Jeżogłówka

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Jeżogłówka
Jeżogłówka gałęzista
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad jednoliścienne
Rząd wiechlinowce
Rodzina pałkowate
Rodzaj jeżogłówka
Nazwa systematyczna
Sparganium L.
Sp. Pl. 971. 1 Mai 1753
"(comns)" Zdjęcia i grafiki w Commons

Jeżogłówka (Sparganium L.) – rodzaj roślin jednoliściennych zaliczany w niektórych systemach klasyfikacyjnych (m.in. system Cronquista z 1981, system Reveala z lat 1994-1999 i 2007) do monotypowej rodziny jeżogłówkowatych (Sparganiaceae). W ujęciu Angiosperm Phylogeny Website i według systemu APG III z 2009 rodzaj włączany jest do rodziny pałkowatych (Typhaceae). Gatunkiem typowym jest Sparganium erectum Linnaeus[2]. Należy tu 19[3] do 25 gatunków[4]. Występują głównie w północnej części strefy umiarkowanej na półkuli północnej, część gatunków ma zasięg okołobiegunowy. Największe zróżnicowanie występuje we wschodniej Azji i w Ameryce Północnej. Nieliczne gatunki występują na południu w Meksyku i na wyspach Oceanu Spokojnego sięgając po Nową Zelandię[5].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Byliny zielne, zanurzone lub bagienne, nierzadko z częścią liści zanurzonych lub pływających na powierzchni i częścią liści wzniesionych nad powierzchnię wody. Wznoszące się lub unoszące w wodzie łodygi wyrastają z pełzającego kłącza. Liście bifacjalne, są płaskie lub zgięte, z kilem, zwykle gąbczaste. Są równowąskie, równolegle unerwione, całobrzegie. Kwiaty drobne, jednopłciowe, krótkoszypułkowe, zebrane w złożone, kuliste kwiatostany. Drobnych, łuskowatych listków okwiatu jest 1–6 w kwiatach męskich i 3–4 w kwiatach żeńskich. Pręcików jest od 1 do 8. Słupek górny, zwykle z jednego owocolistka rzadziej z 2 lub 3 (słupek synkarpiczny). W owocolistku (owocolistkach) zalążek jest pojedynczy. Owoc suchy z trwałym okwiatem i szypułką, często też z zachowanym słupkiem i znamieniem. Morfologia dojrzałych owoców odgrywa istotną rolę taksonomiczną[6][5].

Biologia i ekologia[edytuj | edytuj kod]

Kwiaty są bezwonne i wiatropylne. Kwitnienie przypada na okres od późnej wiosny do końca lata, jest krótsze u roślin występujących na wyższych szerokościach północnych i na wyższych wysokościach. Owoce dojrzewają późnym latem i jesienią. Liczba chromosomów n = 15[5].

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Pozycja i podział rodziny według Angiosperm Phylogeny Website (aktualizowany system APG III z 2009)

Rodzaj jeżogłówka włączany jest do rodziny pałkowatych (Typhaceae). Rodzina ta stanowi grupę siostrzaną dla rodziny bromeliowatych Bromeliaceae, wraz z którymi tworzy klad bazalny rzędu wiechlinowców (Poales)[1].

Pozycja w systemie Reveala (1994-1999)

Gromada okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist), podgromada Magnoliophytina Frohne & U. Jensen ex Reveal, klasa jednoliścienne (Liliopsida Brongn.), podklasa komelinowe (Commelinidae Takht.), nadrząd Typhanae Thorne ex Reveal, rząd pałkowce (Typhales Dumort.), rodzina jeżogłówkowate (Sparganiaceae F. Rudolphi[7].

Gatunki flory Polski[8]
Inne gatunki[4]
Mieszańce[4]
  • Sparganium × englerianum Graebn. in P.F.A.Ascherson & K.O.R.Graebner, Syn. Mitteleur. Fl. 1: 287 (1897)
  • Sparganium × longifolium Turcz. ex Ledeb., Bull. Soc. Imp. Naturalistes Moscou 1838: 103 (1838)
  • Sparganium × oligocarpon Ångstr., Bot. Not. 1853: 149 (1853)
  • Sparganium × speirocephalum Neuman in C.J.Hartman, Handb. Skand. Fl., ed. 12: 109 (1889)
  • Sparganium × splendens Meinsh., Bull. Acad. Imp. Sci. Saint-Pétersbourg 36: 32 (1895)

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-11-04].
  2. Index Nominum Genericorum. [dostęp 2009-06-13].
  3. Sparganium (ang.). W: Flora of China [on-line]. eFloras.org. [dostęp 2010-11-04].
  4. 4,0 4,1 4,2 Sparganium (ang.). W: World Checklist of Selected Plant Families [on-line]. Kew GArdens. [dostęp 2010-11-04].
  5. 5,0 5,1 5,2 Sparganium (ang.). W: Flora of North America [on-line]. eFloras.org. [dostęp 2010-11-04].
  6. Michael G. Simpson: Plant Systematics. Amsterdam, Boston, London: Elsevier, 2010, s. 231. ISBN 978-0-12-374380-0.
  7. Crescent Bloom: Sparganiaceae (ang.). The Compleat Botanica. [dostęp 2009-03-04].
  8. Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa, Adam Zając, Maria Zając: Flowering plants and pteridophytes of Poland : a checklist. Krytyczna lista roślin naczyniowych Polski. Instytut Botaniki PAN im. Władysława Szafera w Krakowie, 2002. ISBN 83-85444-83-1.