Determinacja płci

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Różne typy determinacji płci zależnej od chromosomów
Wikimedia Commons

Determinacja płci – proces prowadzący do powstania osobników jednej z dwóch płci.

Rodzaj płci, jaką dany organizm wykształci, jest zależny od sygnału wywoławczego, jakim może być:

  1. system XY – samce są heterogametyczne, a samice homogametyczne (człowiek)[2],
  2. system ZW – samice są heterogametyczne, a samce homogametyczne (ptaki, ćmy)[2],
  3. system UV – występuje u mszaków i części glonów, w fazie gametofitu osobniki z chromosomem U wytwarzają komórki jajowe, a osobniki z chromosomem V plemniki[2],
  4. system X0 – samice XX mają parzystą liczbę chromosomów, a samce nieparzystą (brak chromosomu Y) (u większości owadów)
  1. pojedyncze geny autosomalne determinują płeć (u żab, ryb i wielu roślin)
  2. mtDNA zawiera geny warunkujące męską sterylność (geny CMS), DNA jądrowe zawiera geny przywracające męską płodność (restorery) – determinacja cytoplazmatyczna
  • liczba kompletów chromosomów – zestaw 1n (haploidalne) warunkuje rozwój samca lub 2n (diploidalne) – samicy. Tj. w wyniku zapłodnienia rozwija się osobnik żeński, a w przypadku braku tejże możliwości powstaje organizm męski danego gatunku. (determinacja haplodiploidalna występuje np. u owadów błonkoskrzydłych – pszczoły, osy)

Sygnał wywoławczy uruchamia kaskadę genów regulatorowych, które następnie wpływają na różne procesy rozwoju, prowadzące do wykształcenia konkretnej płci.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Ido Pen, Tobias Uller, Barbara Feldmeyer, Anna Harts i inni. Climate-driven population divergence in sex-determining systems. „Nature”. 468 (7322), s. 436–438, 2010. doi:10.1038/nature09512. ISSN 0028-0836 (ang.). 
  2. 2,0 2,1 2,2 Doris Bachtrog, Mark Kirkpatrick, Judith E. Mank, Stuart F. McDaniel i inni. Are all sex chromosomes created equal?. „Trends in Genetics”. 27 (9), s. 350–357, 2011. doi:10.1016/j.tig.2011.05.005. ISSN 01689525 (ang.).