Dragon (statek kosmiczny)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Rakieta nośna Falcon 9 oraz kapsuła Dragon w wersjach dostawczej i załogowej (2006)
Dragon podczas testów (2007)
Dragon podczas lotu C2+ widziany z ISS (2012)
Dragon podczas dokowania do ISS – grafika

Dragon (ang. Smok) – rodzina wielofunkcyjnych, załogowych i bezzałogowych, statków kosmicznych, opracowywanych przez prywatną amerykańską firmę SpaceX.

Konstrukcja[edytuj | edytuj kod]

Kapsuła ma postać ściętego stożka o ścianach nachylonych pod kątem 15 stopni i średnicy 3,6 metra. W przedniej części kapsuły ukryty jest mechanizm dokujący kompatybilny z portami dokowania Międzynarodowej Stacji Kosmicznej (ISS). W przeciwieństwie do rosyjskich kapsuł Sojuz, pojazd nie jest jednak wyposażony w systemy automatycznego dokowania – po zbliżeniu do stacji jest przechwytywany przez manipulator ISS i przenoszony do wolnego portu. Kapsuła wyposażona jest w zintegrowany moduł serwisowy, który ma jednocześnie spełniać podczas startu rolę rakiety ewakuacyjnej.

Wersja załogowa pojazdu ma mieścić na pokładzie do siedmiu osób lub mniejszą załogę i ładunek. Wersja bezzałogowa ma być zdolna do przewiezienia ponad 2,5 t i 14 ładunku na pokład stacji oraz do powrotu z ładunkiem na Ziemię.

Rakietą nośną dla kapsuły jest Falcon 9, równolegle zaprojektowana ciężka rakieta z rodziny Falcon.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Prace nad kapsułą rozpoczęły się w 2004 roku, lecz toczyły się w tajemnicy do marca 2006, kiedy SpaceX zgłosiło swój udział w programie NASA COTS (Commercial Orbital Transportation Services - komercyjnych usług transportu kosmicznego). Kapsuła miała odpowiadać założeniom nowatorskiego programu NASA mającego wyłonić prywatne firmy zdolne do stworzenia floty pojazdów zapewniających transport ludzi i ładunków na orbitę, w tym na pokład Międzynarodowej Stacji Kosmicznej. Dotychczasowe koszty projektu według Elona Muska, założyciela SpaceX, stanowią jedynie niewielki ułamek ze 100 milionów dolarów, które Musk zainwestował do marca 2006 roku w rozwój firmy i budowę rakiet Falcon (ang. Sokół)[potrzebne źródło].

W dniu 18 sierpnia 2006 NASA wybrała ofertę SpaceX, równolegle do propozycji Kistler Aerospace. Oryginalny kontrakt z SpaceX opiewał na 278 milionów dolarów za realizację trzech lotów testowych w latach 2008–2010. Dwa lata później, 23 grudnia 2008 NASA ogłosiła przyznanie firmie SpaceX kontraktu na 12 lotów dostawczych o wartości 1,6 miliarda dolarów, z opcją rozszerzenia do 3,1 mld dolarów[1].

Pierwszy lot testowy (C1) kapsuły odbył się 8 grudnia 2010 roku. Po wyniesieniu na orbitę przez rakietę Falcon 9, Dragon wykonał dwa okrążenia Ziemi, po czym wodował w ustalonym regionie Pacyfiku[2]. Był to pierwszy z trzech lotów testowych kapsuły zaplanowanych w ramach programu COTS.

Lot Demonstracyjny COTS 2[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Osobny artykuł: Dragon COTS Demo Flight 2.

Dzięki pomyślnemu zrealizowaniu wszystkich zadań pierwszego lotu NASA podjęła decyzję o przyspieszeniu testów przez połączenie drugiego i trzeciego lotu testowego, któremu nadano oznaczenie C2+. Dla tej misji przewidziano dokowanie do Międzynarodowej Stacji Kosmicznej (ISS). Na pokładzie kapsuły Dragon znalazł się między innymi ekwipunek potrzebny do przeprowadzenia 15 eksperymentów, w tym dwunastu przygotowanych przez zespoły studenckie w ramach programu Student Spaceflight Experiments Program[3].

