1896

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii

Skocz do: nawigacji, szukaj

rok 1896 / MDCCCXCVI XVIII wiek · XIX wiek · XX wiek
1894 « 1895 « 1896 » 1897 » 1898

Spis treści

1 Wydarzenia w Polsce
2 Wydarzenia na świecie
3 Urodzili się
4 Zmarli
5 Zobacz też
6 Święta ruchome

[edytuj] Wydarzenia w Polsce

3 marca – około 110 górników zginęło w pożarze w KWK "Kleofas" w Katowicach.
Czerwiec – III Zlot Towarzystwa Gimnastycznego "Sokół" w Krakowie (M.Kirkor, skok w dal - 4,70 m).
3 lipca – na ulice Bydgoszczy wyjechał pierwszy tramwaj elektryczny.
19 lipca – otwarto Park im. Wojciecha Bednarskiego w Krakowie.
23 lipca – w Krakowie odbyła się premiera opery Goplana z muzyką Władysława Żeleńskiego i librettem Ludomiła Germana na podstawie Balladyny Juliusza Słowackiego.
3 sierpnia – otwarto Halę Targową w Gdańsku.
10 sierpnia – otwarto Park Ujazdowski w Warszawie.
12 sierpnia – w Gdańsku wyruszyły pierwsze elektryczne tramwaje.
7 września – we Wrocławiu odbył się pierwszy w mieście pokaz filmowy.
14 listopada – Kraków: drugi pokaz filmowy na ziemiach polskich (aparatura braci Lumiere).
21 listopada – założono Towarzystwo Miłośników Historii i Zabytków Krakowa.
25 listopada – otwarto pierwszy odcinek Wschodniogalicyjskich Kolei Lokalnych (Tarnopol – Kopyczyńce).
27 listopada – została poświęcona cerkiew św. Aleksego w Łodzi.
Grudzień – została założona Mazurska Partia Ludowa, działająca wśród mazurskich chłopów.
W Krakowie na Czerwonym Prądniku i na Dąbiu zawiązało się stowarzyszenie robotnicze o orientacji katolicko-narodowej pod nazwą „Przyjaźń”.
Początek budowy dworca kolejowego Gdańsk Główny.
Zbudowano drogę bitą Garczegorze – Ulinia.

