Jan Zachariasiewicz
| Jan Zachariasiewicz | |
 |
|
| Imiona i nazwisko | Jan Chryzostom Zachariasiewicz |
| Data i miejsce urodzenia | 11 września 1823 Radymno |
| Data i miejsce śmierci | 7 maja 1906 Krzywcza |
| Narodowość | polska |
| Dziedzina sztuki | literatura |
| Styl | pozytywizm |
Jan Chryzostom Zachariasiewicz, pseud. Maciej Łomża, (ur. 11 września 1823 w Radymnie - zm. 7 maja 1906 w Krzywczy) – polski pisarz i dziennikarz pochodzenia ormiańskiego.
Większość życia spędził we Lwowie biorąc aktywny udział w redagowaniu szeregu tamtejszych czasopism postępowych. Związany m.in. z Wincentym Polem. Jeden z najpłodniejszych pisarzy nurtu pozytywistycznego w literaturze polskiej.
Urodził się jako jedyne dziecko Antoniny z Gwiazdowskich Zachariasiewiczowej i Aleksandra Zachariasiewicza. Jego ojciec pół–mieszczanin, pół–rolnik był właścicielem dość dużej posiadłości i gruntów przyległych do miasta. W 1833 Zachariasiewicz rozpoczął naukę w gimnazjum w Przemyślu. Należał do spiskowej organizacji Synowie Ojczyzny - najważniejszej komórki Młodej Sarmacji. Najważniejszym celem członków tej organizacji była praca dla ojczyzny. Zachariasiewicz uczestniczył w zebraniach samokształceniowych, czytał zakazaną literaturę, poznawał historię Polski. 18 grudnia 1839 w Przemyślu miał miejsce nieudany spisek na życie komisarza policji Gutha. W marcu 1840 nastąpiły pierwsze aresztowania. Zdemaskowano także Synów Ojczyzny, w tym Jana Zachariasiewicza, który nie brał udziału w spisku, ale wystarczającym powodem aresztowania była przynależność do organizacji. Śledztwo trwało dwa lata, toczyło się we Lwowie. Wyrok zapadł w 1842. Zachariasiewicz został skazany na karę ciężkiego więzienia w twierdzy Spielberg. Przebywał tam do lutego 1844. Wrócił na krótko do Radymna, potem wyjechał studiować na uniwersytet we Lwowie. Uczestniczył w wykładach z literatury, historii, estetyki, wyższej matematyki. Czas wolny spędzał w Zakładzie Ossolińskich. Zawarł znajomości z przedstawicielami świata dziennikarskiego i literackiego: Karolem Szajnochą, Wincentym Polem, Kornelem Ujejskim, Janem Dobrzańskim. Współpracował z „Dziennikiem Mód Paryskich” i „Gazetą Lwowską” - do chwili, kiedy nabywa ją gubernator Franciszek Stadion. Od 15 kwietnia do 29 listopada 1848 wraz z Karolem Widmanem był redaktorem „Postępu”. Drukował w nim artykuły poruszające aktualne problemy, m.in. pisał o sytuacji chłopów czy Rusinów. Następnie Zachariasiewicz wraz z Karolem Widmanem i Henrykiem Sucheckim założył „Gazetę Powszechną”, która 20 grudnia 1848 przestała istnieć, a pisarz objął redakcję „Tygodnika Polskiego” powstałego z Dziennika Mód Paryskich”. W numerze 5. gazety Zachariasiewicz opublikował romantyczny wiersz Machabeusze, na skutek czego „Tygodnik Polski” został zamknięty, a Zachariasiewicza osadzono w twierdzy Theresienstadt, w której przebywał do 1852, kiedy to został ułaskawiony. Przyczyną ułaskawienia była choroba pisarza. Zachariasiewicz na krótko wrócił do Radymna, a 1854 udał się do Lwowa, gdzie zajmował się działalnością dziennikarską. W 1854–1856 pracował w redakcji „Nowin” Jana Dobrzańskiego, które zostały przekształcone w „Dziennik Literacki”. W tym też czasie Zachariasiewicz zaczął pisać powieści. Tutaj wyrażał swoje poglądy. Zmarł 7 maja 1906 w Krzywczy nad Sanem.
[edytuj] Twórczość
- 1856 - Sąsiedzi. Powieść współczesna
- 1857 - Boże dziecię. Powieść z naszych czasów
- 1860 - Fałszywy król
- 1860 - Na kresach
- 1861 - Konfederat
- 1862 - Święty Jur. Powieść w trzech częściach
- 1863 - W przededniu
- 1863 - Jarema. Studium wewnętrznych dziejów Galicji
- 1867 - Marek Poraj. Powieść z czasów pierwszego rozbioru Rzeczypospolitej
- 1869 - Czerwona czapka. Z notatek cesarsko–królewskiego radcy
- 1869 - Tajny fundusz
- 1870 - Porwanie Sabina
- 1870 - Chleb bez soli
- 1871 - Noc królewska
- 1877 - Wybór posła. Powieść współczesna
- 1878 - Królewskie krzesło. Powieść współczesna
- 1897 - Zakopane skarby. Powieść współczesna
[edytuj] Bibliografia
- F.H. Lewestam, Jan Zachariasiewicz. Szkic biograficzno–literacki, „Tygodnik Ilustrowany” 1864, nr 230.
- J. Zachariasiewicz, Muza czy Meduza. Kartka z moich wspomnień [w:] Dla Stryja. Książka zbiorowa, Lwów 1866.
- E. Lubowski, Jan Zachariasiewicz, „Kłosy” 1875, nr 517.
- S. Kieniewicz, Konspiracje galicyjskie, Warszawa 1959.
- W. Zawadzki, Pamiętniki życia literackiego w Galicji, Kraków 1961.
- Cz. Kłak, Literacka młodość Jana Zachariasiewicza, w: Z tradycji kulturalnych Rzeszowa i Rzeszowszczyzny. Księga pamiątkowa dla uczczenia X lecia Rzeszowskiego Oddziału Towarzystwa Literackiego im. A. Mickiewicza, pod red. S. Fryciego i S. Reczka, Rzeszów 1966.
- Cz. Kłak, Glosa do "Czerwonej czapki" Jana Zachariasiewicza, w: tegoż, Pisarze galicyjscy. Szkice literackie, Rzeszów 1994 (seria Galicja i jej dziedzictwo, t. 5)
