Hall PH

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Hall PH-3
Hall PH-3
Dane podstawowe
Państwo Stany Zjednoczone
Producent Hall-Aluminum Aircraft Corporation
Typ łódź latająca
Konstrukcja dwupłatowiec o konstrukcji metalowej z kadłubem półskorupowym
Załoga 6
Historia
Data oblotu 1929
Wycofanie ze służby 1944
Egzemplarze 24 (wszystkie wersje)[a]
Liczba wypadków 2[1][b]
Dane techniczne
Napęd 2 x Wright R-1820F-51
Moc 750 KM każdy
Wymiary
Rozpiętość 22,21 m
Długość 15,55 m
Wysokość 6,05 m
Powierzchnia nośna 159 m2
Masa
Własna 4370 kg
Startowa 7342 kg
Osiągi
Prędkość maks. 256 km/h
Prędkość przelotowa 219 km/h
Pułap 9700 m
Zasięg 3119 km
Dane operacyjne
Uzbrojenie
4 km 7,62 mm, do 450 bomb głębinowych
Użytkownicy
United States Navy, United States Coast Guard
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Hall PH – amerykańska łódź latająca zaprojektowana i wybudowana w zakładach Hall-Aluminum Aircraft Corporation w 1929. Samolot powstał na zamówienie United States Navy (USN) jako wersja rozwojowa wcześniejszych wersji samolotów Naval Aircraft Factory PN które z kolei powstała jako modernizacja samolotu Felixstowe F5L pochodzącego jeszcze z okresu I wojny światowej. Samoloty Hall PH używane był przez USN oraz United States Coast Guard (USCG) jeszcze w czasie II wojny światowej. Były to ostatnie dwupłatowe łodzie latające służące w amerykańskich siłach zbrojnych, uważana są także za najlepsze ówczesne samoloty tego typu.

Tło historyczne[edytuj | edytuj kod]

27 grudnia[2] (lub 29 grudnia[3]) 1927 zakłady Hall-Aluminum Aircraft Corporation otrzymały kontrakt na zaprojektowanie i wybudowanie łodzi latającej bazującej na wcześniejszej serii samolotów Naval Aircraft Factory PN[2][3]. W latach 20. XX wieku samoloty typu NAF PN były podstawowymi łodziami latającymi dalekiego zasięgu używanymi przez USN i były budowane w kilku wariantach przez różne firmy, ich podstawowa konstrukcja bazowała na powstałym jeszcze w 1917 samolocie Felixstowe F.5[4][5].

Zaprojektowany w zakładach Halla prototyp XPH-1 był zbliżony do PN-11, miał metalowy (aluminiowy) kadłub i metalową konstrukcję skrzydeł[2]. Pierwszy lot nowego samolotu odbył się w grudniu 1929[2][3].

Opis konstrukcji[edytuj | edytuj kod]

Łódź latająca Hall XPH-1 była dwusilnikowym, dwupłatowym samolotem o konstrukcji metalowej[2][3][6][7] ze skrzydłami krytymi płótnem[8]. Była to pierwsza łódź latająca zbudowana dla USN z półskorupową kostrukcją kadłuba[5]. W pierwszej, prototypowej wersji napęd samolotu zapewniały dwa silniki Wright Cyclone GR-1750D o mocy 537 KM każdy[2][3][6][7][8] z trzypłatowymi, metalowymi śmigłami o zmiennym skoku[9]. XPH-1 miał takie same skrzydła jak jego poprzednik PN-11 ale ze zmienionym układem zastrzałów (rozpórek), zmieniono nieco konstrukcję i kształt kadłuba, powiększono statecznik pionowy i ster[2][7].

Załogę stanowiło sześć osób w tym dwóch pilotów w otwartym kokpicie oraz dwóch strzelców, także w otwartych kokpitach, obsługujących pojedyncze (według inne źródła - podwójne[6]) karabiny maszynowe typu Lewis - jedno stanowisko strzeleckie znajdowało się na dziobie samolotu, drugie za skrzydłami[2][3][6].

