Jan Zachariasiewicz

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Jan Zachariasiewicz
Jan Zacharyasiewicz.jpg
Imiona i nazwisko Jan Chryzostom Zachariasiewicz
Data i miejsce urodzenia 11 września 1823 Radymno
Data i miejsce śmierci 7 maja 1906 Krzywcza
Narodowość polska
Dziedzina sztuki literatura
Styl pozytywizm
Źródła Jan Chryzostom Zachariasiewicz w Wikiźródłach
Wikicytaty Jan Zachariasiewicz w Wikicytatach

Jan Chryzostom Zachariasiewicz, pseud. Maciej Łomża, (ur. 11 września 1823 w Radymnie - zm. 7 maja 1906 w Krzywczy) – polski pisarz i dziennikarz pochodzenia ormiańskiego.

Większość życia spędził we Lwowie biorąc aktywny udział w redagowaniu szeregu tamtejszych czasopism postępowych. Związany m.in. z Wincentym Polem. Jeden z najpłodniejszych pisarzy nurtu pozytywistycznego w literaturze polskiej.

Urodził się jako jedyne dziecko Antoniny z Gwiazdowskich Zachariasiewiczowej i Aleksandra Zachariasiewicza. Jego ojciec, pół mieszczanin, pół rolnik, był właścicielem dość dużej posiadłości i gruntów przyległych do miasta. W 1833 Zachariasiewicz rozpoczął naukę w gimnazjum w Przemyślu. Należał do spiskowej organizacji Synowie Ojczyzny - najważniejszej komórki Młodej Sarmacji. Najważniejszym celem członków tej organizacji była praca dla ojczyzny. Zachariasiewicz uczestniczył w zebraniach samokształceniowych, czytał zakazaną literaturę, poznawał historię Polski. 18 grudnia 1839 w Przemyślu miał miejsce nieudany spisek na życie komisarza policji Gutha. W marcu 1840 nastąpiły pierwsze aresztowania. Zdemaskowano także Synów Ojczyzny, w tym Jana Zachariasiewicza, który nie brał udziału w spisku, ale wystarczającym powodem aresztowania była przynależność do organizacji. Śledztwo trwało dwa lata, toczyło się we Lwowie. Wyrok zapadł w 1842. Zachariasiewicz został skazany na karę ciężkiego więzienia w twierdzy Spielberg. Przebywał tam do lutego 1844. Wrócił na krótko do Radymna, potem wyjechał studiować na uniwersytet we Lwowie. Uczestniczył w wykładach z literatury, historii, estetyki, wyższej matematyki. Czas wolny spędzał w Zakładzie Ossolińskich. Zawarł znajomości z przedstawicielami świata dziennikarskiego i literackiego: Karolem Szajnochą, Wincentym Polem, Kornelem Ujejskim, Janem Dobrzańskim. Współpracował z „Dziennikiem Mód Paryskich” i „Gazetą Lwowską” - do chwili, kiedy nabywa ją gubernator Franciszek Stadion. Od 15 kwietnia do 29 listopada 1848 wraz z Karolem Widmanem był redaktorem „Postępu”. Drukował w nim artykuły poruszające aktualne problemy, m.in. pisał o sytuacji chłopów czy Rusinów. Następnie Zachariasiewicz wraz z Karolem Widmanem i Henrykiem Sucheckim założył „Gazetę Powszechną”, która 20 grudnia 1848 przestała istnieć, a pisarz objął redakcję „Tygodnika Polskiego” powstałego z Dziennika Mód Paryskich”. W numerze 5. gazety Zachariasiewicz opublikował romantyczny wiersz Machabeusze, na skutek czego „Tygodnik Polski” został zamknięty, a Zachariasiewicza osadzono w twierdzy Theresienstadt, w której przebywał do 1852, kiedy to został ułaskawiony. Przyczyną ułaskawienia była choroba pisarza. Zachariasiewicz na krótko wrócił do Radymna, a 1854 udał się do Lwowa, gdzie zajmował się działalnością dziennikarską. W 1854–1856 pracował w redakcji „Nowin” Jana Dobrzańskiego, które zostały przekształcone w „Dziennik Literacki”. W tym też czasie Zachariasiewicz zaczął pisać powieści. Tutaj wyrażał swoje poglądy. Zmarł 7 maja 1906 w Krzywczy nad Sanem.

Twórczość[edytuj | edytuj kod]

  • 1856 – Sąsiedzi. Powieść współczesna
  • 1857 – Boże dziecię. Powieść z naszych czasów
  • 1860 – Fałszywy król
  • 1860 – Na kresach
  • 1861 – Konfederat
  • 1862 – Święty Jur. Powieść w trzech częściach
  • 1863 – W przededniu
  • 1863 – Jarema. Studium wewnętrznych dziejów Galicji
  • 1867 – Marek Poraj. Powieść z czasów pierwszego rozbioru Rzeczypospolitej
  • 1869 – Czerwona czapka. Z notatek cesarsko–królewskiego radcy
  • 1869 – Tajny fundusz
  • 1870 – Porwanie Sabina
  • 1870 – Chleb bez soli
  • 1871 – Noc królewska
  • 1871 – Człowiek Bez Jutra
  • 1877 – Wybór posła. Powieść współczesna
  • 1878 – Królewskie krzesło. Powieść współczesna
  • 1897 – Zakopane skarby. Powieść współczesna

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • F. H. Lewestam, Jan Zachariasiewicz. Szkic biograficzno–literacki, „Tygodnik Ilustrowany” 1864, nr 230.
  • J. Zachariasiewicz, Muza czy Meduza. Kartka z moich wspomnień [w:] Dla Stryja. Książka zbiorowa, Lwów 1866.
  • E. Lubowski, Jan Zachariasiewicz, „Kłosy” 1875, nr 517.
  • S. Kieniewicz, Konspiracje galicyjskie, Warszawa 1959.
  • W. Zawadzki, Pamiętniki życia literackiego w Galicji, Kraków 1961.
  • C. Kłak, Literacka młodość Jana Zachariasiewicza, w: Z tradycji kulturalnych Rzeszowa i Rzeszowszczyzny. Księga pamiątkowa dla uczczenia X lecia Rzeszowskiego Oddziału Towarzystwa Literackiego im. A. Mickiewicza, pod red. S. Fryciego i S. Reczka, Rzeszów 1966.
  • C. Kłak, Glosa do "Czerwonej czapki" Jana Zachariasiewicza, w: tegoż, Pisarze galicyjscy. Szkice literackie, Rzeszów 1994 (seria Galicja i jej dziedzictwo, t. 5)

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]