Kościeliski Potok
| Kościeliski Potok | |
 Kościeliski Potok |
|
| Lokalizacja | Europa Polska |
| Długość | 8,5 km |
| Powierzchnia zlewni | ok. 34 km² |
 Galeria zdjęć w Wikimedia Commons |
|
Kościeliski Potok – potok płynący dnem Doliny Kościeliskiej w Tatrach Zachodnich. Jego zlewnia ma powierzchnię ok. 34 km², a długość w obrębie Tatr 8,5 km (łącznie z Pyszniańskim Potokiem, który przez niektórych uważany jest za początkowy odcinek Kościeliskiego Potoku). Rozpoczyna się poniżej Małej Polanki Ornaczańskiej połączeniem Pyszniańskiego Potoku z Tomanowym Potokiem. Pyszniański Potok wypływa ze źródeł na północnych zboczach Kamienistej, leżących na wysokości ok. 1320 m n.p.m. Największe z tych źródeł ma wydajność kilkanaście l/s. W czasie swojego przepływu przez Dolinę Kościeliską zasilany jest jeszcze wodami Miętusiego Potoku, wypływającego z Doliny Miętusiej i kilkoma mniejszymi potokami oraz wywierzyskami wypływającymi spod skał. Największe z nich, Lodowe Źródło, odwadniające wielkie systemy jaskiń, ma wydajność 800-100 l/s i stałą przez cały rok temperaturę wody 4 °C. Wśród potoków tatrzańskich jego wody mają mały spadek – średnio tylko 41 m/km.
Kościeliski Potok przepływa niemal przez wszystkie rodzaje skał budujących Tatry, w jego korycie znajdują się ogromne głazy, niewielkie wodospady i wybite pod nimi głębsze miejsca. W niektórych miejscach potok wyciął w wapiennej skale głębokie koryto, ograniczone z obu stron pionowymi niemal ścianami. Są to tzw. bramy: Niżnia (Brama Kantaka), Pośrednia (Brama Kraszewskiego) i Wyżnia Kościeliska Brama (Raptawicka Brama). Potok zachowuje się bardzo dziwnie na trasie swojego przepływu. Mianowicie ilość płynącej nim wody w miarę oddalania się od źródeł wcale nie wzrasta proporcjonalnie do ilości zasilających go wód powierzchniowych i podwodnych. Przyczyną tego jest przepływanie wód przez wapienne podłoże i zjawiska krasowe, powodujące, że woda wpływa do podziemnych szczelin.
Poniżej Doliny Smytniej ilość płynącej wody zmniejsza się, a potem niekiedy (bo budowie betonowego filara mostu na potoku) zanika zupełnie (tzw. ponor) – sporadycznie prawie aż do Polany Pisanej koryto jego jest suche. Tutaj ponownie pod Skałą Pisaną pojawia się woda w potoku, wypływająca z dużego wypływu krasowego – Jaskini Wodnej pod Pisaną. Niewielki strumień wody wypływa też po przeciwnej stronie potoku z wylotu Jaskini Wodnej pod Raptawicką. Ilość wody płynącej potokiem znacznie wzrasta po zasileniu wywierzyskiem Lodowego Źródła, a poniżej Bramy Kantaka maleje prawie czterokrotnie – niknąc w ogromnym kamienisku. Udowodniono też, że w dolnej części potoku płynie więcej wody, niż wynosi zasilanie w jego zlewni – część wód jest pobieranych podziemnymi przepływami ze zlewni potoku płynącego Doliną Małej Łąki. W wodach potoku zobaczyć można rzadkiego ptaka pluszcza – tutaj dość pospolitego. Występuje też tutaj i to niemal do samych źródeł niewielka ryba – głowacz pręgopłetwy[1].
Poniżej Kir potok nazywa się Kirową Wodą. Łącznie z Chochołowskim Potokiem wypływającym z Doliny Chochołowskiej i Lejowym Potokiem wypływającym z Doliny Lejowej tworzą źródła Czarnego Dunajca.
[edytuj] Szlak turystyczny
Czasy przejścia podane na podstawie mapy[2].
– wzdłuż całej długości potoku przebiega zielony szlak z Kir dnem Doliny Kościeliskiej do schroniska na Hali Ornak. Czas przejścia: 1:40 h, ↓ 1:35 h
Przypisy
- ↑ Władysław Szafer: Tatrzański Park Narodowy. Zakład Ochrony Przyrody PAN, 1962.
- ↑ Tatry. Zakopane i okolice. Mapa w skali 1:27 000. Warszawa: ExpressMap Polska, 2005. ISBN 83-88112-35-X.
[edytuj] Bibliografia
- Zofia Radwańska-Paryska, Witold Henryk Paryski: Wielka encyklopedia tatrzańska. Poronin: Wyd. Górskie, 2004. ISBN 83-7104-009-1.
- Józef Nyka: Tatry polskie. Przewodnik. Wyd. XIII. Latchorzew: Wyd. Trawers, 2003. ISBN 83-915859-1-3.
- Tatry polskie. Mapa turystyczna 1:20 000. Piwniczna: Agencja Wyd. „Wit” S.c., 2006. ISBN 83-89580-00-4.
