Protektorat Czech i Moraw

Protektorat Böhmen und Mähren Protektorát Čechy a Morava Protektorat Czech i Moraw
← 1939-1945 →
Flaga Protektoratu Czech i Moraw Herb Protektoratu Czech i Moraw
Język urzędowy	niemiecki, czeski
Stolica	Praga
Ustrój polityczny	protektorat
Zależne od	III Rzesza
faktyczna władza	protektor Wilhelm Frick
Powierzchnia  • całkowita	49 363 km²
Liczba ludności (1939)  • całkowita   • gęstość zaludnienia	7 380 000 150 osób/km²
Jednostka monetarna	Korona Protektoratu Czech i Moraw
Data powstania	15 marca 1939
Data likwidacji	13 maja 1945
Strefa czasowa	UTC +1 (zima) UTC+2 (lato)
Multimedia w Wikimedia Commons

Protektorat Czech i Moraw (czes. Protektorát Čechy a Morava, niem. Protektorat Böhmen und Mähren) - autonomiczna jednostka administracyjna utworzona 16 marca 1939 przez niemiecką Rzeszę z okupowanych od 15 marca 1939 Czech, Moraw i Śląska Czeskiego, nie przyłączonych w konsekwencji układu monachijskiego do III Rzeszy 30 września 1938 jako Kraj Sudecki (niem. Sudetenland). Większość społeczności międzynarodowej nigdy nie uznała istnienia tego tworu.

Protektorat wchodził w skład tzw. Wielkich Niemiec (Großdeutsches Reich), ale miał wewnętrzny samorząd, natomiast władze Niemiec pozostawiły sobie prawo zawieszania przepisów i zarządzeń władz czeskich. Autonomia była stopniowo ograniczana przez okupanta metodą faktów dokonanych - poprzez infiltrację gestapo, wzmożone represje, ucisk językowy i rabunek czeskiej gospodarki. Protektorat Czech i Moraw istniał formalnie do końca II wojny światowej. Prezydentem rządu kolaborującego z Niemcami był Emil Hácha, do 15 marca 1939 prezydent Czecho-Słowacji. Społecznym oparciem władz kolaboracyjnych była masowa organizacja Narodowe Zjednoczenie (deklaracje członkowskie podpisało ponad 98% pełnoletnich Czechów).

Władze

Prezydent

• Emil Hácha 15 marca 1939 - 4 maja 1945

Protektorzy

• Johannes Blaskowitz 15 marca 1939 - 21 marca 1939
• Konstantin von Neurath 21 marca 1939 - 24 sierpnia 1941
• Reinhard Heydrich (tymczasowo) 29 września 1941 - 4 czerwca 1942
• Kurt Daluege (tymczasowo) 5 czerwca 1942 - 24 sierpnia 1943
• Wilhelm Frick 24 sierpnia 1943 - 4 maja 1945

Premierzy

• Rudolf Beran 15 marca 1939 - 27 kwietnia 1939
• Alois Eliáš 27 kwietnia 1939 - 29 września 1941
• Jaroslav Krejčí 19 stycznia 1942 - 19 stycznia 1945
• Richard Bienert 19 stycznia 1945 - 5 maja 1945

Ministrowie

• sprawiedliwości
• spraw wewnętrznych
• szkolnictwa i oświaty
  • Emanuel Moravec 19 stycznia 1942 - 5 maja 1945

Formacje kolaboracyjne polityczne, paramilitarne i militarne

• Vlajka
• Narodowo-Socjalistyczna Partia Czeskich Robotników i Chłopów
• Czeska Liga przeciw Bolszewizmowi
• Narodowy Związek Pracujących (Czechy)
• Gwardie Światopełkowe
• Czeski Związek Wojskowy
• Vládní vojsko
• Ochotnicza Kompania SS Świętego Wacława
• Czeskie Bataliony Porządkowo-Ochronne Żandarmerii i Policji Protektoratu
• cety ZZ
• bataliony ochrony kolei RAD

Waluta

Jednostkę walutową Protektoratu stanowiła korona Protektoratu Czech i Moraw (emitowano monety i banknoty z napisami w językach niemieckim i czeskim).

Podział administracyjny

Reichsprotektorat Böhmen und Mähren (1939-1940)

Böhmen
Budweis	Budweis, Moldauthein, Neuhaus, Wittingau
Deutsch-Brod	Chotieborsch, Deutsch Brod, Gumpolds, Kamnitz an der Linde, Ledetsch an der Sasau, Pilgrams, Wlaschim
Jitschin	Horschitz, Jitschin, Jungbunzlau, Münchengrätz, Neupaka, Semil, Starkenbach, Turnau
Kladno	Beraun, Kladno, Laun, Rakonitz, Schlan
Klattau	Blatna, Klattau, Pschestitz, Schüttenhofen, Strakonitz, Taus
Kolin	Böhmisch Brod, Kolin, Kuttenberg, Neu Bidschow, Neuenburg an der Elbe, Podiebrad, Tschaslau
Königgrätz	Königgrätz, Königinhof an der Elbe, Nachod, Neustadt an der Mettau, Reichenau, Senftenberg
Melnik	Brandeis an der Elbe, Kralup an der Moldau, Melnik, Raudnitz an der Elbe
Pardubitz	Chrudim, Hohenmauth, Leitomischl, Pardubitz, Politschka
Pilsen	Horschowitz, Kralowitz, Pilsen, Rokitzan,
Prag	Eule, Hauptstadt Prag, Prag-Land, Ritschan
Tabor	Beneschau, Mühlhausen, Pibrans, Pisek, Seltschan, Tabor
Mähren
Brünn	Brünn-Land, Landeshauptstadt Brünn, Gaya, Göding, Tischnowitz
Iglau	Datschitz, Groß Meseritsch, Iglau, Mährisch Budwitz, Neustadtl, Trebitsch
Kremsier	Holleschau, Kremsier, Wallachisch Meseritsch, Wischau
Mährisch Ostrau	Friedberg, Friedeck, Mährisch Ostrau
Olmütz,	Mährisch Weißkirchen, Olmütz-Land, Olmütz-Stadt, Prerau
Proßnitz	Boskowitz, Littau, Proßnitz
Zlin	Ungarisch Brod, Ungarisch Hradisch, Wsetin, Zlin

