Liechtensteinowie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Liechtensteinowie
Herb Liechtensteinowie
Kraj Księstwo Liechtenstein
Tytuły książę
Założyciel Antoni Florian
Obecna głowa Jan Adam II
Rok założenia 1719
Pochodzenie etniczne niemieckie
Gałęzie Liechtenstein-Rohrauer Liechtenstein-Petroneller Liechtenstein-Nikolsburger Liechtenstein-Steyregger Liechtenstein-Feldsberger
Franciszek Józef I
Jan II Dobry
Franciszek I
Jan Adam II

Liechtensteinowie (niem. Haus Liechtenstein, czes. Lichtenštejnové) – niemiecki ród książęcy panujący w Księstwie Liechtenstein. W terminologii niemieckiej nazwisko brzmi von und zu Liechtenstein.

Nazwisko rodu wywodzi się od zamku Liechtenstein położonego w Dolnej Austrii, pod Wiedniem. Protoplaści Liechtensteinów przybyli do Marchii Wschodniej prawdopodobnie w XI wieku z Bawarii i byli potomkami rodziny panów z Donauwörth.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Pierwszy znany przedstawiciel rodziny von Liechtenstein, Hugo von Weikersdorf żył w XII wieku. W XIII wieku ród był już znacznie rozgałęziony i dzielił się na trzy linie: Liechtenstein, Rohrauer i Petroneller. W XVI wieku istniały trzy linie rodu: Nikolsburger, Steyregger i Feldsberger. Obecnie żyjąca dynastia książęca pochodzi z Valtic i jest gałęzią linii Nikolsburger.

W latach 1249-1560 von Liechtensteinowie byli w posiadaniu morawskich dóbr Nikolsburg. W XVI wieku ród przeszedł na protestantyzm i stał się protektorem szerzącego się w południowych Czechach anabaptyzmu. Pod koniec XVI wieku nastąpiła rekatolicyzacja rodziny. W 1608 roku Karol I Liechtenstein uzyskał tytuł książęcy. W latach 1613-1623 von Liechtensteinowie stali się właścicielami śląskiego księstwa karniowsko-opawskiego. Za poparcie udzielone w czasach wojny trzydziestoletniej Habsburgom zostali podniesieni w 1623 roku do rangi dziedzicznych książąt Rzeszy.

W XVI i XVII wieku von Liechtensteinowie powiększyli znacznie swoją domenę i uzyskali wiele posiadłości ziemskich w Austrii, Czechach, Morawach, Styrii i Śląsku. Byli blisko związani z dworem cesarskim w Wiedniu. Przedstawiciele rodu aż do początku XX wieku pełnili wysokie stanowiska w armii i administracji monarchii Habsburgów. Należeli do najbogatszych rodzin austriackich.

W 1699 roku książę Jan Adam I Liechtenstein nabył majętność Schellenberg w Alpach, którą w 1719 roku jego brat stryjeczny książę Antoni Florian Liechtenstein połączył z nabytym przez kuzyna w 1712 roku hrabstwem Vaduz. Posiadłości te stały się zalążkiem Księstwa Liechtenstein, które zostało z czasem uznane przez cesarza Karola VI Habsburga za samodzielne w stosunku do monarchii habsburskiej i zależne wyłącznie od Świętego Cesarstwa Rzymskiego.

Niewielkie Księstwo Liechtenstein nie odgrywało większej roli politycznej, a jego monarchowie do pierwszej połowy XIX wieku traktowali je wyłącznie prestiżowo jako terytorium zapewniające im prawo zasiadania w radzie cesarskiej. Do 1842 roku żaden książę Liechtensteinu nie odwiedził swojego państwa, a główną rezydencją władcy był Wiedeń i dolnoaustriackie miasto Valtice, które należało do rodu Liechtensteinów do 1945 roku.

W XIX wieku książęta Liechtensteinu w wyniku rozwiązania I Rzeszy Niemieckiej stali się formalnie suwerennymi władcami. Książę Jan I Liechtenstein uznał jednak zwierzchnictwo Napoleona I i przystąpił do Związku Reńskiego, a po jego upadku do Związku Niemieckiego (do 1866).

Lojalność Liechtensteinów wobec Domu Habsbursko-Lotaryńskiego spowodowała, że był to jeden z nielicznych panujących rodów niemieckich, który sprzeciwiał się zjednoczeniu Niemiec pod berłem dynastii Hohenzollernów. W związku z tym Księstwo Liechtenstein w 1871 roku nie weszło w skład II Rzeszy Niemieckiej pozostając do 1919 roku w unii celnej z Cesarstwem Austrii.

Po I wojnie światowej i upadku Austro-Węgier książę Liechtensteinu, Jan II Dobry na konferencji w Saint-Germain uzyskał od Ententy formalne uznanie na arenie międzynarodowej suwerenności Księstwa Liechtenstein. Do 1939 roku książęta Liechtensteinu pozostawali jednak za granicą swojego kraju rezydując w Czechosłowacji. W okresie międzywojennym zmuszeni byli pogodzić się z nacjonalizacją części swoich majątków w Republice Austrii i Republice Czechosłowacji. Najdotkliwiej odczuli jednak upaństwowienie swoich dóbr po 1945 roku, gdy władze Czechosłowacji odebrały im wszystkie posiadane nieruchomości w tym kraju. Do dziś książęca dynastia Liechtensteinów nie pogodziła się z tym faktem i wnosi pretensje o odszkodowanie z tego tytułu wobec rządu Republiki Czeskiej.