[edytuj] Wydarzenia na świecie

4 stycznia – USA: Utah jako 34. stan dołączyło do Unii.
26 lutego – Henri Becquerel odkrył zjawisko radioaktywności obserwując wpływ na materiał światłoczuły skały zawierającej uran.
1 marca – wojska etiopskie pokonały wojska włoskie w bitwie pod Aduą.
24 marca – brytyjski pionier filmu Robert William Paul przedstawił, za pomocą teatrografu (wynalazca Brit Acres), "żywe obrazy".
3 kwietnia – we Włoszech ukazało się pierwsze wydanie La Gazzetta dello Sport.
6-15 kwietnia – pierwsze nowożytne, letnie Igrzyska Olimpijskie w Atenach.
10 kwietnia – Spyridon Luis wygrał bieg maratoński podczas I Igrzysk Olimpijskich w Atenach.
16 kwietnia – amerykańskie Towarzystwo Filmowe (założyciel Thomas Alva Edison) zorganizowało w Nowym Jorku zorganizowało pierwsze publiczne przedstawienie kinowe na zachodniej półkuli.
21 kwietnia – został ustanowiony Królewski Order Wiktorii.
1 maja
- w Persji panislamiści dokonali zabójstwa szacha Nasr ed-Dina. Następcą został jego syn Mozzafar ed-Din.
- otwarto Teatr Komedii w Budapeszcie.
2 maja – w ramach obchodów symbolicznej rocznicy tysiąclecia wkroczenia Madziarów do Kotliny Panońskiej uruchomiono pierwszą na kontynencie europejskim linię metra w Budapeszcie.
4 maja – ukazało się pierwsze wydanie brytyjskiego dziennika Daily Mail.
15 maja – opatentowano płatki kukurydziane.
18 maja – 1389 osób zginęło w Moskwie w panice do jakiej doszło w czasie uroczystości z okazji koronacji cara Mikołaja II.
26 maja
- na nowojorskiej giełdzie pierwszy raz opublikowano indeks Dow Jones.
- w Moskwie został koronowany Mikołaj II, ostatni car Rosji.
30 maja – w Nowym Jorku Amerykanin Bernard Wefers ustanowił rekord świata w biegu na 200 m po prostej wynikiem 21,2 s.
Maj – amerykańskie pismo Cosmopolitan zorganizowało wyścig samochodowy z Nowego Jorku do Irvington-on-Hudson. Zwyciężył Amerykanin C.Dureya (kwota nagrody 3000 $).
3 czerwca – tajny układ rosyjsko-chiński o sojuszu wojskowym. Okręty wojenne Rosji mogły, na wypadek wojny, korzystać ze wszystkich portów chińskich. Rosja zobowiązała się do zbudowania linii kolejowej w Mandżurii (kolej wschodniochińska).
15 czerwca – 27 tysięcy osób zginęło w trzęsieniu ziemi na japońskiej wyspie Honsiu.
18 lipca – pierwszy pokaz filmowy na ziemiach polskich (aparatura edisonowska).
27 lipca – Guglielmo Marconi przeprowadził pierwszą publiczną próbę radia.
28 lipca – Miami otrzymało prawa miejskie.
6 sierpnia – Madagaskar został kolonią francuską.
9 sierpnia – miała miejsce katastrofa szybowca, w wyniku której następnego dnia zmarł Otto Lilienthal, pionier szybownictwa.
17 sierpnia – gorączka złota w Klondike: odkryto pierwsze pokłady złota w rejonie rzeki Klondike.
26 sierpnia – grupa rewolucjonistów ormiańskiego pochodzenia zajęła Bank Osmański w Stambule. W odwecie doszło do pogromów Ormian, w czasie których zginęło ok. 50 tysięcy ludzi.
27 sierpnia – wojna angielsko-zanzibarska: Brytyjczycy zwyciężają w najkrótszym w historii (trwał 45 minut) międzynarodowym konflikcie zbrojnym.
9 września – niemiecki chirurg Ludwig Rehn przeprowadził pierwsza udaną operację serca.
19 września – niemiecki reżyser Oskar Messter skonstruował projektor filmowy (wykorzystywany w berlińskiej sali projekcyjnej Wilhelmshallen).
22 września – królowa Wiktoria prześcignęła swojego dziadka Jerzego III i stała się najdłużej panującym brytyjskim monarchą.
1 października – Bracia Pathé założyli firmę Pathé Frères (w ciągu 2 lat stała się największym francuskim przedsiębiorstwem filmowym).
26 października – pokój włosko-etiopski zawarty w Addis Abebie. Włosi zrzekli się zdobytej prowincji Tigre, obiecali wypłacić kontrybucję i uznali pełną niepodległość Etiopii.
7-11 listopada – na torze wyścigów konnych Narragannsett Park (stan Rhode Island), rozegrano serię krótkich 1-milowych wyścigów samochodowych (biegi eliminacyjne i finał). Triumfowali Amerykanie Riker i Whiting na elektrycznym pojeździe Riker Electric. To pierwsze zawody samochodowe na zamkniętym okręgu (owalu).
16 listopada – uruchomiono elektrownię wodną na wodospadzie Niagara.
27 listopada – w Lipsku odbyła się premiera opery Kukułka Ferenca Lehára.
3 grudnia – Herman Hollerith założył Tabulating Machine Company (późniejsze IBM).
30 grudnia – rewolucja na Filipinach: w Manili został stracony José Rizal.
Podpisano porozumienie chińsko-japońskie w sprawie kolei wschodniochińskiej. Oba państwa zobowiązały się nie ingerować w sprawy koreańskie.
Tajny układ obronny chińsko-rosyjski przeciwko ewentualnej agresji japońskiej. Chiny udzieliły Rosji koncesji na przedłużenie kolei syberyjskiej przez Mandżurię do Port Arthur i wybrzeża Oceanu Spokojnego.
Japonia i Rosja podpisały porozumienie w sprawie wzajemnej pomocy w Korei w walce przeciwko tamtejszemu rządowi.
Francja zaanektowała Madagaskar.
Wystawienie sztuki Alfreda Jarry Ubu Król czyli Polacy (wywarła wielki wpływ na awangardę w teatrze XX w.).
Zapoczątkowano budowę kolei bagdadzkiej.
Jakub Jodko Narkiewicz dokonał pierwszej w świecie fotografii aureoli, fotografia kirlianowska.
Otworzono żółtą linię metra w Budapeszcie - pierwsza podziemna kolej w Europie.
Rozegrano wyścigi samochodowe Paryż-Marsylia-Paryż. Na trasie o długości 1.711 km rywalizowały ze sobą 32 pojazdy (23 czterokołowe i 9 trójkołowych) w tym 2 o napędzie parowym. Najlepszy czas uzyskał Lejane na trójkołowym Amédée Bollée.
Utworzenie argentyńskiej Partii Socjalistycznej.
Założenie Socjalistycznej Partii Brazylii (przestała działać podczas I wojny światowej).
Powstanie Ukraińskiej Partii Socjalno-Demokratycznej (szerszą działalność rozwinęła dopiero na początku XX w.).
Niemiecki konstruktor, dr Wolfert zbudował pierwszy udany sterowiec ciśnieniowy (w kształcie cygara).

