Przemienienie Pańskie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy transfiguracji w teologii. Zobacz też: inne znaczenia tego słowa.
Przemienienie Pańskie
Transfigurationraffaelo.jpg
Fragment obrazu "Przemienienie Pańskie" Rafaela Santiego (1517-1520).
Dzień 6 sierpnia[a]
19 sierpnia[b]
Typ święta chrześcijańskie
Religie katolicyzm, prawosławie
Upamiętnia objawienie skierowane przez Jezusa do trzech wybranych uczniów: Piotra, Jakuba i Jana
Podobne święta Objawienie Pańskie
Wikimedia Commons

Przemienienie Pańskie, Transfiguracja – wydarzenie z życia Jezusa, opisane w Biblii przez trzech ewangelistów synoptycznych. Obchodzone w liturgii chrześcijańskiej jako ważne święto.

Nowy Testament[edytuj | edytuj kod]

Wydarzenie to opisują trzej ewangeliści synoptyczni: Mateusz, Marek i Łukasz. Jezus zabrał trzech wybranych uczniów: Piotra, Jakuba i Jana na górę, gdzie zobaczyli go w nieziemskiej chwale, rozmawiającego z Mojżeszem i Eliaszem. Ewangelie nie podają nazwy góry, przyjmuje się, że była to góra Tabor.

Uważna egzegeza pozwala dostrzec, że każda z Ewangelii opisuje przemienienie pod innym kątem, ukazując inne aspekty tajemnicy Chrystusa objawionej przez to wydarzenie.

Ewangelia Mateusza[edytuj | edytuj kod]

Ewangelista Mateusz opisuje Przemienienie Jezusa w rozdz 17,1-8. Ukazuje Go w tym wydarzeniu jako nowego Mojżesza. Dwa elementy, odwołujące się do typologii[1] Starego Testamentu, ukazują Tabor jako nowy Synaj: obłok (w. 5 – por. Wj 24,15-18) oraz jaśniejące oblicze Jezusa (w. 2 – por. Wj 34,29-35; por. 2 Kor 3,7-4,6). Głos z nieba polecający słuchać Jezusa nawiązuje do zapowiedzi, którą sam Mojżesz dał Izraelowi w Księdze Powtórzonego Prawa 18,15:

Quote-alpha.png
Pan Bóg wzbudzi dla ciebie proroka spośród twoich braci, podobnego do mnie. Jego będziesz słuchał.

Jezusowi towarzyszą Mojżesz i Eliasz. Obydwaj oni otrzymali objawienie na Synaju (por. Wj rozdz. 19 oraz 33-34; 1 Krl 19,9-13), uosabiają oni Torę i proroków. Ich obecność przy Jezusie wskazuje, że te dwa filary Starego Przymierza wypełniają się w Jezusie. Uczniowie padają na ziemię adorując Chrystusa, podobnie jak później przy wniebowstąpieniu w Mt 28,17 – jest to pokłon natury religijnej, mający wymiar czci boskiej. Po skończeniu widzenia Jezus pozostaje sam (w. 8) – gdyż jest On nauczycielem doskonałego Prawa w sposób pełny, całkowity. Chrystus zapowiada swoją mękę, śmierć i zmartwychwstanie (Mt 17,9-13), gdyż ma umrzeć podobnie jak Mojżesz, by następnie wejść przez zmartwychwstanie do chwały wiecznej. Zanim do tego dojdzie, oprócz chwały, którą objawił w Przemienieniu, jest Jezus także cierpiącym Sługą Pana (w.5), zapowiadanym przez Izajasza (Iz 42,1; Mt 3,16n)[2].

Ewangelia Marka[edytuj | edytuj kod]

Ewangelista Marek w rozdz. 9, 2-8 opisuje to wydarzenie jako chwalebną epifanię, objawienie ukrytego Mesjasza. Chwilowe ukazanie chwały mówi o tym, kim jest i kim się ukaże wszystkim ten, który przez jakiś czas ma wypełniać misję Sługi cierpiącego[3].

