Fryderyk Habsburg
| Fryderyk Habsburg |
|
 |
|
| Książę cieszyński | |
| Okres panowania | od 1895 do 1918 |
| Poprzednik | Albrecht Fryderyk Habsburg |
| Tytularny Książę Cieszyński | |
| Okres panowania | od 1918 do 1936 |
| Następca | Albrecht II Habsburg |
| Dane biograficzne | |
| Dynastia | Dom Habsbursko-Lotaryński |
| Urodzony | 4 czerwca 1856 |
| Zmarł | 30 grudnia 1936 |
| Ojciec | Karol Ferdynand Habsburg |
| Matka | Elżbieta Franciszka Maria Austriacka |
| Odznaczenia | |
 |
|
 Galeria w Wikimedia Commons |
|
Fryderyk Maria Albrecht Wilhelm Karol Habsburg (ur. 4 czerwca 1856 w Židlochovicach, Morawy, zm. 30 grudnia 1936 w Mosonmagyaróvár, Węgry) – arcyksiążę austriacki. Ostatni habsburski książę cieszyński, wojskowy, generalny inspektor armii Austro-Węgier, w latach 1914-1916 jej głównodowodzący.
Biografia [edytuj]
Jego rodzicami byli arcyksiążę austriacki Karol Ferdynand (1818-1874) oraz arcyksiężna Elżbieta Franciszka Maria (1831-1903). Arcyksiążę Fryderyk miał 5 rodzeństwa: starszego, zmarłego w dzieciństwie brata – Franciszka Józefa oraz młodszych: Marię Krystynę (1858-1929) – królową Hiszpanii, Karola Stefana (1860-1933), Eugeniusza (1863-1954) – ostatniego świeckiego mistrza zakonu krzyżackiego oraz drugą siostrę Marię Eleonorę (ur. /zm. 1864), także zmarłą w dzieciństwie.
Arcyksiążę Fryderyk od wczesnej młodości przygotowywany był do sprawowania funkcji wojskowych, a także do przejęcia ogromnego majątku po stryju – arcyksięciu Albrechcie Fryderyku. Właśnie dlatego zakres jego nauki obejmował m.in. górnictwo, hutnictwo, rolnictwo a nawet stolarkę. Karierę wojskową rozpoczął w 1874 i szybko awansując został dowodzącym generałem 5. armii w Bratysławie. Po śmierci stryja Albrechta w 1895 przejął majątek należący do Komory Cieszyńskiej, a gdy w dziesięć lat później został mianowany generalnym inspektorem armii przeniósł się z Bratysławy do baszty augustiańskiej w Wiedniu. Od 1907 stał się naczelnym dowódcą cesarsko-królewskiej obrony terytorialnej. Po konflikcie z następcą tronu Franciszkiem Ferdynandem, latem 1914 złożył dymisję ze sprawowanych funkcji wojskowych. Jednak już po wybuchu I wojny światowej oraz zabójstwie arcyksięcia Franciszka Ferdynanda w Sarajewie 28 czerwca 1914 cesarz Franciszek Józef I mianował go głównodowodzącym armii austriackiej oraz nadał stopień marszałka polnego. To właśnie z powodu jego osoby Cieszyn stał się w latach 1914-1916 siedzibą Głównego Sztabu Armii austro-węgierskiej. Po tym jak w 1916 nowy cesarz Karol I przejął dowodzenie nad armią, arcyksiążę Fryderyk stał się jego zastępcą, ale w lutym 1917 został odwołany ze stanowiska.
Po zakończeniu I wojny światowej arcyksiążę Fryderyk stracił swój majątek na terytorium ówczesnej Austrii, zaś jego majątek na Śląsku Cieszyńskim przejęły nowo powstałe państwa: polskie i czechosłowackie. Udało mu się jednak zatrzymać dobra na obszarze Węgier, dokąd wraz z rodziną przeprowadził się w 1921. Tam też 30 grudnia 1936 ostatni książę cieszyński zmarł. Został pochowany w krypcie rodowej kościoła parafialnego w Mosonmagyaróvár.
Za swoje sukcesy na polu ekonomii arcyksiążę uzyskał doktoraty na uniwersytetach w Wiedniu, Pradze, Brnie i Lwowie. To właśnie za jego czasów zakłady hutnicze w Ustroniu, jako pierwsze w Europie, rozpoczęły montaż pługów parowych. Ponadto Fryderyk dał się również poznać jako mecenas sztuki wzbogacając zbiory w "Albertinum" o dzieła Albrechta Dürera czy Rembrandta. Arcyksiążę Fryderyk poślubił 8 października 1878 księżniczkę Izabellę von Croÿ-Dülmen (ur. 27 lutego 1856 w Dülmen, zm. 5 września 1931 w Budapeszcie), z którą miał 9 dzieci:
- Marię Krystynę (1879–1962), żonę księcia Emanuela Alfreda zu Salm-Salm
- Marię Annę (1882–1940), żonę księcia Eliasza Parmeńskiego
- Marię Henriettę (1883–1956), żonę księcia Gottfrieda von Hohenlohe-Waldenburg-Schillingsfürst
- Natalię (1884–1898)
- Stefanię (1886–1890)
- Gabrielę (1887–1954)
- Isabellę (1888–1973), żonę księcia Jerzego Franciszka Bawarskiego
- Marię Alicję (1893–1962), żonę barona Fryderyka Waldbotta von Bassenheim
- Albrechta II (1897–1955)
Bibliografia [edytuj]
- Moritz Landwehr von Pragenau: "Geschichte der Stadt Teschen"
- "Śląsk Cieszyński – zarys dziejów", Cieszyn 1998 r.
- "Biografický Slovník Slezska a Severní Moravy", red. Lumír Dokoupil, Seit 4. (16.), Ostrava 2003 r.
- "Ostschlesische Porträts. Biographisch-bibliographisches Lexikon von Österreichische-Ostschlesien.", Teil 1 i 2, Berlin 1996 r.
| Poprzednik Albrecht Fryderyk Habsburg |
 |
Książę cieszyński 1895-1918 |
|
Następca podział Śląska Cieszyńskiego pomiędzy Polskę i Czechosłowację |
| Poprzednik brak |
|
Książę cieszyński 1918-1936 |
|
Następca Albrecht II |
