Doktor (Doktor Who)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
TARDIS-trans.png Doktor
Peter Capaldi gra Dwunastego Doktora od 2013 r.
Peter Capaldi gra Dwunastego Doktora od 2013 r.
Gatunek Władca Czasu
Pochodzenie (miejsce) Gallifrey
Pierwsze wystąpienie An Unearthly Child
Liczba historii 241
Liczba odcinków 798
Towarzysze lista
Grany przez William Hartnell
Patrick Troughton
Jon Pertwee
Tom Baker
Peter Davison
Colin Baker
Sylvester McCoy
Paul McGann
Christopher Eccleston
David Tennant
Matt Smith
Peter Capaldi

Doktor (ang. Doctor) – tytułowa postać brytyjskiego serialu science fiction pt. Doktor Who. Przez cały okres nadawania serialu Doktora grało do tej pory dwunastu aktorów. Najdłużej odgrywającym rolę Doktora był aktor Tom Baker, który występował przez 7 lat i zagrał w 172 odcinkach. Najkrócej występującym aktorem był Paul McGann, który wystąpił tylko w filmie telewizyjnym jako ósmy Doktor (choć jeśli liczyć komiksy, powieści itp. przeżył on największą liczbę przygód) oraz John Hurt, który wcielił się w Wojennego Doktora w jednym, specjalnym odcinku jubileuszowym.

Postać Doktora była początkowo okryta tajemnicą. Widzowie pierwszych odcinków pierwszego sezonu z 1963 roku, wiedzieli o nim tylko, że jest ekscentrycznym kosmicznym podróżnikiem o niesamowitej inteligencji, który walczy z niesprawiedliwością i wędruje przez czas i przestrzeń starym, nie zawsze niezawodnym statkiem kosmicznym zwanym TARDIS. Dzięki osiągnięciom naukowym rasy Doktora TARDIS wewnątrz jest o wiele większa niż na zewnątrz, niegdyś potrafiła też dostosować swój wygląd do otoczenia i czasów, w jakich wylądowała. Z powodu usterki obwodu kameleona stale imituje angielską policyjną budkę telefoniczną z lat sześćdziesiątych XX w.

Doktor jest obcym z planety Gallifrey, który podróżuje w czasie i przestrzeni w statku kosmicznym o nazwie TARDIS. Jest to wehikuł czasu, który wygląda jak zwykła niebieska budka policyjna, charakterystyczna dla Wielkiej Brytanii XIX i XX wieku. Innym atrybutem Doktora jest śrubokręt soniczny, którym potrafi otwierać i zamykać drzwi, rozsuwać szczeliny w czasoprzestrzeni, niszczyć obiekty i ogłuszać wrogów. Doktor, jak sam mówi, czuje się samotny, dlatego do swoich podróży dobiera sobie towarzyszy. W czasie całej historii serialu Doktorowi towarzyszy 48 postaci[1]. Pierwszą towarzyszką Doktora była jego wnuczka Susan Foreman. Obecnie towarzyszy mu Clara Oswin Oswald.

Aktorzy grający Doktora[edytuj | edytuj kod]

Jako Władca Czasu Doktor po śmierci regeneruje się w nowym ciele, dzięki czemu do tej pory grało go dwunastu aktorów. Poszczególne wcielenia Doktora różnią się nie tylko wyglądem, ale również osobowością, co pozwala producentom na wygodną zmianę aktora grającego główną rolę. W ten sposób, mimo że aktorzy grają wciąż tę samą postać, nie muszą wzorować się na swoich poprzednikach i sami od początku kształtują wizerunek Doktora, co jest jedynym takim przypadkiem w historii telewizji.

