HAL Light Combat Helicopter

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
HAL Light Combat Helicopter
HAL Light Combat Helicopter
Dane podstawowe
Państwo  Indie
Producent Hindustan Aeronautics Limited
Typ śmigłowiec szturmowy
Konstrukcja kompozytowo-metalowa
Załoga 2
Historia
Data oblotu 29 marca 2010
Dane techniczne
Napęd 2 x Silnik turbowałowy HAL/Turbomeca Shakti (Turbomeca TM 333 2C2 Ardiden 1H)
Moc 900 kW każdy
Wymiary
Średnica wirnika 13,2 m
Długość 15,8 m
Długość kadłuba 13,9 m
Wysokość 4,7 m
Masa
Własna 2 500 kg
Startowa 5 550 kg
Osiągi
Prędkość maks. 275 km/h
Pułap praktyczny 6 400 m
Zasięg 550 km
Dane operacyjne
Użytkownicy
Indie
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

HAL Light Combat Helicopter – prototypowy demonstrator technologii mających zostać użytych przy budowie docelowego indyjskiego śmigłowca szturmowego.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Geneza[edytuj | edytuj kod]

Makieta śmigłowca z 2007 roku

Pierwsze śmigłowce szturmowe pojawiły się w Indiach dopiero w 1984 roku, były to radzieckie Mi-24D. Było ich jednak niewiele bo zaledwie dwadziścia egzemplarzy. Łączna liczba Mi-24 w siłach zbrojnych Indii wyniosła 51 śmigłowców. Teren potencjalnego konfliktu na jakie narażone są Indie czyli pogranicze z Pakistanem, tradycyjnym rywalem Hindusów nie sprzyja użyciu śmigłowców. Obszary górskie, duże wysokości, sprawiają, że w takich warunkach gwałtownie maleje moc śmigłowcowych turbin co skutkuje obniżeniem zasięgu maszyn i masy przenoszonego uzbrojenia. Warunki w jakich muszą działać indyjskie śmigłowce zaowocowały zakupem licencji na budowę śmigłowców Aérospatiale SA 315B Lama i Aérospatiale Alouette III, oba typy zostały wybrane właśnie pod kątem ich możliwości operowania w terenie wyżynnym i wysokogórskim. Na bazie śmigłowca SA 315B Indie postanowiły wybudować własną, "wysokogórską" maszyne szurmową. W 1998 roku w powietrze wzbił się śmigłowiec HAL Lancer. Maszyna uzbrojona była w dwa zasobniki uzbrojenia z karabinem kalibru 12,7 mm każdy i wyrzutnią trzech, niekierowanych pocisków rakietowych kalibru 70 mm. Było jednak jasne, że niewielkie modyfikacje polegające na uzbrojeniu śmigłowca, opancerzenie podłogi, foteli pilotów i oszklenia kabiny (nie całej) nie uczynią z Lancera "rasowego" śmigłowca szturmowego. W lipcu 1984 roku Indie podpisały umowę z niemiecką firmą Messerschmitt-Bölkow-Blohm dotyczącą pomocy w opracowaniu i wybudowaniu lekkiego, wielozadaniowego śmigłowca. Efektem współpracy jest maszyna HAL Dhruv i to na jego bazie zdecydowano się na opracowanie i wdrożenie do produkcji własnego śmigłowca szturmowego.

Projekt[edytuj | edytuj kod]