Po kilku przesunięciach startu, lot rozpoczął się 22 maja 2012 o 07:44 UTC na Przylądku Canaveral[4][5]. Czwartego dnia misji, w piątek 25 maja kapsuła została przechwycona przez załogę Międzynarodowej Stacji Kosmicznej i przyłączona do stacji[6]. Następnego dnia rezydenci MSK weszli na pokład kapsuły Dragon[7]. Przez kilka dni trwał rozładunek towaru ze statku na pokład stacji, następnie załadunek materiałów na Dragona. 31 maja statek odcumował od stacji, a następnie wykonał deorbitację i wodował w okolicach wybrzeży Kalifornii na Pacyfiku[8].

Lot SpaceX CRS-1[edytuj | edytuj kod]

Dzięki pomyślnemu przebiegowi lotu, następna misja kapsuły Dragon, w październiku 2012, była już rutynowym lotem zaopatrzeniowym do ISS w ramach kontraktu NASA[9]. 8 października 2012 z przylądka Canaveral na Florydzie wystartował statek Dragon w wersji cargo. Tego dnia rozpoczęła się pierwsza z zakontraktowanych, regularnych podróży do ISS. Robotyczne ramię stacji przechwyciło kapsułę 10 października 2012. Gdy wyrównano ciśnienie w pomieszczeniu buforowym, grodzie zostały otwarte i astronauci przebywający na pokładzie ISS rozpoczęli rozładunek. Wśród towarów dostarczonych znalazły się między innymi: zapasy dla załogi, osprzęt techniczny, lodówka do przechowywania próbek oraz materiały do kolejnych badań. Po osiemnastu dniach statek wyruszył w podróż powrotną. 28 października 2012, około 400 kilometrów od wybrzeży południowej Kalifornii, kapsuła na spadochronie wodował na Oceanie Spokojnym. Statek Dragon ma stosunkowo dużą ładowność. Podczas pierwszego lotu przywieziono na Ziemię ponad 750 kilogramów ładunku[10].

Parametry techniczne[11][edytuj | edytuj kod]

Wysokość 2,9 m
Szerokość 3,6 m
Objętość hermetyzowana 10 m3
Objętość niehermetyzowana 14 m3
Masa 8 t
Ładunek startowy 6 t
Ładunek powrotny 3 t

Wersje[edytuj | edytuj kod]

Dragon (cargo)[edytuj | edytuj kod]

Jest to pierwsza, podstawowa wersja statku Dragon, zaprojektowana i budowana w ramach programu Commercial Orbital Transportation Services (COTS). Jej przeznaczeniem jest zaopatrywanie w dostawy sprzętu i żywności Międzynarodowej Stacji Kosmicznej. Loty, zakontraktowane przez NASA, będą polegały na zacumowaniu do ISS, przeniesieniu dostawy przez astronautów na pokład stacji, załadowaniu materiałów przeznaczonych do zabrania na Ziemię, odcumowaniu, oraz wodowaniu na Pacyfiku, gdzie kapsuła zostanie podjęta. Według aktualnego kontraktu przewidzianych jest 12 lotów dostawczych w latach 2012-2015, z możliwością zawarcia następnego kontraktu. Pierwszy lot kontraktowy odbył się w październiku 2012 roku.

DragonLab[edytuj | edytuj kod]

Poza lotami związanymi z zaopatrywaniem ISS, SpaceX planuje wykorzystywać kapsułę Dragon również do innych lotów komercyjnych. Będzie ona wykonywała wówczas loty autonomiczne na orbicie, co będzie wymagało dłuższego okresu pracy urządzeń statku. Podczas takich lotów będą przeprowadzane różnego rodzaju eksperymenty na zlecenie różnych firm prywatnych lub agencji kosmicznych. Pierwszy tego rodzaju lot jest planowany w 2016 roku[12].

Dragon V2 (DragonRider)[edytuj | edytuj kod]

Wnętrze makiety załogowej kapsuły DragonRider (2012)
Najnowsza wersja pojazdu Dragon V2 (2014)

W ramach programu Commercial Crew Program (CCP) SpaceX pracuje nad dostosowaniem kapsuły Dragon do lotów załogowych. Wymaga to opracowania przede wszystkim ucieczkowego systemu ratunkowego oraz systemu podtrzymywania życia. Wersja załogowa nosi nazwę Dragon V2 (wcześniej używano nazwy DragonRider lub Dragon 2)[13]. Ostateczna wersja pojazdu została oficjalnie zaprezentowana 29 maja 2014[13]. Pierwsze testowe loty załogowe przewidziane są w 2016 roku[13]. Załoga będzie wynosić do 7 osób[13].