Reichsprotektorat Böhmen und Mähren (1940-1942)

Böhmen
Budweis	Budweis, Moldauthein, Wittingau, Wodnian
Jitschin	Brandeis an der Elbe, Jitschin, Jungbunzlau, Melnik, Münchengrätz, Neupaka, Semil, Starkenbach, Turnau
Kladno	Beraun, Kladno, Kralup an der Moldau, Laun, Rakonitz, Raudnitz an der Elbe, Schlan
Klattau	Blatna, Klattau, Pisek, Pschestitz, Schüttenhofen, Strakonitz, Taus
Kolin	Böhmisch Brod, Gumpolds, Kolin, Kuttenberg, Ledetsch an der Sasau, Neu Bidschow, Neuenburg an der Elbe, Podiebrad, Tschaslau
Königgrätz	Horschitz, Königgrätz, Königinhof an der Elbe, Nachod, Neustadt an der Mettau, Reichenau, Senftenberg
Pardubitz	Chotieborsch, Chrudim, Hohenmauth, Leitomischl, Pardubitz
Pilsen	Horschowitz, Kralowitz, Pilsen, Rokitzan,
Prag	Eule, Hauptstadt Prag, Prag-Land, Ritschan
Tabor	Beneschau, Kamnitz an der Linde, Mühlhausen, Pibrans, Pilgrams, Seltschan, Tabor, Wlaschim
Mähren
Brünn	Boskowitz, Brünn-Land, Landeshauptstadt Brünn, Tischnowitz, Wischau
Iglau	Groß Meseritsch, Iglau, Mährisch Budwitz, Neustadtl, Teltsch, Trebitsch
Mährisch Ostrau	Friedberg, Friedeck, Mährisch Ostrau, Wallachisch Meseritsch, Wsetin
Olmütz,	Kremsier, Littau, Mährisch Weißkirchen, Olmütz-Land, Olmütz-Stadt, Proßnitz, Prerau
Zlin	Gaya, Göding, Holleschau, Ungarisch Brod, Ungarisch Hradisch, Zlin

Reichsprotektorat Böhmen und Mähren (1942-1945)

Böhmen
Budweis	Budweis, Gumpolds, Ledetsch, Pilgrams, Tabor, Wittingau
Königgrätz	Chrudim, Hohenmauth, Jitschin, Königgrätz, Königinhof, Leitomischl, Nachod, Neu Bidschow, Neuenburg, Pardubitz, Reichenau, Semil
Pilsen	Klattau, Kralowitz Pilsen-Land, Pilsen-Stadt, Pisek, Schüttenhofen, Strakonitz, Taus
Prag	Beneschau, Beraun, Böhmisch Brod, Brandeis, Jungbunzlau, Kladno, Kolin, Laun, Melnik, Pibrans, Prag-Land-Nord, Prag-Land-Süd, Prag-Stadt, Rakonitz, Raudnitz, Schlan, Seltschan, Tschaslau
Mähren
Brünn	Boskowitz, Brünn-Land, Brünn-Stadt, Gaya, Göding, Ungarisch Brod, Ungarisch Hradisch, Wischau, Zlin
Iglau	Groß Meseritsch, Iglau, Mährisch Budwitz, Neustadtl, Trebitsch
Mährisch Ostrau	Friedberg, Kremsier, Littau, Mährisch Ostrau, Mährisch Weißkirchen, Olmütz-Land, Olmütz-Stadt, Prerau, Proßnitz, Wallachisch Meseritsch, Wsetin

Ruch oporu

W Protektoracie działał czeski ruch oporu. Działania nie przybrały znaczącego zakresu zbrojnego, działalność konspiracyjną prowadziła KPCz i podziemie beneszowskie (głównie Centralny Komitet Krajowego Ruchu Oporu). Największym sukcesem był udany zamach na protektora Reinharda Heydricha w 1942 r, przygotowany przez czechosłowacki rząd emigracyjny. Organizacje ruchu oporu:

• Centrum Polityczne (PÚ)
• Obrona Narodu (ON)
• Komitet Petycyjny "Pozostaniemy wierni" (PVVZ)
• Centralny Komitet Krajowego Ruchu Oporu (ÚVOD)

Zobacz też

• Czechosłowacja
• Zaolzie
• Obozy koncentracyjne Lety i Hodonin
• Pierwsza Republika Słowacka
• Narodowa Aryjska Wspólnota Kulturowa
• Powstanie praskie
• Operacja praska

Linki zewnętrzne

• Mapy Protektoratu Czech i Moraw
• Amtliches Deutsches Ortsbuch für das Protektorat Böhmen und Mähren (de)