Katedra w Turku

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Katedra w Turku
Turun tuomiokirkko
katedra (od 1249)
Fronton katedry
Fronton katedry
Państwo  Finlandia
Miejscowość Turku
Wyznanie protestanckie
Kościół luterański
Położenie na mapie Finlandii
Mapa lokalizacyjna Finlandii
Katedra w Turku
Katedra w Turku
Ziemia 60°27′08″N 22°16′42″E/60,452222 22,278333
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Katedra w Turku (fiń. Turun tuomiokirkko, szw. Åbo domkyrka) – jest kościołem-matką Ewangelicko-Luterańskiego Kościoła Finlandii i narodową świątynią kraju. Jest to główny kościół Archidiecezji Turku i siedzibą Arcybiskupa Finlandii Kariego Mäkinena. Jest również uważana za jeden z głównych zapisów fińskiej historii architektury.

Będąc najważniejszym religijnym budynkiem w Finlandii, katedra była świadkiem wielu ważnych wydarzeń w historii narodu i stała się jednym z najbardziej rozpoznawalnych symbolów miasta. Katedra Mieści się w centrum Turku przy Starym Rynku Wielkim (Vanha Suurtori), nad rzeką Aura. Jej obecność wykracza poza zakres lokalnej społeczności przez dźwięk jej dzwonów dzwoniących w południe nadawanych w narodowym radiu. Jest również centralnym dla Finlandii miejscem dorocznego świętowania Bożego Narodzenia.

Katedra została początkowo zbudowana z drewna w późnym XIII wieku, i został poświęcona jako główna katedra Finlandii w 1300, siedziba biskupa Turku. Została poważnie rozbudowana w XIV i XV wieku, głównie używając kamienia jako materiału budowlanego. Katedra została poważnie uszkodzona podczas Wielkiego Pożaru Turku w 1827, i została odbudowana potem w dużym stopniu.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Ponieważ miasto Turku zaczęło pojawiać się w czasach XIII wieku jako najważniejszy ośrodek handlu w Finlandii, siedziba biskupa Diecezji Finlandii została przeniesiona z jego poprzedniej lokalizacji w Koroinen, parę kroków dalej nad brzegiem rzeki Aura, do centrum miasta. Przed końcem XIII wieku, nowy kamienny kościół został ukończony na miejscu dawnego drewnianego kościoła parafialnego na Unikankare Mound i został konsekrowany w 1300 jako kościół katedralny Najświętszej Maryi Panny i Świętego Henryka, pierwszego Biskupa Finlandii.

Najwcześniejsza katedra była mniejsza niż obecny budynek. Jej wschodnia fasada była gdzie teraz stoi ambona, i jej dach był znacznie niższy niż obecnie. Rozbudowy zostały dodane do katedry w średniowieczu. W XIV wieku został dodany nowy chór, którego ośmiokątne gotyckie filary obecnie tworzą prezbiterium. W średniowieczu, ołtarz główny mieścił się naprzeciwko filarów nawy głównej położonych najdalej na wschód, aż do czasu gdy został przeniesiony na swoje obecne miejsce w apsydzie, w której poprzednio była kaplica Wszystkich Świętych, w środkowym XVII wieku.

W XV wieku, kaplice boczne były dodawane wzdłuż północnych i południowych stron nawy, mieszczą ołtarze poświęcone rozmaitym świętym. Przed końcem średniowiecza było ich w sumie 42. Sklepienia dachowe zostały również podniesione w późnym XV wieku do ich obecnej wysokości 24 metrów. Stąd, na początku czasów nowożytnych, kościół nabrał swój obecny kształt. Główne późniejsze dobudówki do katedry to wieża, która została odbudowana kilka razy jako następstwo powtarzających się pożarów. Najgorsze uszkodzenie zostało spowodowane przez Wielki Pożar Turku w 1827 gdy większość miasta została zniszczona, wraz z wnętrzem zarówno wieży jak i nawy głównej i starego dachu wieży. Obecna iglica wieży, wybudowana po wielkim pożarze, osiąga wysokość 101 metrów nad poziomem morza, i jest widoczna ze znacznej odległości jako symbol zarówno katedry jak i miasta Turku sama w sobie.

Większość obecnego wnętrza pochodzi z restauracji przeprowadzonej w latach 30. XIX wieku, po Wielkim Pożarze. Nastawa ołtarzowa, przedstawiająca Przemienienie Pańskie, została namalowana w 1836 przez szwedzkiego artystę Fredrika Westina. Nastawa ołtarzowa za ołtarzem głównym, i ambona w nawie, również obydwie pochodzą z lat 30. XIX wieku, i zostały zaprojektowane przez niemieckiego architekta Carla Ludviga Engela, znanego w Finlandii ze swoich kilku innych wysoko cenionych prac. Ściany i dach w prezbiterium są udekorowane freskami w stylu romantycznym przez malarza dworskiego Roberta Wilhelma Ekmana, który przedstawiają wydarzenia z historii życia Jezusa, i dwa kluczowe wydarzenia w historii fińskiego Kościoła: chrzest pierwszych fińskich chrześcijan przez biskupa Henryka przy źródle Kupittaa, i prezentacja królowi Gustawowi Wazie przez Reformatora Michaela Agricolę pierwszego fińskiego tłumaczenia Nowego Testamentu.

Znane osoby pochowane w katedrze[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]