Karol Stefan Habsburg

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Karol Stefan

Karol Stefan Habsburg-Lotaryński (niem. Karl Stephan Eugen Viktor Felix Maria von Habsburg-Lothringen, ur. 5 września 1860 Židlochovicach; zm. 7 kwietnia 1933 w Żywcu) – arcyksiążę austriacki z żywieckiej linii Habsburgów.

Biografia[edytuj | edytuj kod]

Arcyksiążę Karol Stefan urodził się 5 września 1860 roku w Židlochovicach. Jego rodzicami byli Karol Ferdynand Habsburg i jego żona arcyksiężniczka Elżbieta. Po śmierci ojca został adoptowany i był wychowywany przez stryja arcyksięcia Albrechta Fryderyka[1]. Został skierowany do służby w marynarce wojennej. Po dwóch latach nauki w cesarskiej akademii morskiej otrzymał w 1879 roku patent oficerski. Rozpoczął służbę na morzu i wspinał się po szczeblach kariery. Był członkiem założycielem Cesarskiej i Królewskiej Eskadry Jachtowej[2]. Uchodził za człowieka o nowoczesnych przekonaniach.

Miał sprecyzowane poglądy polityczne. Wyrażał nadzieję, że wybijające się na niepodległość nowo powstałe narody staną się habsburskimi krajami koronnymi, zaspokajającymi lokalne aspiracje, ale należącymi do pokojowego i rozkwitającego imperium[3]. Dla każdego ze swoich synów widział miejsce w hierarchii habsburskich rządów. Po śmierci arcyksięcia Albrechta odziedziczył galicyjski majątek. Dwa zamki w Żywcu miały własne włości: czterdzieści tysięcy hektarów lasów. Arcyksiążę odziedziczył Browar Arcyksiążęcy, który jego stryj założył w 1865 roku[4]. Dokonał w nim wielu nowych inwestycji, kupując nowoczesne wyposażenie, instalując oświetlenie elektryczne, nabywając wagony kolejowe[5]. Odszedł ze służby w marynarce.

Gospodarując w Żywcu rozbudował zamek. Dobudował nowe skrzydło. Prace renowacyjne związane z przebudową nowego zamku prowadził między innymi Karol Stryjeński. Ostatnią przebudowę zamku prowadził w 1911 roku Leopold Simony. Arcyksiążę zamówił nową kolekcję obrazów, którymi obwiesił ściany i korytarze. Przy wprowadzaniu zmian korzystał z pomocy polskich artystów w Galicji. Oddawał się swoim zamiłowaniom i nowym hobby. Kolekcjonował samochody. Odbywał próbne jazdy po całej Europie. W 1910 roku zorganizował Zjazd Automobili. Ściągnął do Żywca zmotoryzowaną szlachtę monarchii habsburskiej. Wiele czasu poświęcał rodzinie. Dbał o wychowanie dzieci.

W dwudziestoleciu międzywojennym był uznawany przez polskie środowisko monarchistyczne za odpowiedniego kandydata do korony (w czasie I wojny światowej był poważnym kandydatem na monarchę Królestwa Polskiego pod kontrolą Niemiec i Austro-Węgier). W 1907 roku arcyksiążę ogłosił polskość rodziny,[6] natomiast na tronie ostatecznie nie zasiadł (m.in. z powodu sprzeciwu cesarza Karola)[7]. Był pierwszym Habsburgiem, który nauczył się polskiego. Zamieszkał w Galicji. Wydał dwie córki za polskich arystokratów. Renata wyszła za mąż w 1909 roku za księcia Hieronima Radziwiłła, który zmarł w 1945 roku w łagrze sowieckim koło Woroszyłowgradu. Mechtylda wyszła za mąż w 1913 roku za księcia Olgierda Czartoryskiego, zmarłego w 1977 roku w Rio de Janeiro. Karol Stefan kochał też muzykę polską, szczególnie Chopina. Był podobno znakomitym interpretatorem dzieł tego kompozytora.

Karol Stafan z żoną i dziećmi, 1896

Małżeństwo i rodzina[edytuj | edytuj kod]

W 1886 poślubił swoją kuzynkę arcyksiężniczkę Marię Teresę Habsburg, z którą miał sześcioro dzieci, arcyksiążąt:

  • Eleonorę Marię (1886-1974) żonę od 1913 Alfonsa von Kloss (1880-1953);
  • Renatę Marię (1888-1935) żonę od 1909 księcia Hieronima Radziwiłła (1885-1945);
  • Karola Olbrachta (1888-1951), polskiego patriotę, który zawarł morganatyczne małżeństwo z Alicją Elżbietą Ankarcrona (1889-1985), primo voto Badeni[8];
  • Mechtyldę (1891-1966) żonę od 1913 Olgierda Czartoryskiego (1888-1977);
  • Leona Karola (1893-1939), który zawarł morganatyczne małżeństwo z Marią-Klothildą von Thuillières, hrabiną von Montjoye-Vaufrey et de la Roche (1893-1978). Ich potomkowie noszą tytuł "Hrabiów von Habsburg".
  • Wilhelma (1895-1948) – ukraińskiego działacza politycznego, pretendenta do tronu Ukrainy

Przypisy

  1. Timothy Snyder, Czerwony Książę, Warszawa 2010, s. 41
  2. Timothy Snyder, op. cit., s. 42
  3. Timothy Snyder, op. cit., s. 48
  4. Timothy Snyder, op. cit., s. 63
  5. Timothy Snyder, op. cit., s. 64
  6. Timothy Snyder, op. cit., s. 57
  7. Habsburgowie z Żywca
  8. Pierwszym mężem Alicji Elżbiety był hr. Ludwik Badeni (1873-1916), dyplomata austriacki polskiego pochodzenia. Z tego małżeństwa pochodził Kazimierz Badeni (1912-2010), który po wstąpieniu do zakonu dominikanów przyjął imię Joachim

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Mariusz Patelski, Habsburgowie z Żywca, w: Edukacja historyczna a współczesność, red. B. Kubis, Uniwersytet Opolski: Opole 2003.
  • Mariusz Patelski, Arcyksiążę Karol Olbracht Habsburg Pułkownik Wojska Polskiego i ostatni dziedzic Żywca, "Grot. Zeszyty Historyczne" 2005, nr 23.
  • Timothy Snyder, Czerwony Książę, Warszawa 2010, ISBN 978-83-247-1217-5.
  • Andrew Wheatcroft, Habsburgowie, Kraków 2000, ISBN 83-08-03011-4.
  • Adam Tracz, Krzysztof Błecha, Księżna. Wspomnienia o Polskich Habsburgach, Bonimed 2009, ISBN 978-83-93010-60-8.
  • A. Tracz, K. Błecha: „Ostatni król Polski” Karol Stefan Habsburg, Żywiec 2012, ISBN 978-83-930106-1-5.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]