Doktor przechodził dotychczas całkowity proces regeneracji dziesięć razy – przeważnie ginął na końcu jakiegoś ważnego wydarzenia, a każda jego śmierć była fantastyczną przemianą starego wcielenia w nowe. Dziesiątemu Doktorowi (Davidowi Tennantowi) udało się jednak uniknąć dodatkowej przemiany. Po trafieniu laserem przez Daleka, użył części energii regeneracyjnej do uleczenia samego siebie, a resztę przelał do swojej odciętej dłoni, pozostając tym samym wcieleniem. (odcinki Skradziona Ziemia, Koniec podróży).

Doktor Aktor Sezony Liczba historii, odcinków Data rozpoczęcia grania Data końca grania
Pierwszy Doktor William Hartnell
Richard Hurndall[a]
1-4, 10, 20 29 historii
(134 odcinków)
23 listopada 1963 29 października 1966
(23 listopada 1983)
Drugi Doktor Patrick Troughton 4-6, 10, 20, 22 21 historii
(119 odcinków)
5 listopada 1966 21 czerwca 1969
(16 lutego 1985)
Trzeci Doktor Jon Pertwee 7-11, 20
(+ Dimensions in Time)
24 historii
(128 odcinków)
3 stycznia 1970 8 czerwca 1974
(27 listopada 1993)
Czwarty Doktor Tom Baker 11-18, 20
(+ Dimensions in Time)
41 historii
(172 odcinków)
28 grudnia 1974 21 marca 1981
(27 listopada 1993)
Piąty Doktor Peter Davison 18-21, 4[b]
(+ Dimensions in Time)
20 historii
(69 odcinków)
21 marca 1981 16 marca 1984
(16 listopada 2007)
Szósty Doktor Colin Baker[c] 21-24
(+ Dimensions in Time)
8 historii
(31 odcinków)
16 marca 1984 6 grudnia 1986
(27 listopada 1993)
Siódmy Doktor Sylvester McCoy 24-26
(+ Dimensions in Time)
12 historii
(42 odcinki)
7 września 1987 6 grudnia 1989
27 maja 1996
Ósmy Doktor Paul McGann film, specjalne 2013[d] 2 historie
(2 odcinki)
27 maja 1996 14 listopada 2013
Doktor Wojny[2] John Hurt specjalne 2013 1 historia
(1 odcinek)
23 listopada 2013 23 listopada 2013
Dziewiąty Doktor Christopher Eccleston 1 10 historii
(13 odcinków)
26 marca 2005 18 czerwca 2005
Dziesiąty Doktor David Tennant 1-4, specjalne 2013 36 historii
(47 odcinków)
18 czerwca 2005 1 stycznia 2010
(23 listopada 2013[3][4])
Jedenasty Doktor Matt Smith 5-7, specjalne 2013 38 historii
(44 odcinki)
1 stycznia 2010 25 grudnia 2013[5]
Dwunasty Doktor Peter Capaldi[6] 8- 25 grudnia 2013
  1. Richard Hurndall został obsadzony w roli pierwszego Doktora w odcinku The Five Doctors (dosł. Pięciu Doktorów) emitowanego po raz pierwszy 23 listopada 1983, ponieważ William Hartnell już wtedy nie żył. Niektóre sceny prezentowane w tym odcinku zostały jednak wycięte z lat Doktora granego przez Hartnella.
  2. krótki odcinek specjalny pt. Time Crash; nieemitowany w Polsce.
  3. Sylvester McCoy wystąpił przez moment w tej roli podczas regeneracji w odcinku Time and the Rani
  4. krótki odcinek specjalny pt. The Night of The Doctor, wyprodukowany na 50 rocznicę serialu; nieemitowany w Polsce.

