Częstość występowania pierwiastków we Wszechświecie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Względna częstość występowania poszczególnych pierwiastków we Wszechświecie zależy od liczby atomowej danego pierwiastka. Różnice w ilościach poszczególnych pierwiastków wynikają z charakteru procesu nukleosyntezy zachodzącej od Wielkiego Wybuchu.

ElementsAbundance.svg

Obfitość wodoru i helu[edytuj | edytuj kod]

Wodór jest pierwiastkiem występującym we Wszechświecie w największej ilości. Jego jądraprotony – stanowią pierwotną materię, która uformowała się najwcześniej w ciągu pierwszej milionowej części sekundy od początku Wielkiego Wybuchu. Również podczas Wielkiego Wybuchu powstała większość jąder helu oraz pewna ilość jąder litu i berylu. W toku późniejszej ewolucji Wszechświata, we wnętrzach gwiazd, zachodziła i zachodzi do dziś przemiana powstałych jąder w jądra masywniejsze. Dominującą reakcją jest przemiana wodoru w hel, dlatego stosunek liczby jąder helu do liczby jąder wodoru ulega ciągłej zmianie. Mimo to niewiele się on zmienił od Wielkiego Wybuchu, z uwagi na bardzo dużą ilość wodoru.

Maksimum dla żelaza[edytuj | edytuj kod]

Wszystkie jądra pierwiastków od helu do żelaza powstały w wyniku reakcji jądrowych w gwiazdach, czemu towarzyszyło wydzielanie dużych ilości energii. Produktem końcowym tych przemian było żelazo, którego jądro ma największą energię wiązania przypadającą na jeden nukleon. Dlatego jąder żelaza jest stosunkowo dużo, w porównaniu z jądrami pierwiastków o większych liczbach atomowych i w porównaniu z jądrami pierwiastków o trochę mniejszych liczbach atomowych. Jądra masywniejsze od jąder żelaza powstały podczas wybuchu supernowych, w warunkach ekstremalnie wysokich temperatur i ciśnień.

Źródła informacji o składzie izotopowym Wszechświata[edytuj | edytuj kod]

Głównym źródłem informacji o ilości poszczególnych pierwiastków tworzących Wszechświat są badania składu skorupy ziemskiej. W niewielkim stopniu istnieje możliwość bezpośredniego badania minerałów z Księżyca, meteorytów i pośrednio – powierzchni Marsa. Głównym źródłem informacji na temat składu bardziej odległych obiektów są metody spektroskopii promieniowania elektromagnetycznego. Badając światło zarówno emitowane jak i odbijane, rozpraszane i pochłaniane przez różne obiekty kosmiczne, można określić skład atmosfer planet, gwiazd, można ustalić z czego zbudowane są inne galaktyki i jaki jest skład zimnych obłoków gazu i pyłu kosmicznego.

Badanie składu izotopowego Wszechświata dostarcza równocześnie narzędzia do weryfikacji teorii dotyczących nukleosyntezy.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]