Historia[edytuj | edytuj kod]

XPH-1[edytuj | edytuj kod]

XPH-1 w locie, w tym modelu kabina pilotów była jeszcze otwarta

Pierwszy lot XPH-1 (numer seryjny USN - BuA-8004) odbył się w grudniu 1929, za jego sterami zasiadał William H. McAvoy[2][3]. Osiągi samolotu nie różniły się znacząco od wcześniejszych samolotów serii PN ale pomimo tego USN zamówiła 10 czerwca 1930 dziewięć samolotów w wersji produkcyjnej[2].

PH-1[edytuj | edytuj kod]

Pierwsza wersja produkcyjna zbudowana dla USN, zamówiona 10 czerwca 1930[6] (numery seryjne USN BuA-8687/8695[2][8]). Pierwszy samolot tej wersji został oblatany w październiku 1931[3]. W porównaniu z prototypem samoloty te miały silniki o większej mocy (Wright R-1820-6, 620 KM każdy), zamkniętą kabinę pilotów, uzbrojenie obronne zostało zwiększone do podwójnych karabinów maszynowych typu Browning[2][3][6][7] (według innego źródła - cztery pojedyczne karabiny maszynowe[8]). Samoloty mogły też przenosić do 2000 funtów (907 kg) bomb pod skrzydłami[2]. Pomimo większej masy własnej model PH-1 był szybszy od prototypu o 10 mil na godzinę (16 km/h)[2][3].

W służbie USN samoloty były bardzo lubiane, szczególnie ceniono ich dobre właściwości morskie (szczególnie przy dużej fali) i dobre właściwości pilotażowe[2].

Wszystkie samoloty służyły w dywizjonie patrolowym VP-8S w latach 1932-1937[2][3][7]. Pierwsze samoloty zostały dostarczone do Dywizjonu 1 listopada 1930[10]. W czasie służby i ćwiczeń samoloty dywizjonu zazwyczaj korzystały z tendrów USS „Wright”, „Swann” i „Lapwing”[10].

Po wycofaniu ze służby zostały zastąpione przez łodzie latające Consolidated PBY Catalina[2].

PH-2[edytuj | edytuj kod]

Dobre właściwości morskie samolotów sprawiły, że zainteresowała się nimi USCG i w czerwcu 1936 Coast Guard zamówił siedem samolotów w wersji PH-2 (numery seryjne USCG - V164/170)[2][6]. W tej wersji samoloty otrzymały silniki o jeszcze większej mocy (R-1820-F-51, 750 KM), powierzchnia skrzydeł została zmniejszona o 53 stopy kwadratowe przy niezmienionej rozpiętości, z samolotu usunięto uzbrojenie obronne i zainstalowano oprzyrządowanie wymagane przez USCG do misji typu SAR[2][11]. W wyposażeniu samolotu użyto wszystkie ówczesne nowinki techniczne, miały one bardzo bogate wyposażenie radiowe, kompasy żyroskopowe, radionamierniki, wewnętrzny system komunikacyjny, a także głośniki pozwalające na komunikację ze światem zewnętrznym o zasięgu wynoszącym do jednej mili (1600 m)[12].

W porównaniu z poprzednią wersją samoloty miały zasięg zwiększony o 300 mil, mogły przenosić do czterech 250-funtowych bomb głębinowych lub do dwudziestu pasażerów[2]. Samoloty weszły do służby w 1938 i służyły do 1941[2].

W momencie ich wejścia do służby były to największe samoloty kiedykolwiek zamówione przez USCG[12].

PH-3[edytuj | edytuj kod]

W 1939 Coast Guard zamówił kolejnych siedem samolotów w nieco zmienionej wersji PH-3 (numery seryjne USCG V-177/183)[2][11]. Główne różnice polegały na zmodyfikowanych obudowach silników i zmienionej owiewce kabiny pilotów[2][3]. Pierwszy samolot wszedł do służby w maju 1940, ostatni został dostarczony w styczniu 1941[2].