Obecną głową rodu Liechtensteinów jest książę Jan Adam II, który w 2004 roku uczynił swoim koregentem najstarszego syna, księcia Alojzego III. Siedzibą rodową dynastii jest zamek Vaduz w Księstwie Liechtenstein.

Liechtensteinowie należą do najzamożniejszych rodzin Europy. Do suwerena Księstwa Liechtenstein należy pokaźny majątek, którego najważniejszą część stanowi grupa kapitałowa Liechtenstein Global Trust zajmująca się przede wszystkim świadczeniem usług bankowych klientom z całego świata. Ród książęcy Liechtensteinów jest również właścicielem kolekcji dzieł sztuki, przechowywanej w muzeach w Vaduz i w Wiedniu oraz winnic, obszarów leśnych i gospodarstw rolnych o łącznej powierzchni kilkudziesięciu tysięcy hektarów.

Książę Lichtensteinu jest władcą monarchii konstytucyjnej, ale od 2003 roku posiada usankcjonowaną prawnie bardzo silną pozycję ustrojową w Księstwie Liechtensteinu.

Przedstawiciele rodu Liechtensteinów[edytuj | edytuj kod]

  • Hugo von Weikersdorf (zm. 1156) – pan na Liechtensteinie, pierwszy znany przedstawiciel rodu, wzmiankowany po raz pierwszy w 1136
  • Henryk I von Liechtenstein (zm. 1256) – pan na Liechtensteinie i Mikulovie, stronnik Fryderyka II Bitnego
  • Henryk II von Liechtenstein (zm. 1314) – pan na Liechtensteinie i Mikulovie, stronnik Rudolfa Habsburga, uczestnik bitwy pod Suchymi Krutami
  • Jerzy III von Liechtenstein (zm. 1419) – kardynał, biskup Trydentu, rektor Uniwersytetu w Wiedniu
  • Jerzy VI von Liechtenstein (zm. 1548) – cesarski generał, jeden z najwybitniejszych wodzów austriackich w XVI wieku
  • Karol I von Liechtenstein (zm. 1627) – wielki szambelan na dworze cesarza Rudolfa II Habsburga, cesarski namiestnik Czech, książę von Liechtenstein od 1608, książę opawski od 1613, książę karniowski od 1622
  • Maksymilian von Liechtenstein (zm. 1643) – książę von Liechtenstein od 1623, cesarski feldmarszałek
  • Karol Boromeusz Józef von Liechtenstein (zm. 1789) – książę, cesarski feldmarszałek
  • Wincenty Liechtenstein (zm. 2008) – austriacki polityk, członek Austriackiej Partii Ludowej

Rezydencje rodu Liechtensteinów[edytuj | edytuj kod]

Zamek Liechtenstein
Pałac Lednice
Pałac Plumlov
Pałac Valtice
  • Liechtenstein

Średniowieczny zamek rycerski położony na południe od Wiednia w pobliżu miejscowości Maria Enzersdorf, w Dolnej Austrii[1]. Gniazdo rodowe von Liechtensteinów od XII wieku. Obecnie zamek pełni funkcje muzealne.

Barokowy pałac w Austrii Dolnej (1919 teren przynany Czechosłowacji). Dawna rezydencja książąt Liechtensteinu. Po II wojnie światowej posiadłość została znacjonalizowana. W 1996 roku kompleks parkowo-pałacowy został wpisany na listę światowego dziedzictwa UNESCO. Od lat 90. XX wieku Liechtensteinowie starają się o jej odzyskanie[2].

Neogotycki pałac na Morawach. Dawna letnia rezydencja książąt Liechtensteinu. Po II wojnie światowej posiadłość została znacjonalizowana. W 1996 roku kompleks parkowo-pałacowy został wpisany na listę światowego dziedzictwa UNESCO. Od lat 90. XX wieku Liechtensteinowie starają się o jej odzyskanie[3].

  • Maria Enzersdorf

Klasycystyczny pałac w Maria Enzersdorf, w Dolnej Austrii. Dawna podwiedeńska rezydencja Liechtenstainów.

Barokowy zamek w Mikulovie na Morawach będący własnością rodu w latach 1249-1560.

Barokowy pałac na Morawach wzniesiony dla księcia Jana Adama I von Liechtensteina. Obecnie pełni funkcje muzealne[4].

Barokowy pałac w Pradze. Dawna rezydencja Liechtensteinów. Obecnie pełni funkcje kulturalne.

Barokowy zamek na Morawach. W posiadaniu rodu Liechtensteinów znajdował się do 1945 roku. Obecnie pełni funkcje muzealne.

Średniowieczny zamek w Księstwie Liechtenstein. Oficjalna rezydencja księcia Liechtensteinu.

Renesansowy pałac na Morawach. Rezydencja rodu Liechtensteinów. Po II wojnie światowej posiadłość została znacjonalizowana. Obecnie pełni funkcje muzealne[5].

  • Waldstein

Średniowieczny zamek w Styrii. Rezydencja rodu Liechtensteinów. Posiadłość znana głównie jako miejsce urodzenia Wiktora Hessa oraz miejsce zamieszkania Zyty Bourbon-Parma.

Barokowy pałac w Wiedniu. Dawna letnia rezydencja książąt Liechtensteinu. Obecnie w pałacu znajduje się Muzeum Liechtensteinów[6].

  • Wilfersdorf

Barokowy pałac w Dolnej Austrii należący do rodziny książęcej Liechtensteinów[7].

Ciekawostka[edytuj | edytuj kod]

Literatura[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Wikimedia Commons