Niekanoniczne wcielenia Doktora[edytuj | edytuj kod]

W latach 1965-1966 wyprodukowano dwa filmy kinowe Dr. Who and the Daleks i Daleks' Invasion Earth: 2150 A.D., które na przełomie lat 70. i 80 pokazała Telewizja Polska. Filmy kinowe nawiązywały do wątków serialu Doktor Who, a główną postać zagrał Peter Cushing. Fabuła jednak w wielu punktach różniła się od telewizyjnej serii, gdyż Doktor (naukowiec noszący nazwisko Who) nie był Władcą Czasu, a człowiekiem, ekscentrycznym wynalazcą, który zbudował swoją TARDIS (w rzeczywistości pierwszy Doktor "pożyczył" swoją TARDIS, bądź to ona "ukradła" jego[7]). Z tych powodów, kreacja Cushinga nie jest uznawana za kanoniczne wcielenie Doktora.

Doktora w innych filmach, kontynuacjach lub parodiach grali:

Charakterystyka[edytuj | edytuj kod]

Każdy Doktor ma swoje własne umiejętności, upodobania, powiedzonka i odmienną od poprzedników osobowość, co wywołuje bardzo różne odczucia wśród widzów. Przez całą historię programu, czołowym tematem dyskusji o Doktorze była kwestia jego inkarnacji, a twórcom nie udało się uniknąć sprzeczności. Próbowano dowieść, że w The Brain of Morbius (1976) pierwszy Doktor nie mógł być pierwszym wcieleniem Doktora z powodu pojawiających się tam wizerunków poprzednich wcieleń (pomimo że miały być one wizerunkami innego Władcy Czasu – Morbiusa); w okresie siódmego Doktora producentom zarzucano, że Doktor był więcej, niż tylko Władcą Czasu, natomiast w 1996 roku, w filmie telewizyjnym Doktor stwierdził, że jest pół-człowiekiem od strony matki. W An Unearthly Child dowiadujemy się, że pierwszy Doktor ma wnuczkę, Susan Foreman, a w Fear Her (2006) zdradził Rose, że 'był kiedyś ojcem'. Seria z 2005 roku ujawniła, że dziewiąty Doktor został ostatnim ocalałym Władcą Czasu i że jego rodzima planeta została zniszczona; w odcinku Dalek Rose zapytała Doktora, czy to możliwe by istnieli jeszcze jacyś Władcy Czasu, a on odpowiedział z pełnym przekonaniem, że nie. Zapytany w Smith and Jones, czy miał brata, zaprzeczył krótko: 'Nie, jestem zupełnie sam'. Kiedy w odcinku Gridlock padają ostatnie słowa Twarzy z Boe: 'You are not alone', poznajemy zalążek tajemnicy, będącej motywem przewodnim całej 3 serii.

Największymi wrogami Doktora są Dalekowie, Cybermani, Mistrz i Sontaranie. Doktor często spotyka się z dylematem moralnym, dotyczącym wyboru między tym, co musi się wydarzyć, a ocaleniem życia innych istot. Często zdarza się, że sam nagina zasady, o których sam wspomina i ratuje epizodycznych bohaterów, jednak zawsze w taki sposób, by nie naruszyć ciągłości historii. Doktor nie jest jednak wojownikiem, któremu zależy na zniszczeniu zagrożenia, często odwołuje się do moralności agresora powołując się przy tym na Kodeks, mając nadzieję, że załagodzi to konflikt. Są jednak sytuacje, w których Doktor nie ma skrupułów i po podjęciu jednej tylko próby odwiedzeniu wroga od agresji, sam do niej przechodzi. Takie zachowanie można zobaczyć w odcinkach, w których pojawiają się Dalekowie i Cybermeni. Te dwie rasy brały udział w Wielkiej Wojnie Czasu razem z Władcami Czasu, których jedynym przedstawicielem po zakończeniu wojny jest właśnie Doktor.

Największą tajemnicą jest pierwotne imię Doktora, znane jedynie nielicznym, np. River Song. W odcinku finałowym serii 7 bohater stwierdza, że jest ono istotne tylko jako hasło otwierające dostęp do jego grobowca, włamanie do którego zagroziłoby całej czasoprzestrzeni. Jako swoje prawdziwe imię traktuje on tytuł Doktor.