Red Dragon[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Osobny artykuł: Red Dragon (statek kosmiczny).

SpaceX pracuje koncepcyjnie nad statkiem bezzałogowym, który mógłby zostać wysłany na Marsa jako lądownik w 2018 roku.

Wykaz startów[edytuj | edytuj kod]

Nazwa misji Data startu (UTC) Data lądowania (UTC) Uwagi
COTS Demo Flight 1 (C1) 8.12.2010 8.12.2010 Pierwszy testowy lot statku w ramach programu COTS, drugi start rakiety Falcon 9
COTS Demo Flight 2 (C2+) 22.05.2012 31.05.2012 Drugi testowy lot, pierwsze próbne połączenie z ISS
CRS-1 8.10.2012 28.10.2012 Pierwszy rutynowy lot zaopatrzeniowy (Commercial Resupply Services 1) w ramach programu COTS z transportem do ISS
CRS-2 1.03.2013 26.03.2013 Drugi lot zaopatrzeniowy, po raz pierwszy z wykorzystaniem również niehermetyzowanej części.
CRS-3 18.04.2014[14] 18.05.2014[14] Trzeci lot zaopatrzeniowy.
CRS-4 08.08.2014[15] planowany Czwarty lot zaopatrzeniowy.
CRS-5 12.09.2014[15] planowany Piąty lot zaopatrzeniowy.
CRS-6 05.12.2014[15] planowany Szósty lot zaopatrzeniowy.
CRS-7 02.04.2015[15] planowany Siódmy lot zaopatrzeniowy.
CRS-8 19.06.2015[15] planowany Ósmy lot zaopatrzeniowy.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. F9/Dragon Will Replace the Cargo Transport Function of the Space Shuttle after 2010 (ang.). W: Press Kit [on-line]. SpaceX, 2008-12-23. [dostęp 2014-06-29].
  2. kosmonauta.net: Na żywo: pierwszy lot kapsuły Dragon w misji COTS-1 (pol.). 2010-12-08. [dostęp 2014-06-29].
  3. Space Station -- Here We Come! dostęp: 29.05.2012
  4. SpaceX Launches Falcon 9/Dragon on Historic Mission dostęp: 22.05.2012
  5. Dragon wystartował! – polskieradio.pl dostęp: 29.05.2012
  6. Krzysztof Kanawka: Dragon C2+: czwarty dzień misji. kosmonauta.net, 2012-05-25. [dostęp 2014-06-29].
  7. Krzysztof Kanawka: Dragon C2+: piąty dzień misji. kosmonauta.net, 2012-05-26. [dostęp 2014-06-29].
  8. Clara Moskowitz: SpaceX Dragon Capsule Splashes Down in Pacific, Ending Historic Test Flight. SPACE.com, 2012-05-31. [dostęp 2012-05-31].
  9. Charles Black: Dragon return completes first commercial cargo mission to the space station (ang.). SEN, 2012-10-28. [dostęp 2012-10-29].
  10. Łukasz Żmijewski: Kosmos. SpaceX Dragon.. T. 59. Poznań: Amermedia Sp. z o.o., 2012, s. 4-6. ISBN 978-83-252-1912-3.
  11. DragonLab DataSheet dostęp: 2014-06-29
  12. Launch Manifest (ang.). SpaceX. [dostęp 2014-06-29].
  13. 13,0 13,1 13,2 13,3 Chris Bergin: SpaceX lifts the lid on the Dragon V2 crew spacecraft (ang.). NASASpaceFlight.com, 2014-05-29. [dostęp 2014-06-29].
  14. 14,0 14,1 Chris Bergin, Pete Harding: SpaceX Dragon homecoming successfully concludes CRS-3 mission (ang.). NasaSpaceFlight.com, 2014-05-18. [dostęp 2014-06-29].
  15. 15,0 15,1 15,2 15,3 15,4 International Space Station Flight Schedule (ang.). SEDS, 2014-03-19. [dostęp 2014-06-29].
Wikimedia Commons

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]