Dekrety Beneša
Dekrety Beneša (także: Dekrety Benesza, w jęz. czes. oficjalnie: Dekrety presidenta republiky, potocznie: Benešovy dekrety) – seria aktów prawnych wydanych przez rząd Republiki Czechosłowackiej na uchodźstwie w latach 1940-1945, w okresie niestnienia parlamentu podczas okupacji niemieckiej w okresie II wojny światowej. Wszystkie dekrety otrzymywały kontrasygnatę prezydenta republiki Edvarda Beneša i stąd też powszechnie nazywane są Dekretami Benesza.
Najbardziej znane z nich zostały wydane w 1945 roku i dotyczyły całkowitej konfiskacji mienia Niemców sudeckich oraz części Węgrów, pozbawienie ich obywatelstwa czechosłowackiego oraz przymusowego wysiedlenia ponad 3 milionów Niemców do amerykańskiej strefy okupacyjnej i Austrii oraz przeszło 100 tys. Węgrów na Węgry.
Znaczenie dekretów jest przedmiotem ożywionej debaty historyków oraz znawców prawa międzynarodowego. Powraca także w debacie politycznej szczególnie w Bawarii wśród środowisk tzw. wypędzonych oraz na Węgrzech. Przez wiele lat Dekrety Benesza stanowiły główną przeszkodę w normalizacji stosunków pomiędzy Czechosłowacją, potem Czechami i Słowacją z jednej strony, a Niemcami i Węgrami z drugiej. Szczególnie ta część dekretów, która określała nowy status prawny zdecydowanej większości niemieckich i części węgierskich obywateli Czechosłowacji. Dekrety stanowiły podwaliny prawne pod przymusowe wysiedlenie Niemców sudeckich oraz Węgrów z ziem, na których mieszkali od wieków, stosując wobec nich zasady odpowiedzialności zbiorowej.
Z wyjątkiem dwóch aktów prawnych, 89 dekretów razem z z przepisami wykonawczymi pozostaje w mocy zarówno w prawodawstwie Czech (nieprzerwanie od 1 stycznia 1993 r.), jak i Słowacji (odpowiednio). Oba państwa powstałe po rozpadzie Czechosłowacji utrzymują niezmienne stanowisko, że odwołanie dekretów stanowiłoby przekreślanie wyników II wojny światowej.
Wpływ na stosunki zagraniczne [edytuj]
Efektem dekretów Benesza było pozbawienie majątku osób pochodzenia niemieckiego. Dotknęło to również rządzącą w Liechtensteinie dynastię. Znacjonalizowano ich majątki: tereny rolne, lasy oraz zamki. Dlatego przez wiele lat Liechtenstein nie utrzymywał stosunków dyplomatycznych z Czechosłowacją.
Dotyczyło to również powstałych z niej Czech i Słowacji. Stosunki z nimi zostało nawiązane dopiero 13 lipca 2009 (Czechy)[1] i 9 grudnia 2009 (Słowacja)[2].
Linki zewnętrzne [edytuj]
- Second World War and its Impact at the website of Ministry of Foreign Affairs of the Czech Republic
- Facing history - The evolution of Czech-German relations in the Czech provinces, 1848-1948: a historical publication sponsored by Czech government, dealing a. o. with the transfer and decrees. A series of PDF files
- The effect of the Benes Decrees on the Accession of the Czech Republic to the European Union: an assessment by the Max Planck Institute for Comparative Public Law and International Law; a series of PDF files
- The Sudeten German Question after EU Enlargement by Jakob Cornides
- Ethnic cleansing in post World War II Czechoslovakia: the presidential decrees of Edward Benes, 1945-1948 - a sharply critical view at a Hungarian-American website; 111 kB DOC file
- No comparison - op-ed from the Prague Post criticising "pseudo-scholars" who allegedly regard the expulsion of the Sudeten Germans as morally equivalent to the Holocaust.
- Czech-German Declaration signed in 1997: "Both sides agree that injustice inflicted in the past belongs in the past, and will therefore orient their relations towards the future."