Rodzina Doktora[edytuj | edytuj kod]

Informacje o rodzinie głównego protagonisty serii pojawiają się w serialu rzadko i są zwykle bardzo skąpe. Bardzo niewiele wiadomo na temat rodziny oraz dzieciństwa Doktora. Wiele informacji zostało jedynie zasugerowanych przez Doktora, który zwykle wymijająco odpowiada na pytania o własną rodzinę. Podczas swojej drugiej inkarnacji, zapytany o swoją rodzinę, Doktor odpowiada, że ich wspomnienia wciąż są żywe, jeśli zechce je przywołać, w przeciwnym razie śpią w jego umyśle[a]. W odcinku The Time Monster trzeci Doktor wspomina, że jako mały chłopiec żył w domu postawionym na zboczu wzgórza.

Przez pierwsze dwa sezony serialu Doktor podróżował razem ze swoją wnuczką, Susan Foreman[16]. Doktor wspominał również, że miał brata[b]. Choć nigdy nie zostało powiedziane wprost, że Doktor miał dzieci i ile, jednakże w historii serialu pojawia się kilka sugestii z nimi związanych. W odcinku Kto się jej boi Doktor wspomina, że był raz ojcem, lecz szybko zmienia temat; takie samo stwierdzenie pada również w odcinku Córka Doktora. W tym samym odcinku dowiadujemy się również, że stracił swą rodzinę w Wojnie Czasu. Sugestia związana z takim losem jego bliskich pojawia się również w odcinku dziewiątego Doktora Puste dziecko. Zapytany przez swą towarzyszkę Amy Pond w odcinku Bestia na dole czy jest ojcem, Doktor po prostu zmienia temat. Podobnie reaguje na to samo pytanie w odcinku Dobry człowiek idzie na wojnę, gdy ofiarowuje Amy i Rory'emu kołyskę dla ich nowo narodzonego dziecka. W odcinku Nocne koszmary, Doktor bawi małe dziecko i mamrocze później, że dawno tego nie robił. W odcinku Pierścienie Akhatenu, Doktor wspomina że odwiedził Akhaten już wcześniej, razem ze swoją wnuczką.

Ósmy Doktor wspomina swojego ojca w filmie telewizyjnym i sugeruje również że jego matka była człowiekiem (co było źródłem wielu dyskusji i sporów między fanami[c]).

W odcinku Córka Doktora, jego informacja genetyczna zostaje przetworzona przez maszynę, co w rezultacie powoduje stworzenie kobiety – żołnierza, która otrzymuje później imię Jenny (postać jest grana przez Georgię Moffett, córkę Petera Davisona i żonę Davida Tennanta). Doktor i Jenny odnoszą się do siebie w relacji ojciec-córka. Na koniec tego odcinka Jenny zostaje zastrzelona, lecz później odżywa i kradnie rakietę z zamiarem przeżycia własnych przygód, tak jak jej ojciec.

W odcinku Ślub River Song Doktor bierze ślub z River Song. To również oznacza, że jego towarzysze Amy Pond oraz Rory Williams zostali jego teściami, a rodziny Pond i Williams połączyły z nim więzi powinowactwa.

W odcinku Do końca wszechświata pojawia się tajemnicza kobieta, podpisana w napisach końcowych jako Kobieta, która w trakcie odcinków kontaktuje się z Wilfredem Mottem, dziadkiem Donny. Na końcu okazuje się, że jest Władcą czasu, która sprzeciwia się decyzjom Wysokiej Rady Władców Czasu i ich planu ucieczki z Wojny Czasu. Gdy w końcu Doktor i kobieta spotykają się twarzą w twarz, jego reakcja sugeruje, że się znają. Gdy później Wilf pyta Doktora o tożsamość kobiety, Doktor unika odpowiedzi na pytanie. W związku z brakiem odpowiedzi wielu fanów serialu spekulowało na temat jej tożsamości, jednakże w komentarzu do odcinka żaden z producentów wykonawczych serialu nie komentuje sprawy. Dopiero w materiale Doctor Who: The Writer's Tale – The Final Chapter producent wykonawczy Russell T Davies rozwiewa wątpliwości tłumacząc, że stworzył postać jako matkę Doktora i aktorka Claire Bloom, która odgrywała jej rolę, została poinformowana gdy zjawiła się na casting.

