Gran Canaria

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Gran Canaria
Zdjęcie satelitarne wyspy
Zdjęcie satelitarne wyspy
Kontynent Afryka
Państwo  Hiszpania
Akwen Ocean Atlantycki
Powierzchnia 1560,1[1] km²
Populacja
 • liczba ludności
 • gęstość

802 247
501 os./km²
Położenie na mapie Wysp Kanaryjskich
Mapa lokalizacyjna Wysp Kanaryjskich
Gran Canaria
Gran Canaria
Położenie na mapie Oceanu Atlantyckiego
Mapa lokalizacyjna Oceanu Atlantyckiego
Gran Canaria
Gran Canaria
Ziemia 27°58′00,01″N 15°36′00,00″W/27,966670 -15,600000Na mapach: 27°58′00,01″N 15°36′00,00″W/27,966670 -15,600000
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Gran Canaria – jedna z wysp zaliczanego do Makaronezji[2] archipelagu Wysp Kanaryjskich usytuowana na Oceanie Atlantyckim, tuż obok północno-zachodniego wybrzeża Afryki. Terytorialnie przynależy do Hiszpanii. Razem z wyspami Lanzarote i Fuerteventura tworzy prowincję Las Palmas. Stolicą wyspy jest miasto Las Palmas de Gran Canaria. Wyspa zajmuje centralne miejsce w archipelagu kanaryjskim i jest usytuowana pomiędzy Teneryfą a Fuerteventurą.

Pochodzenie nazwy wyspy[edytuj | edytuj kod]

Pomimo że historycy nie mogą dojść do porozumienia, większość z nich uważa, że pierwotna nazwa wyspy w języku Guanczów brzmiała Tamarán lub Tamarant. Współczesna zaś nazwa pochodziła, jak mniemano, od nazwy psa kanaryjskiego can, jednakże według najnowszych badań lingwistycznych i historycznych uważa się, że wywodzi się ona z antroponimu canarii jednego z plemion afrykańskich.

Opis ogólny[edytuj | edytuj kod]

Flaga Gran Canarii
Wydmy w Maspalomas na wyspie Gran Canaria

Wyspa Gran Canaria, ze swoją powierzchnią prawie 1600 km² jest trzecią co do wielkości i drugą co do ludności z 802,247 mieszkańców (Narodowy Instytut Statystyczny Hiszpanii, 01-01-2005) wyspą archipelagu. Znajduje się na 28º szerokości północnej i 15º 35' długości zachodniej. Posiada miano "kontynentu w miniaturze" dzięki swojej różnorodności klimatycznej, różnicom geograficznym oraz zróżnicowanej florze i faunie.

Wyspa ma okrągły kształt z masywem górskim pochodzenia wulkanicznego w centrum wyspy. Najwyższy punkt wyspy to Pico de Las Nieves (1949 m n.p.m.). Wyróżniają się także formy skalne takie jak Roque Nublo (1813 m n.p.m.) i Roque Bentayga (1412 m n.p.m.).

Na wyspie możemy rozróżnić dwie strefy:

  • Noreste (północny wschód) zwany Neocanaria o ukształtowaniu bardziej współczesnym, gdzie znajdują się tereny osadowe uformowania podmorskiego. W tej strefie znajdziemy też formacje o ukształtowaniu tarasowatym i stożki wulkaniczne takie jak na przykład "Caldera de Bandama" i inne bardziej zniszczone przez erozję, położone na wschodzie w Tenteniguada, Temisas i Tirajana. Znajdują się w tej strefie również równiny i wąwozy przynależące do Telde, Guayadeque i Tirajana.
Gran Canaria

W najbardziej wysuniętym na północny wschód miejscu wyspy znajduje się mały półwysep zwany La Isleta, połączony z lądem przesmykiem Guanarteme, z plażami Las Canteras i Las Alcaravaneras usytuowanymi na jego brzegach. La Isleta przynależy do miasta Las Palmas de Gran Canaria i znajdują się na niej trzy charakterystyczne wzgórza: Montaña del Faro (251 m n.p.m.), Isleta (239 m n.p.m.) i Montaña del Vigía (212 m n.p.m.).

  • Suroeste (południowy zachód) zwana Tamarán. Jest to najstarsza część wyspy, co można łatwo stwierdzić biorąc pod uwagę liczbę znajdujących się tam wąwozów. Do tej strefy przynależy również centrum wyspy, gdzie znajdują się najwyższe jej wzniesienia. Wyróżnia się szczególnie masyw Tamadaba ze swoimi urwiskami. Szczyt Faneque położony 1 kilometr od wybrzeża ma wysokość 1096 m n.p.m. W tym rejonie znajdują się między innymi wąwozy Aldea, Agaete, Arguineguín i Fataga.

