Jednotarczowce

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Jednotarczowce
Monoplacophora[1]
Odhner in Wenz, 1940
Okres istnienia: kambr–współcześnie
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ mięczaki
Podtyp muszlowce
Gromada jednotarczowce
Synonimy
  • Tryblidia Lemche, 1957
Systematyka Systematyka w Wikispecies
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Jednotarczowce, jednopłytkowce (Monoplacophora) – gromada morskich, reliktowych mięczaków charakteryzujących się pojedynczą, tarczowatą muszlą w kształcie stożka lub symetrycznej czapeczki frygijskiej – oraz seryjną powtarzalnością narządów[2][3].

Historia odkryć i występowanie[edytuj | edytuj kod]

Znanych jest ponad 30 gatunków żyjących współcześnie i kilkadziesiąt kopalnych. Do 1952 roku jednotarczowce uważane były za grupę wymarłą, znaną jedynie z wykopalisk od kambru do dewonu. W czasie drugiej z cyklu ekspedycji „Galathea” – duńskiej wyprawy na wschodni Ocean Spokojny, u zachodnich wybrzeży Kostaryki wyłowiono okaz współcześnie żyjącego jednotarczowca, opisanego później pod nazwą Neopilina galatheae[2][3][4]. Od tamtej pory odkryto około 30 dalszych gatunków zamieszkujących wody poza granicami szelfu kontynentalnego[2]. Większość z nich żyje w strefie abisalu Oceanu Spokojnego, niektóre na głębokościach przekraczających 6 tys. m p.p.m.[4]

Budowa[edytuj | edytuj kod]

Jednotarczowce mają ciało o symetrii dwubocznej, spłaszczone grzbieto-brzusznie, w zarysie okrągłe lub owalne, osłonięte pojedynczą muszlą o skierowanym do przodu wierzchołku. Długość ciała mieści się w przedziale od 1 mm do 40 mm[2]. Głowa jest słabo wyodrębniona (szczątkowa). Po stronie brzusznej znajduje się kolista, szeroka noga przypominająca przyssawkę. Płaszcz jest krótki[5]. Systemy mięśni mają skomplikowaną organizację[2]. Niektóre narządy jednotarczowców są powielone[3] – mięśnie grzbieto-brzuszne, nefrydia, gonady i ktenidia[2].

Biologia i ekologia[edytuj | edytuj kod]

Są to zwierzęta rozdzielnopłciowe. Biologia rozwoju jest słabo poznana. Odżywiają się detrytusem, okrzemkami, otwornicami i gąbkami.

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Gromada Monoplacophora – jednotarczowce

RządCyrtonellida
Rząd † Hypseloconida
Rząd Tryblidiida
Rodzina Neopilinidae
rodzaj Adenopilina
rodzaj Laevipilina
rodzaj Monoplacophorus
rodzaj Neopilina
rodzaj Rokopella
rodzaj Veleropilina
rodzaj Vema
Rodzina Micropilinidae
rodzaj Micropilina
Rodzina †Tryblidiidae
rodzaj †Tryblidium

Przypisy

  1. Monoplacophora w: Integrated Taxonomic Information System (ang.)
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 Andrzej Lesicki: Gromada: jednotarczowce – Monoplacophora. W: Zoologia : bezkręgowce. T. 1. Red. nauk. Czesław Błaszak. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2009, s. 426. ISBN 978-83-01-16108-8.
  3. 3,0 3,1 3,2 Janet Moore: Wprowadzenie do zoologii bezkręgowców. Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, 2011. ISBN 978-83-235-0503-7.
  4. 4,0 4,1 Enrico Schwabe. A summary of reports of abyssal and hadal Monoplacophora and Polyplacophora (Mollusca). „Zootaxa”. 1866, s. 205-222, 2008 (ang.). 
  5. Czesław Jura: Bezkręgowce : podstawy morfologii funkcjonalnej, systematyki i filogenezy. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2007. ISBN 978-83-01-14595-8.