[edytuj] Urodzili się

2 stycznia – Dziga Wiertow, radziecki scenarzysta i reżyser filmowy (zm. 1954)
16 stycznia – Maria Ossowska, polska etyk i socjolog (zm. 1974)
21 stycznia – Artur Anders, niemiecki polityk (zm. 1976)
2 lutego – Kazimierz Kuratowski, polski matematyk (zm. 1980)
4 lutego – Friedrich Hund niemiecki fizyk (zm. 1997)
11 lutego – Józef Kałuża, legendarny polski piłkarz (zm.1944)
18 lutego – André Breton, francuski pisarz (zm. 1966)
11 marca – Gustaw Konstanty Żebrowski, oficer służby stałej i porucznik WP, major NSZ (zm. 1973)
16 marca – Rafał Abkowicz, ostatni polski hazzan karaimski (zm. 1992)
3 kwietnia – Józef Czapski, polski malarz i pisarz (zm. 1993)
11 kwietnia – Stanisław Korczak, legionista, policjant, ofiara NKWD, zamordowany w Twerze 1940
8 maja:
- Stanisława Leszczyńska, polska Służebnica Boża, położna (zm. 1974)
- Ludovico Montini, włoski prawnik, polityk, parlamentarzysta, brat papieża Pawła VI (zm. 1990)
13 maja – Władysław Mergel, polski dyplomata, polityk, nauczyciel (zm. 1982)
18 maja – Feliks Chmurkowski, polski aktor, reżyser teatralny, prezes ZASP (zm. 1971)
31 maja – Alojzy Kaczmarczyk, oficer i polityk polski (zm. 1947)
7 czerwca – Imre Nagy, węgierski polityk komunistyczny (zm. 1958)
13 czerwca – Józef Giaccardo, ksiądz włoski, pierwszy kapłan i pierwszy wikariusz generalny Towarzystwa Świętego Pawła. Błogosławiony Kościoła katolickiego (zm. 1948)
16 lipca – Trygve Lie, norweski polityk, w latach 1946–53 pierwszy sekretarz generalny ONZ (zm. 1968)
19 lipca – Archibald Joseph Cronin, pisarz angielski (zm. 1981)
10 sierpnia – Stefan Wiechecki, pseudonim Wiech, polski pisarz i dziennikarz (zm. 1979)
17 sierpnia – Józef Wittlin, polski pisarz (zm. 1976)
27 sierpnia – Jan Mazurkiewicz ps. Radosław generał, żołnierz Legionów, Wojska Polskiego i Armii Krajowej (zm. 1988)
5 września – Heimito von Doderer, austriacki pisarz (zm. 1966)
13 września – Tadeusz Szeligowski, polski kompozytor i pedagog (zm. 1963)
24 września – Francis Scott Fitzgerald, pisarz amerykański (zm. 1940)
10 listopada – Heinz Prüfer, niemiecki matematyk (zm. 1934)
22 listopada – Janusz Zeyland, polski lekarz (zm. 1944)
1 grudnia – Gieorgij Żukow, marszałek radziecki (zm. 1974)
3 grudnia – Bolesław Szabelski, polski kompozytor, organista (zm. 1979)
17 grudnia – Franciszek Bieda, polski paleontolog (zm. 1982)
18 grudnia – Stanisław Mackiewicz, pseudonim Cat, polski polityk i publicysta (zm. 1966)
21 grudnia – Konstanty Rokossowski, marszałek ZSRR i Polski (zm. 1968)
27 grudnia – Carl Zuckmayer, niemiecki pisarz (zm. 1977)
Andrij Babiuk, ukraiński dziennikarz, publicysta (zm. 1937)

[edytuj] Zmarli

8 stycznia - Paul Verlaine, poeta francuski (ur. 1844)
12 lutego – Ambroise Thomas, francuski kompozytor (ur. 1811)
6 kwietnia – Zefiryn Agostini, włoski duchowny, założyciel Urszulanek Córek Maryi Niepokalanej, błogosławiony katolicki (ur. 1813)
13 maja – Thomas H. Stevens, Jr., amerykański kontradmirał marynarki wojennej (ur. 1819)
11 lipca - Ernst Curtius, archeolog niemiecki (ur. 1814)
23 lipca - Emeryk Czapski-Hutten, hrabia polski, kolekcjoner, numizmatyk, uczony (ur. 1828)
24 lipca - Józef Rogosz, polski pisarz, wydawca i publicysta (ur. 1844)
10 sierpnia - Otto Lilienthal, pionier szybownictwa (ur. 1848)
25 września - Wanda Malczewska, mistyczka, błogosławiona (ur. 1822)
11 października - Anton Bruckner, kompozytor austriacki (ur. 1824)
1 grudnia - Stefan Szolc-Rogoziński, polski podróżnik, badacz Afryki, zwłaszcza Kamerunu (ur. 1861).
10 grudnia - Alfred Nobel, szwedzki chemik, wynalazca i filantrop, fundator nagrody nazywanej od nazwiska fundatora Nagrodą Nobla (ur. 1833)