Jednotarczowce
| Jednotarczowce | |
| Monoplacophora[1] | |
| Odhner in Wenz, 1940 | |
| Okres istnienia: kambr–współcześnie | |
 Neopilina sp. |
|
| Systematyka | |
| Domena | eukarionty |
| Królestwo | zwierzęta |
| Typ | mięczaki |
| Podtyp | muszlowce |
| Gromada | jednotarczowce |
| Synonimy | |
|
|
 Systematyka w Wikispecies |
|
 Multimedia w Wikimedia Commons |
|
Jednotarczowce, jednopłytkowce (Monoplacophora) – gromada morskich, reliktowych mięczaków charakteryzujących się pojedynczą, tarczowatą muszlą w kształcie stożka lub symetrycznej czapeczki frygijskiej – oraz seryjną powtarzalnością narządów[2][3].
Spis treści |
Historia odkryć i występowanie [edytuj]
Znanych jest ponad 30 gatunków żyjących współcześnie i kilkadziesiąt kopalnych. Do 1952 roku jednotarczowce uważane były za grupę wymarłą, znaną jedynie z wykopalisk od kambru do dewonu. W czasie drugiej z cyklu ekspedycji „Galathea” – duńskiej wyprawy na wschodni Ocean Spokojny, u zachodnich wybrzeży Kostaryki wyłowiono okaz współcześnie żyjącego jednotarczowca, opisanego później pod nazwą Neopilina galatheae[2][3][4]. Od tamtej pory odkryto około 30 dalszych gatunków zamieszkujących wody poza granicami szelfu kontynentalnego[2]. Większość z nich żyje w strefie abisalu Oceanu Spokojnego, niektóre na głębokościach przekraczających 6 tys. m p.p.m.[4]
Budowa [edytuj]
Jednotarczowce mają ciało o symetrii dwubocznej, spłaszczone grzbieto-brzusznie, w zarysie okrągłe lub owalne, osłonięte pojedynczą muszlą o skierowanym do przodu wierzchołku. Długość ciała mieści się w przedziale od 1 mm do 40 mm[2]. Głowa jest słabo wyodrębniona (szczątkowa). Po stronie brzusznej znajduje się kolista, szeroka noga przypominająca przyssawkę. Płaszcz jest krótki[5]. Systemy mięśni mają skomplikowaną organizację[2]. Niektóre narządy jednotarczowców są powielone[3] – mięśnie grzbieto-brzuszne, nefrydia, gonady i ktenidia[2].
Biologia i ekologia [edytuj]
Są to zwierzęta rozdzielnopłciowe. Biologia rozwoju jest słabo poznana. Odżywiają się detrytusem, okrzemkami, otwornicami i gąbkami.
Systematyka [edytuj]
Gromada Monoplacophora – jednotarczowce
- Rząd † Cyrtonellida
- Rząd † Hypseloconida
- Rząd Tryblidiida
- Rodzina Neopilinidae
- rodzaj Adenopilina
- rodzaj Laevipilina
- rodzaj Monoplacophorus
- rodzaj Neopilina
- rodzaj Rokopella
- rodzaj Veleropilina
- rodzaj Vema
- Rodzina Micropilinidae
- rodzaj Micropilina
- Rodzina †Tryblidiidae
- rodzaj †Tryblidium
- Rodzina Neopilinidae
Przypisy
- ↑ Monoplacophora w: Integrated Taxonomic Information System (ang.)
- ↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 Andrzej Lesicki: Gromada: jednotarczowce – Monoplacophora. W: Zoologia : bezkręgowce. T. 1. Red. nauk. Czesław Błaszak. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2009, s. 426. ISBN 978-83-01-16108-8.
- ↑ 3,0 3,1 3,2 Janet Moore: Wprowadzenie do zoologii bezkręgowców. Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, 2011. ISBN 978-83-235-0503-7.
- ↑ 4,0 4,1 Enrico Schwabe. A summary of reports of abyssal and hadal Monoplacophora and Polyplacophora (Mollusca). „Zootaxa”. 1866, s. 205-222, 2008 (ang.).
- ↑ Czesław Jura: Bezkręgowce : podstawy morfologii funkcjonalnej, systematyki i filogenezy. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2007. ISBN 978-83-01-14595-8.
