Mieszaniec

Zebryna – krzyżówka zebry i osła

Lygrys – bastard lwa i tygrysicy

Jaglion – bastard jaguara i lwa

Krzyżówka mieczyka Hellera
i zmienniaka plamistego

Mieszaniec, inaczej krzyżówka, hybryda, hybryd (łac. hybrida) – osobnik powstały w wyniku skrzyżowania dwóch organizmów rodzicielskich należących do innych ras, odmian, podgatunków, gatunków lub rodzajów. Mieszańce uzyskiwane są na drodze rozmnażania płciowego lub wegetatywnego.

W wyniku krzyżowania osobników w obrębie jednego gatunku (między podgatunkami, odmianami, rasami) powstają mieszańce wewnątrzgatunkowe, przy krzyżowaniu osobników zaliczanych do różnych gatunków lub rodzajów, odpowiednio – międzygatunkowe i międzyrodzajowe.

Mieszaniec roślin nazywany jest hybrydem, a międzygatunkowy mieszaniec zwierząt bastardem.

Metody hybrydyzacji stosuje się często w produkcji roślinnej i zwierzęcej. Prócz mieszańców krzyżowania międzygatunkowego istnieją tez mieszańce szczepieniowe (czyli wegetatywne), które powstają w wyniku połączenia tkanek osobników różnych genetycznie.

Niekiedy hybrydy międzygatunkowe okazują się płodne, dając początek nowym gatunkom. Wiele roślin uprawnych stanowi wynik takiego krzyżowania. Jednym z pierwszych tak powstałych gatunków, którego historia została dokładnie udokumentowana, jest pierwiosnek – Primula kewensis, wyhodowany w 1912 w ogrodzie botanicznym Kew Gardens jako krzyżówka P. floribunda i P. verticillata (zobacz też: kultywar).

Wykorzystanie ludzkiego materiału genetycznego

Brytyjska placówka HFEA (The Human Fertilisation and Embryology Authority), regulująca badania naukowe nad ludzkim płodem i medyczne aspekty rozrodczości, w 2007 wyraziła zgodę na tworzenie w celach badawczych zarodków ludzko-zwierzęcych.

Bastardy

Zasadniczo samce bastardów (z nielicznymi wyjątkami) są bezpłodne, samice zaś bywają płodne. Samice pierwszego pokolenia bywają krzyżowane z samcami jednego z wyjściowych gatunków w celu stworzenia nowej rasy. U bastardów uzewnętrznia się bujność niektórych cech, np. odporność na choroby, pasożyty, wyższa wydajność rzeźna, wytrzymałość itd., co jest związane z efektem heterozji.

Przykłady bastardów:

• kotowate:
  • lygrys – hybryda lwa i tygrysicy,
  • tyglew (tigon) – hybryda lwicy i tygrysa (najczęściej syberyjskiego),
  • leopon – hybryda lwicy i lamparta,
  • jaglion – hybryda jaguara i lwa
  • pumapard – hybryda pumy i lamparta
  • kot savannah – hybryda afrykańskiego serwala i kota domowego,
  • chausie – hybryda kota błotnego i kota domowego
  • toyger – hybryda kota bengalskiego i kota domowego
  • serengeti – hybryda kota bengalskiego i orientalnego
  • ashera – hybryda afrykańskiego serwala, kota bengalskiego i kota domowego
  • safari – hybryda kota argentyńskiego i kota domowego
  • bristol – hybryda maraja z kotem domowym
  • machbagral (viverral) hybryda taraja z kotem domowym
  • mandalan jaguar hybryda jaguarundi (Puma yaguarondi)z kotem domowym
  • pantherette hybryda Pixie-Bob i kota domowego
  • punjabi hybryda kota stepowego (Felis silvestris ornata) z kotem domowym
  • euro chausie hybryda chausie i żbika europejskiego.
• krętorogie:
  • żubroń – hybryda żubra i bydła domowego,
  • beefalo lub cattalo – hybryda bizona i bydła domowego,
  • żubrobizon – hybryda żubra i bizona
  • dzo – hybryda jaka i bydła domowego,
  • yakalo – hybryda jaka i bizona,
  • zobo – hybryda jaka i zebu,
• koniowate:
  • zebroid – hybryda między zebrą a innym koniowatym (np. koniem, osłem):
    • zebrula – hybryda zebry i konia
    • zebryna – krzyżówka klaczy zebry i osła,
  • muł – hybryda klaczy konia domowego i ogiera osła domowego,
  • osłomuł (oślik) – hybryda klaczy osła domowego i ogiera konia domowego,
• Inne:
  • birtugan - hybryda dromadera i baktriana,
  • skrzekot – naturalna hybryda cietrzewia i głuszca,
  • cama – hybryda lamy i dromadera,
  • świniodzik – hybryda dzika i świni domowej,

Zobacz też

• Klepton
• bastardyzacja
• alloploidy
• dziedziczność
• heterozja
• powstawanie gatunków
• pies nierasowy

Bibliografia

1. Mały słownik biologiczny. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1972.