Goryczuszka gorzkawa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Goryczuszka gorzkawa
Gentianella amarella Falköping.jpg
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad Euphyllophyta
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad astrowe
Rząd goryczkowce
Rodzina goryczkowate
Rodzaj goryczuszka
Gatunek goryczuszka gorzkawa
Nazwa systematyczna
Gentianella amarella (L.) Börner
Fl. Deut. Volk 543. 1912
Synonimy

Gentianella amarella L.

"(systm)" Systematyka w Wikispecies
"(comns)" Zdjęcia i grafiki w Commons

Goryczuszka gorzkawa (Gentianella amarella (L.) Börner) – gatunek rośliny z rodziny goryczkowatych. Występuje w Europie, Azji I Ameryce Północnej[2]. W Polsce jest rzadka. Występuje na rozproszonych stanowiskach na terenie całego kraju, z wyjątkiem centralnej części[3].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Łodyga 
Do 60 cm wysokości.
Liście 
W czasie kwitnienia szczątki liścieni i pierwszych liści tworzą zgrubienie w nasadzie łodygi.
Kwiaty 
5-krotne. Kielich z wyraźną rurką, przylegający do korony, do 1 cm długości, o ostrych, jednakowo szerokich łatkach. Korona kwiatu fioletowolila lub biaława, długości 10-20 mm. W gardzieli korony, poniżej nasady każdej łatki znajduje się orzęsiona łuska[4].
Owoc 
Torebka.

Biologia i ekologia[edytuj | edytuj kod]

Roślina dwuletnia. Kwitnie od czerwca do października. Rośnie na pastwiskach, łąkach, polanach i trawiastych stokach. Gatunek wyróżniający dla związku Molinion caeruleae[5].

Zmienność[edytuj | edytuj kod]

Tworzy mieszańce z goryczuszką polną (Gentianella campestris)[6]. Gatunek zróżnicowany na 9 podgatunków[7]:

  • Gentianella amarella subsp. acuta (Michx.) J.M.Gillett
  • Gentianella amarella subsp. amarella
  • Gentianella amarella subsp. hartwegii (Benth.) J.M.Gillett
  • Gentianella amarella subsp. livonica (Eschsch. ex Griseb.) Dostál
  • Gentianella amarella subsp. mexicana (Griseb.) Gillett
  • Gentianella amarella subsp. septentrionalis (Druce) N.M.Pritch.
  • Gentianella amarella subsp. takedae (Kitag.) Toyok.
  • Gentianella amarella subsp. uliginosa (Willd.) Tzvelev
  • Gentianella amarella subsp. yuparensis (Takeda) Toyok.

Ochrona[edytuj | edytuj kod]

Gatunek objęty w Polsce ścisłą ochroną. Roślina umieszczona na Czerwonej liście roślin i grzybów Polski (2006)[8] w grupie gatunków wymierających (kategoria zagrożenia: E). Zagrożona jest głównie przez niszczenie oraz zmiany siedlisk, na których występuje[3].

Przypisy

  1. Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2011-11-30].
  2. Mapa rozmieszczenie gatunku na Den virtuella floran [dostęp 2013-11-30].
  3. 3,0 3,1 Halina Piękoś-Mirkowa, Zbigniew Mirek: Rośliny chronione. Warszawa: Multico Oficyna Wyd., 2006. ISBN 978-83-7073-444-2.
  4. Szafer W., Kulczyński S., Pawłowski B. Rośliny polskie. Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1969.
  5. Władysław Matuszkiewicz: Przewodnik do oznaczania zbiorowisk roślinnych Polski. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14439-4.
  6. Lucjan Rutkowski: Klucz do oznaczania roślin naczyniowych Polski niżowej. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14342-8.
  7. The Plant List [dostęp 2013-11-30].
  8. Red list of plants and fungi in Poland. Czerwona lista roślin i grzybów Polski. Zbigniew Mirek, Kazimierz Zarzycki, Władysław Wojewoda, Zbigniew Szeląg (red.). Kraków: Instytut Botaniki im. W. Szafera, Polska Akademia Nauk, 2006. ISBN 83-89648-38-5.