Dalit
.jpg&filetimestamp=20071028184515)
Dalitowie (popularnie pariasi, hindi दलित, trl. dalit (uciśnieni), dawniej hindi haridźan, potocznie także niedotykalni) – zbiorcza nazwa na różne grupy ludności w indyjskim systemie kastowym. W jej skład wchodzą zarówno osoby należące do najniższych kast (dźati) jak i osoby, które w ogóle znajdują się poza kastą[1]. Liczebność Dalitów szacuje się na ok. 260 mln (Indie, Bangladesz, Nepal, Sri Lanka). Indyjskich Dalitów jest około 150-160 milionów (dane z 1991 r.) [2].
Spis treści |
[edytuj] Nazwa
Historycznie rzecz biorąc, określenia dotyczące tych grup społecznych zmieniały się z biegiem czasu. Arjowie nazywali ciemnoskórą podbitą ludność Dasami (niewolnikami). W późniejszym okresie jednym z częstych sanskryckich określeń było używane do niedawna słowo ćandala (obecnie jest to nazwa tylko jednej grupy niedotykalnych[3]). Po uzyskaniu niepodległości Mahatma Gandhi próbując zintegrować niedotykalnych z resztą społeczeństwa ukuł na ich określenie termin Harijan (dosłownie: "ludzie Boga") o pozytywnych konotacjach, który jednakże z biegiem czasu się zdewaluował. Na początku lat osiemdziesiątych powstał ruch społeczny zainicjowany przez samych niedotykalnych, którzy jako samookreślenie wybrali słowo dalit (uciemiężeni) w celu zwrócenia uwagi społecznej na ten problem.
[edytuj] Przynależność
Tradycyjnie do niedotykalnych zalicza się osoby, które wykonują tzw. "nieczyste" zawody. Do kategorii takich zajęć zalicza się przede wszystkim czynności, które wymagają: odbierania życia innym stworzeniom (np. rybacy i rzeźnicy); zabijania bydła lub usuwania padłych krów; stykania się ze śliną, moczem i kałem, czy nawet potem człowieka (np. sprzątacze latryn, pracze); jedzenia mięsa bydła, świń, ptaków itp. (głównie rdzenna ludność Indii – tzw. Adivasi).
[edytuj] Dyskryminacja
Aż do przyjęcia konstytucji niepodległych Indii niedotykalni byli poddawani różnego rodzaju szykanom, których dotkliwość w zależności od regionu zwiększała się wraz z posuwaniem się z północy na południe kraju. Przykładowo pozwalano im mieszkać jedynie w wydzielonych miejscach (przedmieścia miast); zakazywano wchodzenia do świątyń, szkół, korzystania ze studni, których używali członkowie wyższych kast. Ich dotknięcie przez członków wyższych kast było uważane za nieczyste i dlatego wymagało przeprowadzenia rytuału leczniczego (w południowych częściach Indii nawet spojrzenie niedotykalnego uważano za nieczyste). Takie traktowanie oraz dziedziczność przynależności do kast skłoniła wielu niedotykalnych do porzucenia hinduizmu i przejścia na islam, buddyzm czy chrześcijaństwo, co umożliwiało wyrwanie się z kręgu "napiętnowania społecznego".
[edytuj] Emancypacja
Proces emancypacji rozpoczął się już w latach 30. XX w. Czołową postacią tego ruchu był Bhimrao Ramji Ambedkar, sam pochodzący z kasty niedotykalnych, pierwszy niedotykalny, który zdobył wykształcenie uniwersyteckie. W roku 1932 udało mu się uzyskać pewną pulę miejsc we władzach lokalnych w Pune. W latach pięćdziesiątych jednak, nie widząc możliwości przeprowadzenia istotnych reform w łonie hinduizmu, nakłonił on setki tysięcy członków najniższych kast na spektakularne przejście na buddyzm therawada.
Problem istnienia niedotykalnych został nagłośniony głównie poprzez działalność Mahatmy Gandhiego, który opowiadał się za równouprawnieniem harijan w życiu społecznym i gospodarczym. Od 1947 część społeczeństwa indyjskiego zaczyna odchodzić od tego podziału, chociaż jest to proces bardzo powolny. W 1997 Kocheril Raman Narayanan został pierwszym niedotykalnym, który sprawował urząd głowy państwa (prezydenta Indii).
[edytuj] Status prawny
Konstytucja indyjska (1950) i pakistańska (1953)[3] uznały obostrzenia oraz sankcje społeczne stosowane wobec dalitów za bezprawne. W indyjskich aktach prawnych zamiast określenia dalit stosuje się między innymi terminy angielskie Scheduled castes .
[edytuj] Znani Dalici
- Bhimrao Ramji Ambedkar - prawnik i polityk, działający na rzecz równouprawnienia dalitów
- Kumari Mayawati – czterokrotna szef rządu stanu Uttar Pradesh
- Kocheril Raman Narayanan – polityk indyjski, prezydent Indii w latach 1997-2002.
- Karisi Ram – pierwszy przywódca Bahujan Samaj Party (BSP)
[edytuj] Linki zewnętrzne
- www.dalitnetwork.org (ang.). [dostęp 5 sierpnia 2008].
- Dalit Network Netherlands
- Strona informacyjna organizacji "Anti-Caste" (po angielsku)
Przypisy
- ↑ Dalit Freedom Network // About Us // Definitions
- ↑ Jakub Zajączkowski: Indie w stosunkach międzynarodowych. Wyd. 1. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe SCHOLAR, 2008, s. 92. ISBN 978-83-7383-277-0.
- ↑ 3,0 3,1 Excerpts from The Constitution of India
