4
Razem: 49,8 315,5 1167,5 29,6  ? 1562,4

1 Dodatkowa kwota przyznana we wrześniu 2011 r.
2 SpaceX bierze również udział w programie COTS finansującym rozwój systemu transportu zaopatrzenia na ISS.
3 Bezkwotowe porozumienie podpisane w 2011 r. w ramach CCDev2.
4 Dodatkowe zadania przydzielone w sierpniu 2013 r.
5 Bezkwotowe porozumienie podpisane w 2013 r. w ramach rozszerzenia CCDev2.

Przegląd rozwijanych konstrukcji[edytuj | edytuj kod]

W poniższym zestawieniu uwzględniono konstrukcje, które były przez NASA brane pod uwagę podczas całej realizacji programu CCP, również te, które nie zostały zaakceptowane do realizacji w późniejszych jego etapach.

Statek Producent Rodzaj statku Rakieta nośna System ucieczkowy
podczas startu (LAS)
Sposób lądowania Moduły Masa
startowa (t)
Załoga Objętość
użytkowa (m3)
DragonRider SpaceX Metalowa kapsuła Falcon 9 (własna) Na silnikach (pusher) Na wodzie (spadochrony), później na LAS typu pusher Załogowy zintegrowany z narzędziowym 10 do 7 10
CST-100 Boeing Metalowa kapsuła Atlas V (ULA) Na silnikach (pusher) Spadochrony: na wodzie lub lądzie Załogowy + narzędziowy 10 do 7  ?
Dream Chaser Sierra Nevada Corp. Kompozytowy wahadłowiec (VTHL) Atlas V (ULA) Silniki orbitera Na pasie lotniska Orbiter 11,3 do 7 16
Space Vehicle Blue Origin Kompozytowa kapsuła z własną siłą nośną Początkowo Atlas V (ULA), później RBS (własna) Na silnikach (pusher) Na LAS typu pusher Załogowy + narzędziowy  ? do 4  ?
Almaz Excalibur Almaz Inc. Metalowa kapsuła (wg radzieckiego projektu TKS)  ? Tradycyjny Spadochrony: na wodzie lub lądzie Załogowy + narzędziowy 6 do 3  ?
CCM Alliant Techsystems Inc. (ATK) Kompozytowa kapsuła Liberty (własna) Tradycyjny (nakładany, MLAS) Spadochrony: na wodzie Załogowy + narzędziowy + cargo  ? do 7  ?
Dragon (wersja cargo, 2012)
CST-100 (egzemplarz testowy, 2012)
Dream Chaser (egzemplarz testowy, 2013)

Zobacz także[edytuj | edytuj kod]

Commons in image icon.svg

Przypisy

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]