K-129

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
K-129
K-129
Historia
Położenie stępki 1958
Wodowanie 1959
 WMF ZSRR
Wejście do służby 31 grudnia 1959
Los okrętu zatonął 8 marca 1968, część okrętu wydobyta przez CIA w 1974
Dane taktyczno-techniczne
Wyporność w zanurzeniu: 2700 t
Długość 98 m
Szerokość 8,2 m
Prędkość na powierzchni: 17 węzłów
w zanurzeniu: 12 węzłów
Napęd
3 silniki wysokoprężne, 3 silniki elektryczne, 3 śruby napędowe
Uzbrojenie
3 pociski balistyczne R-21
6 wyrzutni torped kaliber 533 mm
Załoga 80

K-129 - radziecki okręt podwodny o napędzie dieslowo-elektrycznym projektu 629A (NATO: GOLF II) wyposażony w pociski balistyczne. Okręt zatonął podczas swojego trzeciego patrolu na północny zachód od Hawajów. W 1974 roku dziobowa cześć okrętu została wydobyta podczas tajnej operacji przez CIA.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Zamówienie na K-129 zostało złożone 26 stycznia 1954 r. w stoczni nr 199 Komsomoł nad Amurem. Rozpoczęcie budowy nastąpiło 15 marca 1958, wodowanie miało miejsce 6 maja 1959 a wejście do służby 31 grudnia 1959. Okręt wszedł w skład radzieckiej Floty Pacyfiku. Przydzielono go do 15 Eskadry Okrętów Podwodnych stacjonującej na Kamczatce.

Po odbyciu w 1967 roku dwóch 70 dniowych patroli na Oceanie Spokojnym, 24 lutego 1968 okręt wyruszył z bazy w Pietropawłowsku Kamczackim w trzeci rejs, który miał się zakończyć w maju 1968[1]. Na początku patrolu okręt dokonał próbnego zanurzenia, po którym przesłał na Kamczatkę informacje o dobrym stanie technicznym i dalszym kontynuowaniu misji. Był to ostatni kontakt z okrętem. Kolejne próby nawiązania kontaktu nie przyniosły skutków. Pod koniec marca 1968 radziecka Marynarka Wojenna rozpoczęła zakrojone na dużą skalę poszukiwania zaginionego okrętu. Radziecka aktywność w rejonie Pacyfiku była dowodem dla strony amerykańskiej, że ZSRR utracił w tym rejonie jedną ze swoich jednostek. Dzięki systemowi nasłuchowemu SOSUS służącemu do monitorowania położenia okrętów podwodnych, Stany Zjednoczone po przejrzeniu archiwalnych zapisów ustaliły orientacyjną pozycję, na której, 8 marca 1968 r., doszło do katastrofy. Po zlokalizowaniu wraku na głębokości ok. 5000 m, podjęto decyzję o jego wydobyciu na powierzchnię[1]. W wyniku tajnych operacji CIA o kryptonimie Azorian i Jennifer, które wymagały m.in. zbudowania specjalnej jednostki dźwigowej Hughes Glomar Explorer, w sierpniu 1974 r. wydobyto przednią część kadłuba radzieckiego okrętu (okręt przełamał się na pół w trakcie podnoszenia). CIA zdobyła w ten sposób prawdopodobnie dwie torpedy z głowicami atomowymi. Nie wiadomo czy zdołano wydobyć urządzenia szyfrujące i książki kodowe[1]. Wraz ze szczątkami okrętu wydobyto także ciała 6 radzieckich marynarzy, które pochowano 4 września 1974 z honorami i zwyczajem marynarskim.

Przyczyny katastrofy[edytuj | edytuj kod]

Ekspertom badającym katastrofę nie udało się jednoznacznie ustalić przyczyny zatonięcia okrętu. Do katastrofy mogły doprowadzić następujące przyczyny:

  • wybuch wodoru wydobywającego się z baterii akumulatorów
  • kolizja z amerykańskim okrętem podwodnym USS "Swordfish"
  • wybuch pocisku balistycznego spowodowany przeciekiem i nieszczelnością włazu

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 Matthew Aid, William Burr, Thomas Blanton: Project Azorian. The CIA's Declassified History of the Glomar Explorer (ang.). National Security Archive, 2010-02-12. [dostęp 2011-09-03].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Norman Polmar: Cold War Submarines: The Design and Construction of U.S. and Soviet Submarines. Dulles: Potomac Books, 2004. ISBN 978-1-57488-594-1. (ang.)