W serialu jest również sugerowane, zarówno w odcinkach Do końca wszechświata oraz Ślub River Song, że gdzieś pomiędzy odcinkami Wody Marsa oraz Do końca wszechświata Doktor ożenił się z królową Elżbietą I. Sugestię można również dostrzec w odcinku Bestia na dole, gdy Liz 10 komentuje "And so much for the Virgin Queen, you bad, bad boy!" ("I to na tyle jeśli chodzi o Królową-Dziewicę, niegrzeczny chłopcze!"). Sugestie te zostały potwierdzone odcinkiem z okazji 50-lecia serialu, gdzie w odcinku zatytułowanym Dzień Doktora Doktor bierze ślub z królową w obecności swoich dwóch innych wcieleń.

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. patrz odcinek The Tomb of the Cybermen
  2. patrz odcinek 3x01 Smith i Jones
  3. patrz artykuł Doctor Who: Film

Przypisy

  1. lista towarzyszy na stronie BBC
  2. Christian Cawley: Moffat Insists Numbering Stays The Same (ang.). 14 listopada 2013. [dostęp 2013-11-24].
  3. Tennant & Piper are back for the 50th
  4. How Leaks Are Spoiling Doctor Who’s 50th [SPOILERS]
  5. Matt Smith announces he is to leave Doctor Who
  6. Peter Capaldi revealed as new Doctor
  7. odcinek Żona Doktora
  8. Grał alternatywnego czwartego Doktora w sztuce Doctor Who and the Daleks in The Seven Keys to Doomsday (1974). Sztuka została później przekształcona w odcinek radiowy, w którym również występuje Martin, w tej samej roli.
  9. 9,0 9,1 9,2 9,3 9,4 Grał/a Doktora w dwudziestominutowym odcinku-parodii Doctor Who and the Curse of Fatal Death (1999), nakręconym z okazji Red Nose Day; można go obejrzeć na oficjalnym kanale: Rowan Atkinson is Doctor Who – Classic Comic Relief
  10. Grał alternatywnego, dziewiątego Doktora w serialu animowanym pt. Scream of the Shalka, wyprodukowanym przez BBC z okazji czterdziestolecia serialu. Grał również dr Waltera Simeona, głównego oponenta w odcinkach The Snowmen (2012) i The Name of the Doctor (2013)
  11. Grał alternatywnego pierwszego Doktora w dwóch odcinkach radiowych wyprodukowanych przez Big Finish Productions pod tytułem Auld Mortality oraz A Storm of Angels. Pojawił się w serialu Doctor Who również w innej roli – w odcinku The Creature from the Pit (1979) zagrał postać Organona.
  12. Grał alternatywną wersję Doktora w odcinku radiowym Full Fathom Five, wyprodukowanym przez Big Finish Productions. W serialu Doktor Who zagrał również kilka innych ról: Vorusa w Revenge of the Cybermen, Poula w The Robots of Death oraz Mawdryna w Mawdryn Undead.
  13. Grał alternatywną wersję Doktora w odcinku radiowym Full Fathom Five, wyprodukowanym przez Big Finish Productions.
  14. Grała alternatywną, otumanioną alkoholem, żeńską wersję Doktora w odcinku radiowym Exile, wyprodukowanym przez Big Finish Productions.
  15. Znany z licznych parodii Doktora, zwłaszcza z impersonacji jego czwartego wcielenia.
  16. Susan na stronie BBC