Po ataku na Pearl Harbor i przystąpieniu Stanów Zjednoczonych do wojny będące w służbie PH-3, podobnie jak wszystkie samoloty USGC, otrzymały standardowy zielono-szary kamuflaż USN[2][3], zostały także uzbrojone w cztery pojedyncze karabiny maszynowe typy Lewis[2]. W czasie wojny samoloty były używane do misji patrolowych, SAR oraz do zwalczania okrętów podwodnych[2][11][13][14]. Ostatni PH-3 został wycofany ze służby w 1944[2][14].

Samoloty serii Hall PH były ostatnimi dwupłatowymi łodziami latającymi w służbie amerykańskich sił zbrojnych[4][9][13], uważane są także za najlepsze łodzie latające z tego okresu[15].

Uwagi

  1. Wszystkie dane za United States Navy Aircraft Since 1911, s. 255, niektóre dane techniczne różnią się szczegółami w różnych źródłach.
  2. Liczone są dwa wypadki w służbie USCG.

Przypisy

  1. USA Coast Guard Aviation, Aircraft Types, Hall PH-2/-3 (lista numerów seryjnych samolotów USCG i ich dalszych losów) (ang.). aeroflight.co.uk. [dostęp 2012-08-27].
  2. 2,00 2,01 2,02 2,03 2,04 2,05 2,06 2,07 2,08 2,09 2,10 2,11 2,12 2,13 2,14 2,15 2,16 2,17 2,18 2,19 2,20 2,21 2,22 2,23 2,24 2,25 2,26 2,27 John Wegg: General Dynamics Aircraft And Their Predecessor. s. 113.
  3. 3,00 3,01 3,02 3,03 3,04 3,05 3,06 3,07 3,08 3,09 3,10 3,11 3,12 Gordon Swanborough, Peter M. Bowers: United States Navy Aircraft Since 1911. s. 254.
  4. 4,0 4,1 E. R. Johnson: American Flying Boats And Amphibious Aircraft. s. 150.
  5. 5,0 5,1 Norman Polmar: The "New" Flying Boats (ang.). US Naval Institute, 2009. [dostęp 2012-08-27].
  6. 6,0 6,1 6,2 6,3 6,4 6,5 6,6 William Green: War Planes of the Second World War: Volume Five: Flying Boats. s. 175.
  7. 7,0 7,1 7,2 7,3 7,4 E. R. Johnson: American Flying Boats And Amphibious Aircraft. s. 151.
  8. 8,0 8,1 8,2 8,3 Appendix 1, Aircraft Data--Technical Information and Drawings (P4M-1 Mercator to PV-2 Harpoon). W: Michael D. Roberts: Dictionary of American Naval Aviation Squadrons, Volume 2.
  9. 9,0 9,1 E. R. Johnson: United States Naval Aviation, 1919-1941. s. 148.
  10. 10,0 10,1 Chapter 3, Patrol Squadron (VP) Histories (3rd VP-18 to 1st VP-22). W: Michael D. Roberts: Dictionary of American Naval Aviation Squadrons, Volume 2.
  11. 11,0 11,1 11,2 William Green: War Planes of the Second World War: Volume Five: Flying Boats. s. 176.
  12. 12,0 12,1 Ken Freeze: Mercy Flight Ends In Death (ang.). 1939-07-15. [dostęp 2012-08-27].
  13. 13,0 13,1 Gordon Swanborough, Peter M. Bowers: United States Navy Aircraft Since 1911. s. 255.
  14. 14,0 14,1 E. R. Johnson: American Flying Boats And Amphibious Aircraft. s. 152.
  15. Justin D. Murphy, Matthew A. McNiece: Military Aircraft, 1919-1945. s. 208.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]