Horyzont

Horyzont – okrąg powstały w wyniku przecięcia sfery niebieskiej na dwie części, wyznaczający granicę pomiędzy przestrzenią widoczną dla obserwacji i zasłoniętą przez Ziemię.

Podstawowe typy horyzontu

Widok ziemskiego horyzontu z promu kosmicznego Endeavour 2002

Płaszczyzna horyzontu jest zawsze prostopadła do lokalnej osi pionu. Ze względu na odchylenie kształtu Ziemi od kuli, oś pionu nie pokrywa się z osią łączącą środek Ziemi z obserwatorem, z wyjątkiem równika i biegunów ziemskich.

Wyróżnia się trzy zasadnicze typy horyzontu:

• horyzont astronomiczny – to koło wielkie na sferze niebieskiej, którego płaszczyzna jest prostopadła do osi pionu,
• horyzont prawdziwy – jest płaszczyzną stożka wyprowadzonego na wysokości oka obserwatora i opartego o kształt Ziemi; horyzont prawdziwy jest obniżony względem horyzontu astronomicznego o kąt:

$\cos\alpha = \frac{R}{R+h}$

gdzie R jest promieniem Ziemi, a h wysokością obserwatora,

• horyzont topograficzny – uwzględnia elementy topografii miejsca obserwacji; ten rodzaj horyzontu zwykle nie jest już kołem.

Wielkość obniżenia horyzontu prawdziwego dla przeciętnego obserwatora jest niewielka i wynosi między 2 a 3 minutami łuku stąd też trudna do zauważenia. W przypadku lotów samolotami na trasach międzykontynentalnych obniżenie to sięga już 3 stopni.

Termin horyzont jest często mylony z terminem widnokrąg. Jeśli mówimy, że coś widzimy na horyzoncie, to tak naprawdę mamy na myśli właśnie widnokrąg.

Zobacz też

• horyzont radiowy
• astronomia
• geografia
• nawigacja

Bibliografia

• Jan Flis: Szkolny słownik geograficzny. Warszawa: WSiP, 1986, s. 17.