Mocz

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Mocz człowieka w pojemniczku plastikowym

Mocz (łac. urina) - uryna, płyn wytwarzany w nerkach i wydalany z organizmu, zawierający produkty przemiany materii bezużyteczne lub szkodliwe dla ustroju.

Dobowa ilość moczu wydalanego przez zdrowego człowieka waha się od 600 do 2500 ml. Zależy ona od wielu czynników, m.in. ilości spożytych płynów i temperatury otoczenia.

W skład moczu wchodzi:

  • 96% wody
  • 2,5% azotowych produktów przemiany materii (głównie mocznik)
  • 1,5% soli mineralnych
  • minimalne ilości innych substancji, np. barwników żółciowych (nadają moczowi kolor, zapach i smak).

W moczu zdrowego człowieka nie powinny znajdować się cukry, białka, krwinki czerwone i krwinki białe oraz bakterie. Obecność któregoś z tych czynników może być objawem choroby:

Information icon.svg Osobny artykuł: Badanie moczu.
Cechy i skład moczu zdrowego, dorosłego człowieka
cecha wartość
kolor słomkowy
smak słony
odczyn pH 4,5-7,5
cukier brak
białko brak
nabłonki pojedyncze
erytrocyty do kilku w polu widzenia
leukocyty kilka w polu widzenia

Choroby związane z wydalaniem moczu:

Wydzielanie moczu ściśle uzależnione jest także od kontroli nerwowej, ilość wazopresyny (hormonu wydzielanego przez przysadkę), posiada także związek z układem krążenia. Wypływ moczu następuje w wyniku skurczu mięśni pęcherza i rozkurczu zwieracza pęcherza moczowego. W zasadzie jest to akt odruchowy, którego kontroli dziecko uczy się w wieku ok. 1,5 roku. Zbyt wypełniony pęcherz powoduje mimowolne oddawanie moczu, czasem także w czasie snu (u dorosłych osób również).

Powstawanie moczu:

  1. Tętnica nerkowa doprowadza do nerki krew z mocznikiem, nadmiarem wody oraz innymi zbędnymi i szkodliwymi substancjami.
  2. Krew z mocznikiem, nadmiarem wody oraz zbędnymi i szkodliwymi substancjami dostaje się do warstwy korowej kłębuszków nerkowych.
  3. W kłębuszkach nerkowych następuje filtrowanie krwi.
  4. W kanalikach nerkowych następuje resorpcja moczu pierwotnego - czyli wchłonięcie z moczu pierwotnego do krwi cennych substancji (glukozy, witamin, soli mineralnych, wody).
  5. Z kanalików nerkowych wypływa mocz ostateczny i wpada do kanalików zbiorczych.
  6. Z miedniczek nerkowych mocz przedostaje się do moczowodów.
  7. Moczowodami mocz spływa do pęcherza moczowego.
  8. Przez cewkę moczową mocz jest wydalany na zewnątrz organizmu.

Właściwości fizykochemiczne[edytuj | edytuj kod]

Właściwości fizykochemiczne moczu[1]
Cecha Zakres Średnia wartość Uwagi
Objętość 0,4-2,6 1,0 (±0,5) l/24h
Gęstość (względna) 1,001-1,028 1,015 (±0,010)
Lepkość (względna) 1,0-1,14
woda=1,0
Napięcie powierzchniowe 64-69
10-3 N/m
Obniżenie punktu zamarzania 0,1-2,6
K
Osmolalność 50-1400 850 (±200) mmol/kg
pH 4,5-8,2 6,2 (±0,5)
Kwaśność miareczkowana
0,64 (±0,13) mmol/(24h•kg)
23 (±10) mmol/24h
Ciśnienie CO2 2-18 10 (±2) kPa
Masa sucha 50 (±72)
g/24h

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

WiktionaryPl nodesc.svg
Zobacz hasło mocz w Wikisłowniku

Przypisy

  1. Układ moczowy. W: Pawelski, Stanisław Maj: Normy i diagnostyka chorób wewnętrznych. Wyd. I. Warszawa: PZWL, 1993. ISBN 83-200-1645-2.