Kamczatka

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy półwyspu. Zobacz też: rzeka Kamczatka.
Położenie Kamczatki
Mapa hipsometryczna Kamczatki
Kluczewska Sopka – największy i najbardziej aktywny wulkan Kamczatki

Kamczatka – duży półwysep w azjatyckiej części Rosji. Rozdziela Morze Ochockie i Morze Beringa[1]. Jego powierzchnia wynosi około 470 tys. km². Zamieszkany przez około 400 tys. osób. Ludność stanowią głównie Rosjanie, Koriacy i Itelmeni. Głównym miastem jest Pietropawłowsk Kamczacki[1] (195 tys. mieszkańców).

Geografia[edytuj | edytuj kod]

Ukształtowanie powierzchni[edytuj | edytuj kod]

Długość 1200 km, szerokość do 450 km. Powierzchnia 372,3 tys. km². Z kontynentem łączy się poprzez przesmyk Parapolski Doł o szerokości 100 km. Wschodnia linia brzegowa półwyspu jest dobrze rozwinięta, brzegi wschodnie są strome, występuje tam wiele zatok, m.in. Kamczacka, Karagińska, Kronocka, Korfa. Bardzo blisko wschodniego brzegu półwyspu przebiega Rów Kurylsko-Kamczacki. Na zachodzie brzegi są płaskie i wyrównane, półwyspów i zatok nie ma prawie wcale. Zachodnią część półwyspu zajmuje Nizina Zachodniokamczacka. Przez centralną część wzdłuż całego półwyspu przebiegają Góry Środkowe zwane też Górami Kamczackimi o maksymalnej wysokości 3621 m n.p.m. (wulkan Iczyńska Sopka). Na wschód od nich leży Nizina Środkowokamczacka. Graniczy ona z wulkanami Kluczewskiej Grupy. Największym z nich jest wciąż czynny wulkan Kluczewska Sopka o wysokości 4750 m n.p.m.

Na wschodzie półwyspu rozciągają się Góry Wschodnie składające się z czterech pasm: Gandalskiego (do 2277 m), Wałagińskiego (do 1749 m), Tumrok (do 2485 m) i Kumrocz (do 2346 m). Między przylądkiem Łopatka i Zatoką Kamczacką leży Wschodni Wulkaniczny Płaskowyż z wieloma stożkami wygasłych i czynnych wulkanów. Np.: Kronocka Sopka (3528 m), Koriacka Sopka (3456 m), Mutnowska Sopka (2323 m). Ogółem na półwyspie znajduje się ponad 160 wulkanów, z czego 28 jest aktywnych. Góry Kamczatki powstały w fałdowaniu alpejskim. W najwyższych partiach gór występują lodowce. Ich ogólna powierzchnia wynosi 860 km². Na Kamczatce znajduje się około 14 tys. rzek i potoków, największe to: (na wschodzie) Kamczatka, Awacza, Ozierna; (na zachodzie) Bolszaja, Icza, Tigil. Wiele jezior, często leżących w kraterach i kalderach wulkanów.

Geologia[edytuj | edytuj kod]

Kamczatka została ukształtowana głównie w procesach wulkanicznych. Przez co jest zbudowana głównie ze skał wulkanicznych i metamorficznych. Ze względu na niedostępny teren budowa geologiczna Kamczatki jest słabo poznana[2].

Klimat[edytuj | edytuj kod]

Klimat morski monsunowy;cieplejszy i wilgotniejszy na wschodzie. Średnia temperatura lutego wynosi na zachodzie -15°С, na wschodzie -11°С, w środkowej części półwyspu -16°С; temperatury sierpnia odpowiednio: 12, 13 i 16°С. Roczna suma opadów od 600 do 1100 mm.

Fauna i flora[edytuj | edytuj kod]

Bogata fauna: soból, piesiec, wiewiórka, rosomak, niedźwiedź, wydra, wydra morska. Rzeki obfitują w ryby, szczególnie łososie[1]. Kamczatka jest jedynym miejscem na świecie gdzie występują wszystkie gatunki łososia pacyficznego. Roślinność tworzą tajga, a w wyższych partiach gór tundra. Dla ochrony przyrody stworzono rezerwat Kronocki z doliną gejzerów i reliktowymi gatunkami roślin.

Surowce naturalne[edytuj | edytuj kod]

Na Kamczatce występuje wiele rodzajów węgla (od brunatnego do antracytu) oraz niewielkie złoża złota, srebra i rtęci. W ostatnich latach XIX w. badał je m.in. polski geolog w służbie rosyjskiej, Karol Bohdanowicz.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Jako pierwszy Kamczatkę opisał Władimir Atłasow w 1701 na podstawie swoich wypraw z lat 1697-99. W 1770 przebywał na niej Maurycy Beniowski. W latach 1795-96 przebywał tam na zesłaniu po powstaniu kościuszkowskim Józef Kopeć, opis Niższej Kamczatki, ludów ją zamieszkujących i ich obyczajów zamieścił w swoim "Dzienniku Podróży". W 1914 roku na Kamczatce zaczęły powstawać wylęgarnie łososia, głównego źródła utrzymania mieszkańców tego regionu[1]. Na terenie Półwyspu Kamczackiego Związek Radziecki posiadał jeden ze swoich licznych poligonów atomowych. Mieści się tu jeden z poligonów, który jest celem dla rosyjskich rakiet strategicznych w czasie przeprowadzania ich testów (np. Topol i Topol-M - w kodzie NATO: SS-25/27, czy rakiet balistycznych wystrzeliwanych z okrętów podwodnych). Znajdują się tu ważne strategiczne bazy wojskowe, kiedyś radzieckie dziś rosyjskie.

Gospodarka[edytuj | edytuj kod]

Rybołówstwo i rybactwo[edytuj | edytuj kod]

Głównym źródłem utrzymania mieszkańców Kamczatki jest rybołówstwo i rybactwo, głównie łososia, który wpływa do Kamczackich rzek na tarło. W celu zwiększania pogłowia łososia na Kamczatce działają wylęgarnie[1].

Rolnictwo[edytuj | edytuj kod]

W czasach ZSRR na Kamczatce działały liczne państwowe gospodarstwa rolne, które był przez lata jednym z ważniejszych źródeł utrzymania ludności. Po latach transformacji ustrojowej większość gospodarstw upadała, co spowodowało znacznie zwiększenie bezrobocia i spadek liczby ludności, która wyemigrowała do innych części Rosji. Spora część dawnych rolników zajęła się kłusownictwem[1].

Transport[edytuj | edytuj kod]

Na całym półwyspie jest tylko około 300km dróg twardych. Nie ma kolei. Spora część transportu jest realizowana za pomocą wojskowych śmigłowców[1].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 1,6 David Quammen. Tam gdzie rządzi Łosoś. „National Geographic”. 2/2010. s. 57-81. 
  2. Jeremy Schmidt. Rosyjskie mroźne piekło. „National Geographic”. 8/2001. s. 32-49.