W 2001 roku Indie ujawniły program budowy śmigłowca oznaczonego jako Light Attack Helicopter (LAH). Nowa maszyna miała powstać w oparciu o układ napędowy z wirnikiem i belką ogonową śmigłowca HAL Dhruv. Nowy śmigłowiec swoim układem konstrukcyjnym przypomina włoski Agusta A129 Mangusta. Pierwotnie nowa maszyna miała być uzbrojona w nieruchome, dwulufowe działko GSz-23 kalibru 23 mm zamontowane w kadłubie. Zdecydowano się na takie rozwiązanie w celu zmniejszenia masy całego śmigłowca. Jednak w kolejnych projektach analizowano również możliwość zastosowanie działek o kalibrze 30 mm jak i mniejszych, kalibru 20 mm. W 2003 roku zmieniono oznaczenie przojektu LAH. Teraz budowany miał być śmigłowiec Light Combat Helicopter (LCH). Zmiana wiązała się z rozszerzeniem zadań jakie miał pełnić nowy aparat. Śmigłowiec miał zwalczać nieprzyjacielskie wozy bojowe, siłę żywą jak również posiadać możliwość prowadzenia rozpoznania, zadań eskortowych, zwalczania stacji radiolokacyjnych, wyrzutni pocisków przeciwlotniczych, celów powietrznych jak również zadań ratowniczych. W maszynie zmieniono oszklenie kabiny zastępując płaskie płyty okienne, opływowoą owiewką z wypukłymi szybami. Podjęto również decyzję o zamontowaniu ruchomego stanowiska strzeleckiego w przodzie śmigłowca. W efekcie tej decyzji konstruktorzy przeprojektowali podwozie maszyny, która w wersji bez ruchomego karabinu miała z przodu przednią goleń podwozia. Po modyfikacji śmigłowiec otrzymał kółko ogonowe. Z przodu maszyny, tuż pod dziobem zamontowano jednolufowe, kierowane celownikiem nahełmowym, działko M621 kalibru 20 mm w wieżyczce Nexter THL-20. Nad dziobem zainstalowano stabilizowaną głowice z aparaturą optroniczną. Ma ona przenosić kamerę telewizyjną, noktowizyjna (lub termowizyjna) kamera obserwacyjna oraz laserowy dalmierz i podświetlacz celów. Z boku kadłuba po obu jego stronach znalazły się belki do podwieszania uzbrojenia na czterech węzłach. Pierwszy prototyp planowano oblatać w 2003 roku jednak cały program zaczeły trapić poważne opóźnienia. Kolejny terminem dziewiczego lotu miał być październik 2008 roku jednak i w tym przypadki nie dotrzymano ustaleń. Ukończony prototyp pierwsze kołowania rozpoczął 4 lutego 2010 roku. Maszyna otrzymała oznaczenie TD-1, które przysługuje demonstratorom technologii mających być użytych w docelowym śmigłowcu. Pomimo starań inżynierów i szerokiego zastosowania kompozytów w konstrukcji śmigłowca, przekroczono jego masę aż o 25% względem zaplanowanej w projekcie masy (2550 kg). Do wiadomości publicznej nie została podana data pierwszego oderwania się od ziemi prototypu. Za datę oblotu przyjmuje się jego lot w Bangalore 29 marca 2010 roku[1]. Lot trwał 20 minut a za sterami maszyny siedzieli pułkownicy Unni Pillai i Hari Nair. Planowane jest wybudowanie jeszcze trzech demonstratorów technologii, których masa ma się zbliżyć do pierowtnie zakładanej. Pierwszy z nich, TD-2 został zademonstrowany publicznie w lutym 2011 roku na pokazach Aero India. Po maszynach serii TD ma zostać wybudowany docelowy prototyp wersji seryjnej. W praktyce oznacza to, że o ile program nadal będzie kontynuowany, pierwsze śmigłowce seryjne mogą wzbić się w powietrze pod koniec drugiej dekady XXI wieku.

Konstrukcja[edytuj | edytuj kod]

Kałdub jak i belka ogonowa śmigłowca ukształtowane zostały pod kątem zmniejszenia skutecznej powierzchni odbicia radiolokacyjnego. Głowice oraz łopaty wirnika wykonane zostały z kompozytów. Czterołopatowy wirnik główny i czterołopatowe śmigło ogonowe. Kabinę załogi wyposażono w cyfrową aparaturę nawigacyjną i pilotażową. Piloci mają do dyspozycji po dwa wielofunkcyjne ekrany ciekłokrystaliczne, na których wyświetlane są rządne parametry lotu i pracy śmigłowca. Kompozytowo-ceramiczne opancerzenie o masie 100 kg chroni śmigłowiec przed ostrzałem pociskami przeciwpancernymi kalibru 12,7 mm. Podobny poziom ochrony ma zapewnić załodze oszklenie kabiny. Niewielka masa opancerzenie sugeruje jego użycie tylko do ochrony załogi i prawdopodobnie spodu kałduba. Śmigłowiec napędzany jest dwoma silnikami turbowałowymi Turbomeca TM-333 2C2 Ardiden 1H (ich indyjską, licencyjną wersją oznaczoną jako Shakit) z cyfrowym układem sterowania i kontroli pracy. Wloty powietrza do silników umieszczone są po bokach gondoli silnikowych. Wyloty spalin silnikowych skierowano do góry i do tyłu. Na prototypie TD-1 brak jest systemów rozpraszających spaliny i zmniejszających sygnaturę cieplną śmigłowca. Ich zastosowanie wydaje się być pewne w docelowych maszynach. W celu zmniejszeni poziomu hałasu zastosowano skośne końcówki łopat wirnika. Ma to również umożliwić zwiększenie prędkości maksymalnej maszyny. Trójgoleniowe podwozie, dwie golenie umieszczone po bokach kadłuba tuż za kabiną załogi i długa goleń tylnego koła. Na końcu belki ogonowej zainstalowano klasyczne śmigło ogonowe.

Uzbrojenie[edytuj | edytuj kod]

Śmigłowiec uzbrojony jest we francuskie działko M621 kalibru 20 mm o szybkostrzelności 800 strzałów na minutę. Maszyna przystosowana jest do przenoszenia na czterech zewnętrznych węzłach dwóch belgijskich dwunastoprowadnicowych zasobników-wyrzutni niekierowanych pocisków rakietowych LAU-FZ-231 kalibru 70 mm. Dwóch podwójnych wyrzutni rakiet przeciwlotniczych MBDA Mistral lub analogicznej liczbie rakiet przeciwpancernych Nag.

Przypisy

  1. Dziewiczy lot LCH, "Lotnictwo", nr 5 (2010), s. 14, ISSN 1732-5323

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Tomasz Szulc, Indyjski śmigłowiec bojowy LCH, "Nowa Technika Wosjkowa", nr 5 (2010), s. 78-84, ISSN 1230-1655.