Ewangelia Łukasza[edytuj | edytuj kod]

Opis Łukasza (rozdz. 9, 28-36) wyraźnie nie jest wzorowany na tym samym źródle, co opis Marka. Łukasz akcentuje osobiste doświadczenie Jezusa, który zostaje przemieniony podczas żarliwej modlitwy. Przedmiotem jego rozmowy z Mojżeszem i Eliaszem jest Jego śmierć, dosł. wyjście /(gr.) ἡ ἔξοδος/ (por. Mdr 3,2 oraz 7,6; 2 P1,15). Przemienienie rzuca światło na śmierć, która ma się dokonać w Jerozolimie – mieście zabijającym proroków (por. Łk 13,33n). Dwóch mężów towarzyszących Jezusowi mogło w pierwotnym źródle, z którego czerpał Łukasz, oznaczać aniołów, analogicznych do tych przy grobie po zmartwychwstaniu (por. Łk 24,4; Dz 1,10), którzy tu na Taborze pouczali i umacniali Jezusa. Informacja o tym, że uczniowie byli zmorzeni snem, występuje jedynie u Łukasza i przywodzi na myśl zaśnięcie w Getsemani (Łk 22,45)[4].

Przemienienie Chrystusa. Fresk z XIV w., szkoła florencka, kościół św. Antoniego w Pistoia we Włoszech.

Liturgia[edytuj | edytuj kod]

Przemienienie Pańskie jest obchodzone uroczyście jako święto chrześcijańskie.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Przemienienie Pańskie, jako święto, na Wschodzie znane było już w VI wieku i swą rangą dorównywało katolickiej Uroczystości Chrystusa Króla.

W Kościele Zachodu wprowadził je Papież Kalikst III, jako podziękowanie Bogu za odniesione zwycięstwo pod Belgradem w dniu 6 sierpnia 1456.

Obchody[edytuj | edytuj kod]

Katolicyzm

Przemienienia Pańskie w Kościele katolickim obchodzone jest 6 sierpnia i ma rangę święta liturgicznego.

Luteranizm

W luteranizmie Przemienienie Pańskie wspominane jest w różnych terminach w zależności od tradycji:

Prawosławie

W Cerkwi prawosławnej Preobrażenije Hospodnie ( cs.) jest to jedno z 12 głównych świąt i obchodzone jest 6/19 sierpnia[10], tj. 6 sierpnia według liturgii prawosławnej posługującej się kalendarzem juliańskim, czyli 19 sierpnia według obowiązującego kalendarza gregoriańskiego.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Uwagi

  1. liturgia katolicka
  2. prawosławna liturgia według kalendarza gregoriańskiego

Przypisy

  1. Typologia odnosi się do słowa typ (po grecku typos), będącego terminem technicznym, używanym przez Ojców Kościoła na oznaczenie czegoś, np. wydarzeń, ludzi, przedmiotów, co było – najczęściej w ST – prorocką figurą, zapowiedzią tego, co się określa jako anty-typ (gr.anti-typos), wypełnienie. Tak w np. w 1 P 3,20-21 wody potopu były typem, zapowiedzią i figurą anty-typu czyli wód chrztu (NB. Biblia Tysiąclecia tłumaczy greckie słowo anti-typos jako wzór, Wulgata jako forma). Por. Biblia Jerozolimska przypis do 1 Kor 10:6.
  2. Por. Biblia Jerozolimska, przypis do Mt 17,1, s. 1383
  3. Por. Biblia Jerozolimska, przypis do Mk 9,2 s. 1415
  4. Por. Biblia Jerozolimska, przypisy do Łk 9,28-32, s. 1442-43.
  5. Rok kościelny w Kościele Ewangelicko-Augsburskim. [dostęp 2012-12-30].
  6. Letzter Sonntag nach Epiphanias (niem.). daskirchenjahr.de. [dostęp 2012-12-30].
  7. 7,0 7,1 Sundays and Seasons (ang.). lcms.org. [dostęp 2012-12-30].
  8. Epiphany (ang.). elca.org. [dostęp 2012-12-30].
  9. J. Gordon Melton: Religious Celebrations: An Encyclopedia of Holidays, Festivals, Solemn Observances, and Spiritual Commemorations. ABC-CLIO, 2011, s. 866. ISBN 978-1-59884-205-0.
  10. podwójne datowanie

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]