J. Robert Oppenheimer

Z Wikipedii

Robert Oppenheimer

J. Robert Oppenheimer^[1][2] (ur. 22 kwietnia 1904 w Nowym Jorku, zm. 18 lutego 1967 w Princeton) - amerykański fizyk, profesor na uniwerytecie Kalifornijskim w Berkeley, dyrektor naukowy projektu Manhattan - przedsięwzięcia mającego na celu opracowanie pierwszej broni atomowej, trwającego w czasie II wojny światowej. Z tego powodu jest nazywany ojcem bomby atomowej.

Po wojnie Oppenheimer był głównym doradcą, świeżo utworzonej Komisji Energii Atomowej i używał swojej pozycji do walki na rzecz międzynarodowej kontroli energii atomowej oraz zapobiegania wyścigowi zbrojeń atomowych z ZSRR. Z powodu swoich poglądów w tej sprawie został pozbawiony dostępu do tajnych dokumentów państwowych, w trakcie publicznego, politycznego procesu, w 1954 roku. Po tym wydarzeniu kontynuował swoją działalność pisząc i prowadząc wykłady. Poświęcił też więcej czasu pracy naukowej. Dopiero dziesięć lat później prezydent John F. Kennedy przyznał mu nagrodę Enrico Fermiego, politycznie rehabilitując go w ten sposób.

Do jego największych naukowych osiągnięć można zaliczyć:

• przeprowadzenie i opisanie reakcji Oppenheimera-Phillipsa
• przybliżenie Borna-Oppenheimera
• rozwinięcie teorii tunelowania kwantowego
• rozwinięcie teorii relatywistycznej mechaniki kwantowej
• rozwinięcie kwantowej teorii pola
• rozwinięcie teorii czarnych dziur i promieniowania kosmicznego
• prace nad elektronami i pozytonami

Oppenheimer założył amerykańska szkołę fizyki teoretycznej. Był dyrektorem Institute for Advanced Study i pracował jako Starszy profesor fizyki teoretycznej (stanowisko zajmowane wcześniej przez Alberta Einsteina).

[edytuj] Dzieciństwo i młodość

Był najstarszym synem niemieckich żydów, Juliusa Oppenheimera i Ellie Friedman. Jego ojciec był zamożnym importerem wyrobów włókienniczych. Wyemigrował z Niemiec do USA w 1888 roku. Matka była malarką^[3].

Studiował na Uniwersytecie Harvarda, początkowo chemię; za namową Percy'ego Bridgemana zainteresował się fizyką. Poza chemią, jednocześnie uczęszczał na zajęcia z architektury greckiej, sztuki i literatury. W 1925 ukończył studia z wyróżnieniem (summa cum laude). Po studiach udał się do Europy, gdzie dostał pracę w laboratorium Cavendisha, na uniwersytecie w Cambridge, pod kierunkiem Joseph John Thomsona. Okazał się jednak nieuważnym eksperymentatorem więc skupił się na pracy teoretycznej. W związku z tym w 1926 przeniósł się na uniwersytet w Getyndze, by kontynuować naukę pod kierunkiem Maxa Borna. Getynga była wtedy światowym centrum fizyki teoretycznej i Oppenheimer poznał tam wielu słynnych fizyków, takich jak: Werner Heisenberg, Pascual Jordan, Wolfgang Pauli, Paul Dirac, Enrico Fermi i Edward Teller. Uchodził za zdolnego studenta.^[4] W 1927 roku, w wieku 22 lat otrzymał doktorat. W tym czasie opublikował ponad tuzin prac naukowych, które były ważnym wkładem w rozwój teorii kwantowej. Najważniejszym osiągnięciem z tamtego czasu było opracowanie przybliżenia Borna-Oppenheimera.

[edytuj] Praca zawodowa

W latach 1927-1947 był profesorem Uniwersytetu Kalifornijskiego w Berkeley oraz na California Institute of Technology w Pasadenie.

Pracując w instytucie technologii nawiązał ścisłą współpracę i przyjaźń z Linusem Paulingiem, zajmującym się badaniami nad naturą wiązań chemicznych. Ich przyjaźń została jednak przerwana, gdy Pauling zaczął podejrzewać Oppenheimera o zbytnią poufałość ze swoją żoną, Avą Helen.^[5] Pewnego razu, kiedy Pauling był w pracy, Oppenheimer wpadł do jego domu i zaprosił jego żonę na randkę do Meksyku. Ava odmówiła i opowiedziała o tym mężowi. Wydarzenie to skłoniło Paulinga do zerwania znajomości z Oppenheimerem. Później, kiedy Oppenheimer został szefem projektu Manhttan, zaproponował Paulingowi stanowisko szefa działu chemicznego tego projektu, ten jednak odmówił, uzasadniając swoją decyzję poglądami pacyfistycznymi.

