Determinacja płci

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Różne typy determinacji płci zależnej od chromosomów
Wikimedia Commons

Determinacja płci – proces występujący u wszystkich organizmów, u których występują różne płci. Rodzaj płci, jaką dany organizm wykształci, jest zależny od sygnału wywoławczego, jakim może być:

  1. system XY (u większości zwierząt) – samce są heterogametyczne, a samice homogametyczne (człowiek)
  2. system X0 – samice XX mają parzystą liczbę chromosomów, a samce nieparzystą (brak chromosomu Y) (u większości owadów)
  3. system ZW – tak jak w przypadku systemu XY, tyle, że samice są heterogametyczne, a samce homogametyczne (ptaki, ćmy)
  • obecność konkretnego genu
  1. pojedyncze geny autosomalne determinują płeć (u żab, ryb i wielu roślin)
  2. mtDNA zawiera geny warunkujące męską strylność (geny CMS), DNA jądrowe zawiera geny przywracające męską płodność (restorery) – determinacja cytoplazmatyczna
  • liczba kompletów chromosomów – zestaw 1n (haploidalne) warunkuje rozwój samca lub 2n (diploidalne) – samicy. Tj. w wyniku zapłodnienia rozwija się osobnik żeński, a w przypadku braku tejże możliwości powstaje organizm męski danego gatunku. (determinacja haplodiploidalna występuje np. u owadów błonkoskrzydłych – pszczoły, osy)

Sygnał wywoławczy uruchamia kaskadę genów regulatorowych, które następnie wpływają na różne procesy rozwoju, prowadzące do wykształcenia konkretnej płci.