Szlaki komunikacyjne[edytuj | edytuj kod]

Główne szlaki komunikacyjne łączące wyspę z resztą świata to port Puerto de la Luz położony w stolicy wyspy, port Puerto de Agaete znajdujący się w miasteczku Agaete i port lotniczy Aeropuerto de Gran Canaria, zwany dawniej Aeropuerto de Gando, położony tuż obok miasta Telde, jednego z największych miast wyspy. Sieć drogowa wyspy jest zwarta a jej punktem newralgicznym jest miasto Las Palmas de Gran Canaria. Drogi wiodące do części centralnej wyspy są dostosowane do jej warunków terenowych, z powodu licznych wąwozów ją przecinających.

Głównymi drogowymi szlakami komunikacyjnymi są drogi dwupasmowe i autostrady:

  • GC-1, która jest główną osią wyspy i łączy miasto Las Palmas de Gran Canaria ze strefą turystyczną południa wyspy biegnąc wybrzeżem wschodnim,
  • GC-2, która łączy stolicę wyspy z miastem Agaete, okrążając północne zbocza wyspy,
  • GC-3 zwana obwodnicą Las Palmas.

oraz łącznice autostradowe:

Ekonomia[edytuj | edytuj kod]

Motorem napędowym ekonomii wyspy jest turystyka, która również napędza rozwój budownictwa. Prawie trzy czwarte pieniędzy generowanych na wyspie pochodzi z sektora usługowego.

Główne miasta turystyczne[edytuj | edytuj kod]

Oprócz stolicy, głównym centrum turystycznym wyspy są trzy połączone miejscowości - Maspalomas (z przyległym Meloneras), Playa del Inglés i San Agustin. Składają się głównie z infrastruktury hotelowej, ilość turystów wielokrotnie przewyższa ilość mieszkańców. Maspalomas znane jest ze swojego ekosystemu wydmowego (rezerwat Dunas de Maspalomas), często odwiedzanego, którego przetrwanie jest niestety zagrożone poprzez rozwój urbanistyczny przeszkadzający odtwarzaniu się wydm.

Druga strefa turystyczna leży na zachód od Maspalomas i obejmuje miejscowości Arguineguin, Puerto Rico i Puerto de Mogan oraz znajdujące się między nimi osiedla hotelowe Patalavaca, La Verga, Amadores i Taurito. W Amadores i Puerto de Mogan znajdują się sztuczne plaże usypane z piasku saharyjskiego, a w Patalavaca - ze sprowadzonego z Bahamów. W miejscowościach tych są oprócz hoteli liczne apartamenty do wynajmowania lub nabycia.

Turystyka wyspy Gran Canaria jest głównie typu plażowego, chociaż obiekty naturalne takie jak Roque Nublo (wolnostojąca skała o wysokości 60 m położona w centrum wyspy), przyciągają coraz większą ilość turystów głodnych wrażeń innych niż tylko wylegiwanie się na plaży. Poza tym wyspa znana jest z osiedli jaskiniowych Artenara i Guayadeque, w których do dziś mieszkają ludzie, zajmując jaskinie przerobione na mieszkania. Znanym miejscem kultu maryjnego w centrum wyspy jest miasteczko Teror. Dawnymi siedzibami pierwotnych mieszkańców wyspy, Guanczów, są Telde (drugie co do wielkości miasto wyspy) i Gardar, w pobliżu którego leżą jaskinie Guia.

Rolnictwo[edytuj | edytuj kod]

Wyróżniają się nawadniane uprawy bananów i pomidorów, przeznaczonych na eksport. Pomidory uprawia się na południowym zachodzie wyspy a banany w strefie północnej.

W wyżej położonych partiach wyspy uprawia się zboże, rośliny strączkowe i ziemniaki, które to uprawy służą zaopatrzeniu rynku wewnętrznego. W ciągu ostatnich dziesięcioleci uprawy te uległy jednak znacznemu ograniczeniu ze względu na wysokie koszty produkcji i coraz większy import.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Największa część zabytków jest pozostałością po epoce podboju wyspy, chociaż udało się zachować pewne ślady kultury pozostałe po plemionach tubylczych wyspy. Są to Malowana Jaskinia Gáldar, Klasztor Valerón w Santa María de Guía itp.

Miejscowości[edytuj | edytuj kod]

Wyspa Gran Canaria jest podzielona na 21 okręgów miejskich:

   






Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Territorio y medio ambiente (hiszp.). Instituto Canario de Estadísticas. [dostęp 2014-09-13].
  2. Robert Machowski, Mariusz Rzętała. Teneryfa i La Gomera - wyspy przyrodniczych osobliwości dla geografów. „Z badań nad wpływem antropopresji na środowisko”. 12, s. 139-143, 2011. ISSN 1895-6777. 

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Robert Machowski, Mariusz Rzętała. Teneryfa i La Gomera - wyspy przyrodniczych osobliwości dla geografów. „Z badań nad wpływem antropopresji na środowisko”. 12, s. 139-143, 2011. ISSN 1895-6777.