Inteligencja i charyzma Oppenheimera zachęcała młodzież z całego kraju do studiowania fizyki teoretycznej.

W tym czasie pracował i przyjaźnił się również z Ernestem Lawrence’em i zespołem fizyków pracujących z pierwszymi cyklotronami, pomagając w interpretacji danych dostarczanych przez tę maszynę w Laboratorium Lawrence'a.

Współpracował też z Wolfgangiem Paulim rozwijając teorię kwantową i szlifując swoje umiejętności matematyczne.

W okresie 1943-1945 w Los Alamos kierował pracami nad budową amerykańskiej bomby jądrowej (zwany jest ojcem bomby atomowej). Prace zakończyła udana detonacja bomby atomowej, 16 lipca 1945 roku, w ramach eksperymentu Trinity. Po przeprowadzeniu testu Oppenheimer wypowiedział zdanie, zaczerpnięte ze świętej księgi hinduskiej (Bhagawadgita): "Jasność Tysiąca słońc, rozbłysłych na niebie oddaje moc Jego potęgi. Teraz stałem się Śmiercią, niszczycielem światów."

W 1946 wystąpił z projektem międzynarodowej kontroli wykorzystania energii jądrowej. Będąc przewodniczącym (od 1946) komitetu doradczego Komisji Energii Atomowej USA, odnosił się z rezerwą do budowy bomby wodorowej.

Oppenheimer stał się znany jako założyciel amerykańskiej szkoły fizyki teoretycznej. Zapracował na opinię erudyty, osoby zdolnej i lotnej oraz szeroko patrzącej na naukę. Interesował się językami oraz filozofią Wschodu. Jednakże był niestabilny emocjonalnie i skłonny do depresji. Raz zwierzył się bratu: "Potrzebuję fizyki bardziej niż przyjaciół".^[6] Był wysokim, szczupłym, nałogowym palaczem, w trakcie okresów dyskomfortu psychicznego, często zaniedbującym podstawowe potrzeby fizjologiczne, takie jak odżywianie się. Przyjaciele podejrzewali go o skłonności samodestrukcyjne. Jego współpracownicy postrzegali go albo jako powściągliwego geniusza i ascetę, albo jako pretensjonalnego i niepewnego siebie pozoranta. Studenci prawie zawsze zaliczali się do pierwszej kategorii, często przejmując jego styl bycia, aż do naśladowania zwyczaju czytania tekstów w oryginalnych językach^[7]

[edytuj] Ciekawostki

• Znaczenie litery "J." w J. Robert Oppenheimer nie jest jasne. Historycy Alice Kimball i Charles Weiner w książce Robert Oppenheimer: Letters and recollections piszą: Czy J. pochodzi od imienia Julius, czy nie oznacza niczego (jak Oppenheimer sam przyznał) nigdy nie będzie w pełni potwierdzone. Brat Oppenheimera, Frank, przypuszcza, że J. w miejscu imienia Julius jest symboliczne i obrazuje zwyczaj nadawania najstarszemu synowi imienia ojca, a jednocześnie jest sygnałem, że rodzice nie chcieli, aby ich syn nazywał się tak samo jak ojciec. Peter Goodchild w książce: J. Robert Oppenheimer: Shatterer of Worlds mówi, że ojciec nadał Oppenheimerowi pusty inicjał, aby dodać jego nazwisku powagi i dostojności. Jednak informacja ta nie jest pewna, gdyż książka Goodchilda nie wymienia żadnych źródeł. Sam Oppenheimer, w wywiadzie udzielonym Thomasowi S. Kuhnowi 18 listopada 1963 roku, przyznał, że J. w jego nazwisku nie oznacza niczego. Z drugiej strony, według wielu biografii, w akcie urodzenia Oppenheimera znajduje się nazwisko: Julius Robert Oppenheimer.
• W czasie studiów doktoranckich w Goetyndze, Oppenheimer był znany ze zbytniego angażowania się w dyskusje, czasami aż do tego stopnia, że zajmowało to całe zajęcia. Niektórych studentów irytowało to na tyle, że napisali petycję z wnioskiem, aby Oppenheimer siedział cicho na zajęciach. Max Born, do którego skierowana była petycja pozostawił ją na biurku Oppenheimera, tak aby ten mógł ją przeczytać. Sposób ten okazał się skuteczny.
• Po ustnym egzaminie doktorskim Oppenheimera, profesor przeprowadzający ten egzamin miał powiedzieć: "Uff, dobrze, ze to już się skończyło. Jeszcze chwila i on zacząłby zadawać pytania mnie". ^[8]

Przypisy

Zobacz galerię na Wikimedia Commons:
J. Robert Oppenheimer

Zobacz w Wikicytatach kolekcję cytatów
J. R. Oppenheimera

[edytuj] Zobacz też

• Projekt Manhattan
• Broń jądrowa

[edytuj] Linki zewnętrzne

• strona biograficzna